Psychologia – metody
badań
Psychologia – metody
badań
Psychologia – metody badań
Naukowe badanie jednostek i ich
procesów psychicznych
metoda naukowa – szereg kroków
stosowanych do analizowania
problemów
Cel – opisywanie, wyjaśnianie i
przewidywanie oraz kierowanie
zachowaniem
Metody badań
Opis - dane behawioralne (bodziec – reakcja) – rola
obiektywizmu (eksperyment z noworodkami)
Wyjaśnianie – poszukiwanie prawidłowości,
wnioskowanie – zmienne pośredniczące (np. głód,
nieśmiałość, twórczość), potwierdzanie lub
obalanie hipotez
Przewidywanie – wskaźnik podstawowy,
uwzględnianie zmiennych dyspozycyjnych (w tym
organizmicznych) oraz środowiskowych, związki
przyczynowe – predyktor i reakcja przewidywana
Kierowanie – interwencje, polepszanie jakości życia
Specjalizacje w obrębie
psychologii
Biologiczna (neuropsychologia,
psychofarmakologia, genetyka behawioralna)
Poznawcza - pamięć, myślenie, uczenie się,
ocenianie, komunikowanie się
Rozwojowa – rozwój człowieka w ciągu życia
Osobowości – jakie cechy wpływają na różnice?
Społeczna – wpływ kontekstu i innych osób
Przemysłowa i organizacji – relacje między
ludźmi a ich pracą
Specjalizacje w obrębie
psychologii
Stosowana:
Wychowawcza
Środowiskowa
Zdrowia
Sądowa
Sportu
Kliniczna
Historyczne podstawy
psychologii
1879 – I laboratorium
eksperymentalne
3 podejścia psychologiczne:
Strukturalizm – doznania psychiczne
człowieka to kombinacja prostych
elementów
Funkcjonalizm – nawyki umożliwiają
przystosowanie się do środowiska
Ewolucjonizm – przystosowanie do
środowiska w perspektywie milionów
lat
Współczesne kierunki
Kierunek biologiczny – założenia:
Zjawiska psychologiczne wyjaśniane
w kategoriach procesów
biochemicznych
Złożone zjawiska można redukować
Zachowania są determinowane
anatomią
Zachowanie może ulec zmianie, gdy
zmianie ulegną struktury i procesy u
podstaw
Współczesne kierunki
Kierunek psychodynamiczny –
założenia:
Zachowanie motywowane siłami
wewnętrznymi – wrodzone instynkty
(seksualny i agresji), wewnętrzne
napięcia, popędy
Rola dzieciństwa – konflikty
Rola nieświadomości
Współczesne kierunki
Kierunek behawiorystyczny –
założenia:
Bodźce i reakcje
Rola środowiska i wychowania
Eksperymenty laboratoryjne
Zachowania obserwowalne
Kontrola zachowania
Współczesne kierunki
Kierunek poznawczy – założenia:
Przedmiot zainteresowania – ludzka
myśl i procesy gromadzenia wiedzy
Myśl kształtuje percepcję i reakcje na
świat
Rzeczywistość subiektywna –
interpretacje
Ocena przeszłości, oczekiwania,
podejmowanie decyzji
Współczesne kierunki
Kierunek humanistyczny - założenia:
Ludzie są aktywni, dobrzy z natury,
mają zdolność wyboru
Dążenie do rozwoju potencjału
Osobisty obraz zdarzeń w umyśle
Podejście holistyczne – ciało,
psychika, zachowanie, kultura,
społeczeństwo
Porównanie kierunków
Jak zjawisko agresji
opisują i wyjaśniają
poszczególne podejścia
teoretyczne? - dyskusja
Badania psychologiczne –
tendencyjność
Tendencyjność obserwatora –
osobiste motywacje
Tendencyjność spowodowana
oczekiwaniami – eksperyment
Rosenthala
Wpływ placebo – krew jaszczurki i
kopyta osła
Badania psychologiczne –
podstawowe pojęcia
Determinizm
Teorie
Hipotezy
Zmienne
Paradygmaty
Ochrona obiektywizmu
badań
Standaryzacja
Definicje operacyjne
Procedury kontrolne - podwójnie
ślepa kontrola
Kontrola zmiennych zakłócających
Pomiar psychologiczny
Miary samoopisowe – przekonania,
postawy, uczucia, motywy,
osobowość
Słabości: niedokładność, potrzeba
akceptacji społecznej, ograniczenie
badanych grup
Kwestionariusze, ankiety, wywiady
Pomiar psychologiczny
Miary behawioralne – zewnętrzne
działania, obserwowalne reakcje
Obserwacja bezpośrednia, naturalna
Miary fizjologiczne – EEG – wzorce
czynności bioelektrycznej mózgu
Pomiar psychologiczny
Metody korelacyjne – współczynnik
korelacji r
Brak związku przyczynowego
Korelacja pozorna (zapalenia stawów
w Arizonie i na Florydzie)
Testy psychologiczne – określanie
pozycji jednostki
Badania międzykulturowe
Metody
eksperymentalne
Eksperyment kontrolowany –
zmienna zależna, niezależna, grupa
eksperymentalna, kontrolna,
randomizacja
Słabości: sztuczne środowisko,
kwestie etyczne, zmiana zachowania
w kierunku zadowalającym badaczy
Problemy etyczne w
badaniach
Zgoda po otrzymaniu informacji
Ocena ryzyka i korzyści
Celowe wprowadzanie w błąd
Postępowanie wyjaśniające –
debriefing
Symulacja więzienia - Paolo
Alto, Kalifornia
Co jest przyczyną
dehumanizacji jednostki
przebywającej w
więzieniu?
Osobiste cechy
więźniów
Osobiste cechy
strażników
Środowisko więzienne
Symulacja więzienia
20 studentów,
przedstawiciele
klasy średniej, bez
skłonności
antyspołecznych,
odporni
emocjonalnie
2 tygodnie w
sztucznym więzieniu
– małe cele, kraty,
rada więzienna,
naczelnik
II dnia wybuchł bunt
III dnia – plan ucieczki,
zaostrzenie dyscypliny
V dnia – przymus jedzenia
vs brak odwiedzin
VI dnia zakończono
eksperyment
4 uczestników wyłączono z
eksperymentu ze względu
na silne objawy
depresyjne i ataki
wściekłości
Symulacja więzienia
Krytyka:
Odmienność
sytuacji społecznej
– stereotypy
Rola oczekiwań
uczestników
Nieusprawiedliwio
na nieetyczność
eksperymentu
Obrona:
Zyski - korzyści
poznawcze -
przewyższają
straty
Debriefing
Uczestnicy
podpisali zgodę
Symulacja więzienia -
wnioski
Mankamenty:
Nasilenie
anonimowości
jednostki
Wadliwa struktura
władzy
Wyuczona
bezradność – brak
wpływu na
wydarzenia, brak
nagród