www.wsb.op
ole.pl
EKONOMIA INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ
Wykłady
Wyższa Szkoła Bankowa we Wrocławiu
Wydział Ekonomiczny w Opolu
OPOLE 2013
www.wsb.op
ole.pl
EKONOMIA INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ
Wykłady
Wyższa Szkoła Bankowa we Wrocławiu
Wydział Ekonomiczny w Opolu
OPOLE 2013
www.wsb.op
ole.pl
CZWARTY ETAP INTEGRACJI EKONOMICZNEJ
WSPÓLNY RYNEK
TARIC - Zintegrowana Taryfa Wspólnoty Europejskiej. Obejmuje ona
wszystkie stawki opłat celnych i te przepisy unijne, które mają
zastosowanie do handlu zagranicznego UE. TARIC jest środkiem
wspierającym kraje UE w odprawie celnej towarów. Pozwala też na
zbieranie, wymianę i publikację danych statystycznych dotyczących
handlu zagranicznego UE.
Zarządzany jest przez Komisję, która publikuje zaktualizowaną
dzienną wersję na oficjalnym serwisie internetowym TARIC.
Podstawa prawna
Rozporządzenie Rady (EWG) nr 2658/87 z dnia 23 lipca 1987 r. w
sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie
Wspólnej Taryfy Celnej + akty zmieniające
www.wsb.op
ole.pl
Kontyngenty taryfowe - określona ilość towaru, która w okresie
kontyngentowym
(okresie na jaki kontyngent taryfowy ustanowiono) może być
przywieziona i
dopuszczona do obrotu po stawkach celnych preferencyjnych. Poza
takim
kontyngentem taryfowym import jest możliwy, ale przy zastosowaniu
stawek celnych
wynikających z taryfy celnej. Upływ terminu na jaki ustanowiono
kontyngent taryfowy
lub wykorzystanie takiego kontyngentu taryfowego powoduje
automatyczne
naliczanie stawek wynikających z taryfy celnej UE.
www.wsb.op
ole.pl
WSPÓLNY RYNEK
Wspólny rynek (rynek wewnętrzny) - obszar bez wewnętrznych
granic, na którym istnieje swoboda przepływu towarów, usług,
kapitału, osób.
Po ustanowieniu w 1968 r. unii celnej, kraje członkowskie podjęły
działania na rzecz poszerzenia integracji o nowe dziedziny. Jednak
kryzys surowcowo-energetyczny w latach 70-tych skierowały
zainteresowanie państw na ratowanie gospodarek przed skutkami
tego kryzysu.
Początkowo, w latach 1958-1968, kraje EWG utworzyły unię celną, w
ramach której zniosły cła i ograniczenia ilościowe w handlu
wzajemnym oraz utworzyły wspólną politykę handlową (celną) wobec
państw trzecich.
www.wsb.op
ole.pl
Do 1968 r. udało się tylko wprowadzić swobodę przepływu towarów
przemysłowych. Przyspieszenie dochodzenia do wspólnego rynku
nastąpiło w latach 80-tych. Wtedy opublikowano „Białą Księgę”, która
wskazywała na potrzebę legislacyjnego uregulowania drogi dojścia
do wspólnego rynku. Wolę przyspieszenia realizacji tego celu
odzwierciedlał Jednolity Akt Europejski.
„Wspólnota podejmuje odpowiednie środki w celu stopniowego
ustanowienia rynku wewnętrznego do 31 grudnia 1992 roku, zgodnie
z postanowieniami niniejszego artykułu, artykułów 8b, 8c, 28 i
artykułu 57 ustęp 2, artykułu 59, 70 ustęp 1 i artykułów 84, 99, 100a
i 100b oraz bez uszczerbku dla innych postanowień niniejszego
Traktatu.
Rynek wewnętrzny obejmuje obszar bez granic wewnętrznych, w
którym jest zapewniony swobodny przepływ towarów, osób, usług i
kapitału, zgodnie z postanowieniami niniejszego Traktatu”.
www.wsb.op
ole.pl
Koncepcja jednolitego rynku zrodziła się w 1985 r. (tzw. Biała Księga),
w ramach pogłębiania integracji ekonomicznej. Program ten był
realizowany do 1992 r. W ramach budowy jednolitego rynku
wprowadzono, m.in. następujące zmiany ułatwiające handel:
• uproszczono dokumenty celne i transportowe;
• zniesiono kontrolę celną na granicy;
• zliberalizowano rynek drogowych i lotniczych przewozów
towarowych;
• ujednolicono procedury kontroli sanitarnej i weterynaryjnej;
• przyspieszono proces budowania jednolitych europejskich regulacji
(norm) technicznych i procedury wydawania certyfikatów
zgodności;
• przyspieszono harmonizację podatków pośrednich (podatku
akcyzowego i VAT);
www.wsb.op
ole.pl
Posunięcia te miały przyczynić się do powstania różnorodnych
korzyści, takich jak:
• wzrost poziomu konkurencji, wymuszający obniżki cen;
• restrukturyzacja przemysłu prowadząca do poprawy
konkurencyjności przemysłu europejskiego;
• wzrost innowacyjności firm wymuszany przez funkcjonowanie
bardziej konkurencyjnego, jednolitego rynku.
W tym czasie powstały pierwsze prognozy (symulacje) potencjalnych
korzyści z pogłębionej integracji.
Sprawozdane włoskiego ekonomisty P. Cecchiniego
Wycenił „koszty braku Europy”, tj. straty gospodarcze wynikające z
niestworzenia jednolitego rynku, od 4,25% do 6,5% PKB. Pomimo
późniejszych krytyk dotyczących metodologii badań raport okazał się
bardzo wpływowym dokumentem i pomógł w przeforsowaniu
programu stworzenia jednolitego rynku.
www.wsb.op
ole.pl
Jednolity rynek XXI wieku może być jeszcze bardziej
zintegrowany, otwarty i konkurencyjny.
Komunikat Komisji z dnia 20 listopada 2007 r. dla Parlamentu
Europejskiego,
Rady,
Europejskiego
Komitetu
Ekonomiczno-
Społecznego i Komitetu Regionów – Jednolity rynek Europy XXI wieku.
1. Jednolity rynek oznacza korzyści dla konsumentów i
przedsiębiorstw: przyczynia się do tworzenia miejsc pracy, stymuluje
wzrost gospodarczy, konkurencyjność i innowacyjność.
2. Jednolity rynek ma zasadnicze znaczenie dla sprawnego
funkcjonowania polityki gospodarczej i monetarnej Unii Europejskiej
(UE).
3. Pomimo tych osiągnięć potencjał jednolitego rynku nadal nie jest w
pełni wykorzystywany.
www.wsb.op
ole.pl
4. Komisja kreśli wizję jednolitego rynku XXI wieku jako rynku silnego,
innowacyjnego i konkurencyjnego. Aby stawić czoła nowym
wyzwaniom, jednolity rynek, opierając się na istniejących solidnych
podstawach, powinien koncentrować się na najważniejszych
obszarach reprezentujących potencjalną wartość dodaną.
Konsumenci i przedsiębiorstwa
• Jednolity rynek musi przynosić lepsze efekty i większe korzyści,
aby spełniać oczekiwania i odpowiadać na obawy konsumentów i
przedsiębiorstw.
• Dzięki zagwarantowaniu wysokich standardów zapewnił on
ochronę konsumentów w zakresie wyboru i jakości towarów, cen,
walki z nieuczciwymi praktykami handlowymi, nadużywania
pozycji dominującej itd.
• W sektorach związanych z codziennym życiem konsumenta, takich
jak energia czy telekomunikacja lub w których brakuje skutecznej
konkurencji, jednolity rynek może zaoferować więcej.
www.wsb.op
ole.pl
• Zwiększenie bezpieczeństwa i poprawa jakości towarów i usług
• Częściej monitorować rynki.
• Konsumenci muszą być informowani w zakresie bezpieczeństwa
żywności, środków farmaceutycznych i detalicznych usług
finansowych
Małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP)
• nie uczestniczą w jednolitym rynku w takim stopniu jak duże
przedsiębiorstwa.
• najbardziej utrudniają im to zróżnicowane podatki oraz bariery
językowe, kulturowe i bariery w zakresie preferencji
konsumenckich (szerzej: PROJEKT REZOLUCJI w sprawie
programu „Small Business Act”)
www.wsb.op
ole.pl
Globalizacja
Ponieważ w ciągle zmieniającym się kontekście międzynarodowym
jednolity rynek oznacza duże korzyści w zakresie innowacji,
konkurencyjności i wyboru, przy jednoczesnym przestrzeganiu
wymogów w zakresie pracy, zdrowia, bezpieczeństwa i środowiska,
przyciągnął zagraniczne inwestycje i przedsiębiorstwa.
Aby stawić czoła globalizacji, UE musi ten proces podtrzymać,
koncentrując się na fundamentach określonych w komunikacie „
Globalny wymiar Europy: konkurowanie na światowym rynku
”, a
dokładniej na:
www.wsb.op
ole.pl
• narzędziach polityki handlu i polityki konkurencji, które gwarantują
przestrzeń konkurencyjną w celu reagowania na udzielanie
nieuczciwych dotacji zagranicznych i inne nieuczciwe praktyki
handlowe,
• promowaniu na poziomie wielostronnym i dwustronnym
współpracy w zakresie norm. UE musi czerpać inspiracje z innych
krajów, a jej własne normy muszą stanowić punkt odniesienia dla
standardów światowych i tym samym zapewnić jej pozycję lidera,
zwłaszcza jeśli mówić będzie jednym głosem,
• gwarancji czerpania przez europejskich obywateli korzyści z
otwarcia rynku, w szczególności w zakresie wyboru towarów i cen.
www.wsb.op
ole.pl
Piąta swoboda, czyli wiedza i innowacje
Aby ułatwić wymianę wiedzy, należy zapewnić mobilność
pracowników, badaczy i studentów.
Komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego,
Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu
Regionów - Globalny wymiar Europy – Konkurowanie na
światowym rynku - Wkład w strategię wzrostu gospodarczego
i zatrudnienia UE
• Przezwyciężenie barier w handlu zagranicznym oraz stworzenie
nowych możliwości eksportowych
• Peter Mandelson, unijny komisarz ds. handlu, stwierdził:
„Działalność firm unijnych
zależy od rozwijających się rynków za granicą, ponieważ
napędza to wzrost
gospodarczy i zatrudnienie w UE. Musimy zadbać o to, aby
przedsiębiorstwa
europejskie były w stanie uczciwie konkurować na tych rynkach.
www.wsb.op
ole.pl
SWOBODA PRZEPŁYWU TOWRÓW
Definicja towaru
Wszelkie produkty posiadające wartość wymierną w pieniądzu i
mogące jako
takie stanowić przedmiot transakcji handlowych. Monety wycofane z
obiegu
będą towarem. Monety będące ważnym środkiem płatniczym są
traktowane
jako kapitał.
Towar [ekon.]- dobro lub usługa będąca przedmiotem transakcji
kupna/sprzedaży
Pochodzenie towaru
Od tego, gdzie dany towar został wytworzony będzie zależeć wymiar
cła, a
czasami dopuszczenie towaru do obrotu.
www.wsb.op
ole.pl
WAŻNE!
Po wejściu w życie Traktatu z Lizbony Traktat WE został zmieniony, a
jego tytuł
otrzymał brzmienie „Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej”
(TFUE).
Postanowienia dotyczące swobodnego przepływu towarów (dawne
art. 28–30 TWE)
pozostały niezmienione, lecz otrzymały nową numerację jako art. 34–
36 TFUE.
www.wsb.op
ole.pl
Pochodzenie towaru
Określa się wg. reguł pochodzenia. Może być ono uprzywilejowane
lub
nieuprzywilejowane. Uprzywilejowane może wynikać z umów
międzynarodowych
zawartych przez WE, które mogą derogować odpowiednie przepisy
kodeksu celnego.
Pochodzenie proste i złożone towaru
Proste: wytworzenie towaru tylko w jednym kraju
Złożone: na terytorium dwóch lub więcej państw
www.wsb.op
ole.pl
Zniesienie ceł i zakaz stosowania opłat o skutku
równoważnym do ceł
1. Zasada standstill
2. Cłem w rozumieniu wspólnotowym są rozumiane przez państwo
opłaty pieniężne z tytułu przekroczenia granicy przez towar,
liczone od wartości, ilości lub wagi.
3. Opłaty o skutku równoważnym do ceł- wszelkiego rodzaju
opłaty nakładane jednostronnie przez państwo członkowskie na
produkty wspólnotowe w związku z przekroczeniem przez nie
granicy , na podstawie innych niż taryfa celna, czy przepisy
podatkowe, np. odpłatach za rozładowanie towaru na granicy.
Zakaz opodatkowania dyskryminacyjnego
Bezwzględny
zakaz
dyskryminacji,
dotyczący
produktów
importowanych podobnych do produktów krajowych (zbliżenie
jakościowe towarów ma wyznaczać jednolite traktowanie pod
względem podatkowym).
www.wsb.op
ole.pl
Środek o skutku równoważnym do ograniczeń ilościowych
Pozafiskalna bariera w swobodnym przepływie towarów pomiędzy
państwami członkowskimi.
Formuła Dassonville
Formuła Dassonville jest pierwszą definicją środka o skutku
równoważnym do ograniczeń ilościowych. Zgodnie z jej brzmieniem,
środkiem o skutku równoważnym do ograniczeń ilościowych jest
każdy przepis państwa członkowskiego, który w sposób pośredni lub
bezpośredni, rzeczywisty lub potencjalny może wpłynąć na handel
pomiędzy państwami członkowskimi Unii Europejskiej
Formuła Cassis de Dijon
Wzajemne uznawanie standardów oraz wymogi imperatywne
www.wsb.op
ole.pl
Formuła Keck&Mithouard
Został zaskarżony francuski przepis zakazujący sprzedaży w handlu
detalicznym poniżej
ceny nabycia. Skarżący próbowali dowieść, że takie obniżenie ceny
ma wpływ na
osiągnięcie większych obrotów i tym samym zwiększenie obrotu
towarami
pochodzącymi z innych państw członkowskich.
ETS nie zgodził się z ta argumentacją uznając, że regulacje
państwowe ograniczające
tylko sposób zbytu danego towaru nie utrudniają handlu między
państwami
członkowskimi w rozumieniu art.28 TWE, o ile dotyczą w równym
stopniu wszystkie
zainteresowane strony jak i towary.
www.wsb.op
ole.pl
Dopuszczalne ograniczenia swobody przepływu towarów
1.
Obyczaje
2.
Porządek i bezpieczeństwo publiczne
3.
Ochrona zdrowia i życia ludzi, zwierząt, roślin (zasada
ostrożności)
4.
Ochrona dziedzictwa narodowego, historycznego,
archeologicznego etc…
5.
Własność przemysłowa, handlowa
www.wsb.op
ole.pl
SWOBODA PRZEPŁYWU USŁUG
Usługa jest to świadczenie z reguły odpłatne, które dokonywane jest
transgranicznie i
ma charakter czasowy. Świadczenie usług musi mieć z góry określony
początek i
koniec.
Usługi obejmują zwłaszcza:
a)
działalność o charakterze przemysłowym,
b)
działalność o charakterze handlowym,
c)
działalność rzemieślniczą,
d)
wykonywanie wolnych zawodów.
www.wsb.op
ole.pl
Element transgraniczny:
a.
Czynna swoboda świadczenia usług
b.
Bierna swoboda świadczenia usług
c.
Granicę przekracza sama usługa
d.
Usługa świadczona na terytorium państwa trzeciego, lecz
usługodawca i usługobiorca są obywatelami różnych państw WE
www.wsb.op
ole.pl
Podmiotowy zakres ochrony swobody świadczenia usług
Chronione są wszystkie osoby fizyczne, które są obywatelami
państwa członkowskiego i które – co jest znaczącą różnicą względem
swobody prowadzenia działalności gospodarczej i swobody przepływu
pracowników – zamieszkują na terenie UE.
Zakresem ochrony objęte są również osoby prawne, które założone
zostały zgodnie z przepisami prawa jednego z państw członkowskich i
swoją siedzibę statutową, zarząd albo swój główny oddział mają na
terenie UE.
www.wsb.op
ole.pl
Dopuszczalne ograniczenia swobody
1.
Obyczaje
2.
Porządek i bezpieczeństwo publiczne
3.
Ochrona zdrowia i życia ludzi, zwierząt, roślin (zasada
ostrożności)
4.
Działalność związana z wykonywaniem władzy publicznej
www.wsb.op
ole.pl
SWOBODA PRZEPŁYWU OSÓB
Prawo do przemieszczania się na teren innego państwa
członkowskiego i
prawo do pobytu na obszarze innego państwa członkowskiego
Prawo podjęcia pracy (w tym prawo do poszukiwania zatrudnienia) w
innym
państwie członkowskim w UE
- prawo korzystania z usług pośrednictwa pracy
- prawo przyjęcia oferty zatrudnienia w państwie przyjmującym
- prawo korzystania ze wszystkich praw pracowniczych (np.
swobody zrzeszania się), szkoleń zawodowych, korzyści socjalnych
(w tym w zakresie mieszkalnictwa).
www.wsb.op
ole.pl
Prawo pozostawania na terytorium innego państwa członkowskiego
po ustaniu
zatrudnienia w przypadku:
- bezrobocia
- nabycia praw emerytalnych
- renty
Swoboda przepływu pracowników - polega na zakazaniu
dyskryminacji ze
względu na obywatelstwo w dziedzinie zatrudnienia, wynagrodzenia i
innych
warunków pracy i wyraża się, z zastrzeżeniem ograniczeń
podyktowanych
względami porządku i bezpieczeństwa publicznego oraz zdrowia
publicznego,
w prawie do przemieszczania się, pobytu i podjęcia pracy w
wybranym
państwie członkowskim.
www.wsb.op
ole.pl
www.wsb.op
ole.pl
Otwarcie rynków pracy dla Polaków
1 maja 2004: Wielka Brytania, Irlandia i Szwecja
1 maja 2006: Hiszpania, Portugalia, Grecja, Finlandia i Islandia
31 lipca 2006: Włochy
1 maja 2007: Holandia
1 listopada 2007: Luksemburg
1 lipca 2008: Francja
1maja 2009: Belgia, Dania i Norwegia
1 maja 2011: Niemcy, Austria i Szwajcaria
www.wsb.op
ole.pl
SWOBODA PRZEPŁYWU KAPITAŁU
Swobodny przepływ kapitału, jedną z czterech swobód wspólnego
rynku, określa artykuł 63 (TFUE), który zakazuje wszelkich
ograniczeń przepływu kapitału pomiędzy Państwami Członkowskimi,
ale także pomiędzy Państwami Członkowskimi, a innymi państwami.
Definicja swobodnego przepływu kapitału obejmuje płatności i
transgraniczne transfery pieniędzy, inne transakcje
umożliwiające transfer własności aktywów i zobowiązań (takie jak
inwestycje w nieruchomości, inwestycje bezpośrednie, czynności
odnoszące się do papierów wartościowych i innych instrumentów
będących przedmiotem obrotu na rynku pieniężnym, kredyty i
pożyczki), systemy płatnicze (uregulowane przez dwie Dyrektywy
w sprawie transgranicznych transferów oraz rozliczeń, a także
Dyrektywę w sprawie zapobiegania praniu brudnych pieniędzy).