Pamięć robocza a
inteligencja
Kinga Kania
Pamięć robocza a
inteligencja
Kinga Kania
Pamięć robocza
Podstawowe pytanie - jak mierzyć sprawność/
pojemność pamięci ?
2
Reading span task,
operation span task
0
Zadanie nr 1 : reading span task –
zadanie polega na uchwyceniu zarówno
przechowywania jaki i przetwarzania
informacji.
0
Zadanie nr 2: operation span task-
przetwarzanie jak i przechowywanie.
3
Reading span task
Osoby sprawniejsze językowo lepiej radzą sobie z
odpamiętywaniem słów.
Dlaczego ?
Zużywaj mniej zasobów na odczytywanie,
zasadniczą część pozostawiając na
podtrzymywanie słów w pamięci.
4
Operation span task
Zadanie nr 2 : podobne wyniki do badania
Danemana i Carpentera( reading span task).
Osoby z lepszym wynikiem w testach zdolności
werbalnych lepiej radzą sobie z zdaniem
odpamiętywania.
5
Counting span task
0
Podobne wyniki :
0
Counting span task – zliczenie figur,
prezentowanych pomiędzy dystraktorami i
odpamietanie liczebności tych figur
6
Verbal/math span task
Pamiętanie słów lub liczb podawanych
pomiędzy podejmowaniem krótkich decyzji.
7
N-back task
Wykrywanie w ciągu kolejnych bodźców,
najczęściej cyfr, powtórzeń na n-tej, najczęściej
drugiej lub trzeciej pozycji.
3-back span
Powtórzenie na trzeciej pozycji
8
3-back task
9
0
456
10
0
4562
11
0
45625
12
0
456253
13
0
4562532
14
0
45625323
15
0
456253233
16
0
4562532332
17
Badania dodatkowych
funkcji WM
0
Nadzoru
rozumianego jako połączenie między procesami
pamięci roboczej , aktywowaniem informacji
adekwatnych dla właściwego zadania oraz
hamowanie informacji nieadekwatnych.
0
Koordynacji
polegającej na znajdowaniu nowych relacji
pomiędzy elementami w pamięci i integrowaniu
tych relacji w nowe struktury.
18
Badania nad związkiem
inteligencji z WM
1.
Kyllonen i Christal ( 1990) – r=0.91
2.
Shah i Miyake (1996 – badanie nr 1) -
1.
Liczba odpamiętanych słów z testem zdolności werbalnych SAT r =
0.45
2.
Liczba odpamiętanych słów a test zdolności przestrzennych r= 0,12
3.
Przestrzenny wynik zadania pamięciowego a test zdolności
przestrzennych r = 0,66
4.
Brak istotnego związku z ogólnym SAT pamięciowego zadania
przestrzennego r= 0,07
3.
Shah i Miyake ( badanie nr 2)
1.
Zapamiętywanie orientacji przestrzennej strzałek silnie koreluje ze
zdolnościami przestrzennymi niezależnie od tego czy jednocześnie
wymagano ich rotacji, czy czytania zdań
2.
Zadanie z zapamiętywanie słów silnie korelowało ze zdolnościami
werbalnymi w wersji z czytaniem zdań i rotacją strzałek
19
4. Engel i in.(1999) –
1.
STM i WM r= 0,68
2.
WM i Gf r= 0,59
3.
STM i Gf – nie powiązane po odjęciu części wspólnej WM i STM
4.
WM i Gf – po odjęciu wspólnej części – 0, 49
5.
Conway, Cowan, Bunting i in. (2002) – r=0,60 pamięci
roboczej ( w zadaniach werbalnych)a inteligencją płynną.
6.
Kane, Engel i in. (2004) – Gf i WM – ogólna sprawność
kontroli uwagi przewiduje inteligencję na poziomie r = 0,54
Zdolności specyficzne pamięciowe wyjaśniają znaczną część w
odpowiadających im zdolnościach intelektualnych:
r = 0,40 dla werbalnych
r= 0,49 dla przestrzennych
Sprawność pamięci werbalnej związana z inteligencją płynną na
poziomie r= 0,16, a zdolności przestrzenne r=0,54.
Teza Oberauera – przestrzenne zadania testowe korelują silnie z
inteligencją , nawet gdy nie są zadaniami podwójnymi.
20
7.
Ackerman, Beier i Boyle – r = 70 ( g –
ogólna a WM = 0.7), po wyłączeniu Ravena
r=0, 49
8.
Wittman , Wilhelm, Schultze – g a v1=
0,65, a g a v2= 0,40
v1i v2 wyjaśniają 57% wariancji g
v1= przechowywanie w kontekście
przetwarzania + koordynacja
v2= nadzór
9. Colom i in (2004) 92% wspólnej wariancji,
ale ich zdaniem to inteligencja warunkuje lepszą
pamięć roboczą.
21
Jak wyjaśnić związek WM
i inteligencji ?
0
Czy te związki są rzeczywiście aż tak silne ?
Ackerman, Boyle, Beier(2005) uśrednione r = 0,
364 albo 0,479 – po poprawkach na niską
rzetelność testów,
STM a g = 0,281, 0,347 – po poprawkach
Kontra : Oberrauer, Schultze – nierzetelność
autorów metaanalizy, ich własna r= 0, 85 zatem g
i Gf mogą zostać zastąpione prostszymi
operacjami poznawczymi i neurobiologicznymi
22
Które działające sprawniej
mechanizmy determinują zachowanie
inteligentne ?
Jensen : wyższa sprawność pamięci roboczej
osób bardziej inteligentnych jest wynikiem
szybszego przetwarzania informacji.
Engel : ludzie inteligentni reagują szybciej
dzięki sprawniejszej pamięci roboczej ,
pozwalającej przechowywać instrukcje
potrzebne do wykonania danego zadania;
Nęcka : własność pamięci w postaci pojemności
Cowan : uwaga ogniskująca
im więcej elementów może pomieść ognisko uwagi, tym więcej
złożonych relacji możemy dostrzec jednocześnie
23
Czy faktycznie osoby inteligentne
sprawniej przetwarzają
?
Chuderski i Nęcka
Kombinacja zadań biegnącej pamięci ( running memory i n-
back task)
0
Wraz ze wzrostem n spada poprawność wykrywania
powtórzeń
0
Osoby mniej inteligentne wykrywały znacznie mniej
powtórzeń, gdy powtórzenie znajdowało się na 2 pozycji
wstecz(nieistotne statystycznie w przypadku 3-wstecz i 4-
wstecz)
0
Osoby inteligentne – zgodnie z hipotezą Cowana nie
wykazują większej ogólnej sprawności pamięci roboczej,
tylko sprawniej przetwarzają to, co ma szansę się znaleźć w
polu ich uwagi.
24
Które działające sprawniej
mechanizmy determinują
zachowanie inteligentne
?
0
Engel i in . - mechanizm decydujący to
skuteczna kontrola uwagi, takie zarządzanie
zawartością uwagi, aby można było
aktywować informacje adekwatne, a
hamować nieadekwatne.
0
Kontrola czynnika pojemności pamięci
krótkotrwałej w miarach pamięci roboczej nie
zmniejsza korelacji między WM a Gf
0
Wyższa sprawność pamięci roboczej jest związana
z lepszą kontrolą czynności umysłowych.
25
Sprawność kontroli a
inteligencja
0
Pomiar :
0
Uaktualniania pamięci roboczej
0
Hamowania zbędnych reakcji
0
Przełączanie pomiędzy zadaniami
0
Koordynacja czynności jednoczesnych
0
Aktywacja celu
0
Inteligencja : Matryc Progresywnych Ravena
oraz Test Analogii Obrazowych
26
Wyniki
0
Sprawności funkcji zarządczych WM determinuje
poziom inteligencji płynnej r = 0,81
0
Inteligencja płynna silnie nasyca test analogii r = 0,92
0
Bateria testów do pomiaru sprawności pamięci
roboczej jest trafnie dobrana, ponieważ wyodrębnia
zmienną latentną nasycającą wyniki poszczególnych
zadań na poziomie od 0,39 do 0, 76
0
Sprawności funkcji zarządczych wyjaśniała 2/3
wariancji inteligencji. ( ale ponieważ wykorzystano
model równań strukturalnych nie pozwala na
wnioskowanie przyczynowe, podkreśla jedynie silny
związek tych konstruktów)
27
Podsumowanie
0
Poznawczą podstawę związku pomiędzy
inteligencją a pamięcią roboczą wyjaśniają
teorie :
0
Szybkości przetwarzania informacji w pamięci
roboczej
0
Zakresu ogniska uwagi
0
sprawności funkcji kontrolnych pamięci roboczej
Ale :
Nadal nie wyjaśniono na czym polega
mechanizm kontroli uwagi, ani jak ułatwia
rozwiązywanie testów inteligencji?
28