Rola organizacji 

międzynarodowych 

w zapobieganiu konfliktów

 i załatwianiu sporów

Przedsięwzięcia organizacji 

międzynarodowych 

w rozwiązywaniu konfliktów

 porządkowanie stanu prawnego w 

poszczególnych dziedzinach życia 
międzynarodowego,

 określanie zasad i reguł postępowania w 

nowych dziedzinach działalności państw,

 aktywność o charakterze prewencyjnym 

w konkretnych sytuacjach,

Porządkowanie stanu prawnego

 Służą temu prace nad kodyfikacją 

prawa międzynarodowego. Prace te 
są prowadzone pod kierunkiem ONZ 

(Komisji Prawa Międzynarodowego).

 Jeśli prace kończą się sukcesem, to 

kodyfikacja zmniejsza potencjalne 
pole do konfliktów i sporów, sprzyja 
ich unikaniu lub działaniom 
zapobiegającym.

Porządkowanie stanu prawnego

 Porządkowanie obejmuje 

wszelkie 

obszary stosunków 
międzynarodowych, 

co zmniejsza 

pole potencjalnych konfliktów.

 Najstaranniej opracowane i szeroko 

uzgodnione reguły nie gwarantują 
pełnej harmonii, lecz bez takich reguł 
konfliktowe i sporów byłoby znacznie 
więcej.

Określenie reguł postępowania

 Szybka reakcja na nowe kierunki działalności 

państw często jest wkładem organizacji 
międzynarodowych w zapobieganiu konfliktom.

 Ma to znaczenie w przypadku:
 postępu techniczno-naukowego,
 postępu technologicznego.

(aktywna działalność kosmiczna, rozwój nowych 

broni -BMZ, włącznie z niebezpieczeństwem 
opanowania jej przez państwa dyktatorskie oraz 
ugrupowania terrorystyczne; 

nowe problemy 

stwarza rewolucja w genetyce

)

Określenie reguł postępowania

TRAKTAT KOSMICZNY (1967 R.)

 Wyprzedzał on przyszłe zdarzenia i ustalał 

podstawowe zasady, jakimi mają się kierować 
państwa podejmujące działalność kosmiczną.

 Proklamował, iż przestrzeń kosmiczna wraz z 

księżycem i innymi ciałami niebieskimi jest 
otwarta dla badań przez wszystkie państwa i nie 
może być zawłaszczona przez jedno państwo.

 Wprowadził zakaz umieszczania na orbicie 

okołoziemskiej  w przestrzeni kosmicznej broni 
jądrowej i innej BMZ

Działalność prewencyjna

 Ma na celu niedopuszczenie, aby 

różnice zdań i napięcia w 
konkretnych sytuacjach 
przekształciły się w 

spór 

międzynarodowy.

 Forum organizacji stwarza warunki 

do oddziaływania, dystansu i 
harmonijnego rozwoju współpracy.

Spory międzynarodowe

 Spory można ograniczyć, ale nie da 

się ich uniknąć.

 Jeśli pojawia się spór, pojawia się 

także pytanie: 

W jaki sposób będzie 

on załatwiony lub rozstrzygnięty?

 Współczesne prawo 

międzynarodowe formułuje 

nakaz 

pokojowego załatwiania 

sporów.

Spory międzynarodowe

Spór –

 wyraża się w kontekście 

interesów między państwami, może 
dotyczyć kwestii prawnych, stanu 
faktycznego lub obu tych elementów 
łącznie.

Spory

 rozstrzygają najczęściej 

sądy 

międzynarodowe.

Spory międzynarodowe

Współcześnie można mówić o sporach 

o:

 przestrzeganie praw człowieka,
 udzielenie pomocy lub schronienia 

terrorystom,

 wydanie terrorystów,
 rozgraniczenie szelfu 

kontynentalnego,

Spory międzynarodowe

Stroną w sporze może być organizacja 

międzynarodowa lub jej organ 

np. w 

sporze przed Europejskim Trybunałem 
Sprawiedliwości.

Spory mogą być:
 

kwalifikowane

 (zagrażające 

międzynarodowemu pokojowi i 
bezpieczeństwu),

 

spory inne 

(spory zwyczajne).

Spory międzynarodowe

 ONZ jedyną organizacją , która ma 

określone kompetencje do 
zajmowania się wszystkimi rodzajami 
sporów międzynarodowych.

 W ramach sporów zwyczajnych 

kompetencje te dzielą: 

Zgromadzenie 

Ogólne

 i 

Rada Bezpieczeństwa.

Spory międzynarodowe

Rozdział VI Karty NZ – pokojowe załatwianie sporów

Strony są zobowiązane do załatwiania sporów w 

drodze:.

 rokowań,
 badań,
 mediacji,
 pojednania,
 arbitrażu,
 postępowania sądowego,
 odwołania się do układów regionalnych.

Spory międzynarodowe

Środki proponowane przez ONZ muszą 

uzyskać 

aprobatę obu stron.

 

Jeśli Rada Bezpieczeństwa stwierdzi 

istnienie zagrożenia dla naruszenia pokoju, 
bądź agresji, to podstawą działań staje się 
Rozdział VII Karty – 

Akcja w razie zagrożenia 

pokoju, naruszenia pokoju i aktów agresji.

 

 Rada może zarządzić w sposób władczy, a 

więc nie w formie zaleceń ale decyzji 

(sankcje).

Spory międzynarodowe

Podział sankcji:
 nie pociągające za sobą użycia sił zbrojnych (art. 

41),

 sankcje zbrojne (art. 42).
Pierwszeństwo mają środki bez użycia sił zbrojnych:
 

sankcje gospodarcze 

(zerwanie stosunków 

finansowych),

 

embargo

 (na dostawy broni, na zakup towarów)

Możliwe jest ograniczenie lub zerwanie stosunków 

dyplomatycznych.

Spory międzynarodowe

Akcje zbrojne mogą być podjęte, gdy Rada 

Bezpieczeństwa uzna, iż środki zastosowane są 
niewystarczające.

 Prowadzone są siłami lądowymi, powietrznymi i 

morskimi dostarczonymi przez członków ONZ 

(Pustynna Burza). 

Reżim z Bagdadu musiał przyjąć warunki postawione w 

rezolucjach:

 rezygnacja Iraku z produkcji BMZ,
 zniszczenie istniejących zasobów,
 dopuszczenie inspektorów ONZ do
     kontrolowania realizacji tych zobowiązań.

Spory międzynarodowe

 ONZ ma do dyspozycji organ sądowy – 

Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości 
w Hadze.

 Stronami przed Trybunałem mogą być 

tylko państwa 

(to odróżnia Trybunał od 

innych sadów międzynarodowych).

 

Zakres załatwiania sporów innych niż ONZ 

jest ograniczony kompetencja organizacji i 
zasięgiem terytorialnym 

(organizacje 

regionalne).

Spory międzynarodowe

ROZSTRZYGNIĘCIA
 spory są załatwiane przez organy przedstawicielskie, 

nie przewiduje się do sięgania do sądu 
międzynarodowego lub arbitrażu,

 spór, którego nie rozstrzygnięto przedstawia się 

rozjemcy,

 spory nie rozstrzygnięte w ramach organizacji są 

kierowane do Międzynarodowego Trybunału 
Sprawiedliwości,

Państwa będące w sporze niezależnie od postanowień 

statutowych mogą zawsze powierzyć rozstrzygnięcie 
sprawy MTS.

Bibliografia

• Menkes J., Wasilkowski A., Organizacje 

międzynarodowe. Prawo instytucjonalne, 
Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o., Warszawa 2010

•  Proctor T., Twórcze rozwiązywanie problemów, 

Podręcznik dla menedżera, 2002.

•  Lunden B., Rosell L., Techniki negocjacyjne, 

2003

• Łasiński  G., Zarządzanie konfliktami i 

prowadzenie negocjacji, Przewodnik do 
warsztatów metodycznych, 2003