Komunikowanie polityczne

Modele komunikowania

Szczególną rolę w komunikowaniu

politycznym

odgrywa

komunikowanie

masowe. W odniesieniu do obu typów
możliwe odwoływanie się do różnych
modeli

komunikacji

społecznej.

pragmatycznego  punktu  widzenia  jednym
z najbardziej przydatnych jest tzw. pentada
Laswella,  której  autor  Harald  Laswell
odnosi  się  do  najważniejszych  elementów
składowych procesu komunikowania.

Pentada Laswella

KTO? → CO? → KOMU?/Z KIM? → JAK? →

Z JAKIM SKUTKIEM?

• Nadawca → Przekaz → Odbiorca → Kanał →

Sprzężenie zwrotne (skutek)

W świetle modelu Laswella szczególnie

istotne jest zagadnienie skuteczności
procesu komunikowania. W odniesieniu do
każdego

elementu

pentady

można

wskazać określone przesłanki skuteczności.

Przesłanki skuteczności procesu

komunikacji społecznej

NADAWCA - wiarygodny i atrakcyjny.
PRZEKAZ - tu kluczową rolę odgrywa diagnoza

odbiorcy:

• właściwy

dobór

argumentów:

emocjonalne,

racjonalne, racjonalno-emocjonalne;

• nastawienie odbiorcy wobec przekazywanych treści

(pozytywne, negatywne, obojętne);

• rodzaj argumentacji – jednostronna (za / przeciw)

bądź dwustronna ( i za, i przeciw);

• częstotliwość

powtarzania

informacji

wykorzystywanie

jednego

lub

wielu

kanałów

przekazu.

Przesłanki c.d.

ODBIORCA – odbiorcy różnią się sposobem przyjęcia

bądź odrzucenia przekazu ze względu na indywidualne
postawy, wyznawane wartości, poziom konserwatyzmu
bądź otwartości na innowacje, aktywny lub bierny
sposób reagowania na przekaz; istotna rola zmiennych
socjodemograficznych: wiek, płeć, wykształcenie,
zawód, miejsce zamieszkania.

KANAŁ – bardzo istotne odpowiednie dobranie

właściwego kanału przekazu, zależnie od konkretnej
sytuacji: albo kanał bezpośredni (rozmowa, wiec,
przemówienie, polecenie, apel) albo pośredni – kontakt
z odbiorcą przede wszystkim przez mass-media.

Przesłanki c.d.

SPRZĘŻENIE ZWROTNE – wg Laswella wyróżnić można dwa

typy  komunikacji  jedno-  i  dwustronną.  Jednak  zgodnie  ze
współczesnym  ujęciem  podkreślającym  społeczny  wymiar
procesów  komunikacji  w  odniesieniu  do  tego  elementu
procesu  komunikowania  główny  nacisk  kładzie  się  na
moment  wystąpienia  reakcji  na  przekaz.  Wyróżnia  się  więc
opóźnione  sprzężenie  zwrotne,  gdzie  często  nadawca  nie
jest  zainteresowany reakcją odbiorcy, albo  wręcz ogranicza
albo nawet pozbawia go   możliwości oficjalnego ujawnienia
(zwłaszcza  negatywnych)  reakcji  na  przekaz  oraz
natychmiastowe  (szybkie)  sprzężenie  zwrotne,  w  którym
odbiorcy  mają  zagwarantowane  możliwości    zwrotnego
informowania  nadawcy  o  akceptacji  bądź  odrzuceniu
przekazu.

Komunikowanie masowe

• Komunikowanie masowe to proces emisji komunikatów od nadawcy

medialnego do odbiorców masowych.

• Zasadniczą cechą wyróżniającą ten sposób komunikowania jest

występowanie między nadawcą a odbiorcą, pośrednika – medium
masowego (mass medium).

• Komunikowanie masowe ma charakter impersonalny to znaczy, że

między nadawcą a odbiorcą nie ma żadnego kontaktu, a przestrzeń
wspólna jest wirtualna; nadawcą jest najczęściej sformalizowana
grupa ludzi, mająca charakter profesjonalny, zaś odbiorcą jest szeroka
rzesza anonimowych dla nadawcy ludzi.

• Ten sposób komunikowania cechuje występowanie gate-keepera

(selekcjonera), który oznacza osobę lub grupę osób, zarządzającą
dystrybucją informacji w kanałach komunikacyjnych.

Media w komunikowaniu masowym

W komunikowaniu masowym występują, zwłaszcza w

krajach demokratycznych, instytucje nadawcze,
zróżnicowane ze względu na cele, zasady działania i
formy własności. Najogólniej podzielić je można na :

• media komercyjne
• media publiczne
• media niekomercyjne/społeczne (non profit)
Media często określane mianem „czwartej władzy” są

zarówno  pośrednikiem,  jak  i  inicjatorem  komunikacji,
tworzą  forum  debaty  publicznej  i  stanowią  często
swoisty  organ  kontroli  społecznej  (m.in.  podmiotów
władzy).

Społeczne funkcje mediów

(masowych)

Media umożliwiają:

•

komunikowanie się rządzących z rządzonymi ;

•

informowanie: o zdarzeniach, działaniach władz,
reakcjach na nie; w ramach tej funkcji również
stanie na straży praw i wolności i kontrola władz
– watchdoging;

•

inicjowanie  i  prowadzenie  debaty  na  ważne
tematy  →  agenda-setting;    tworzenie  platformy
debaty  o  ważnych  sprawach,  przez  co  formuje
się pluralistyczna  opinia  publiczna,  w  której  jest
miejsce na różne poglądy, również mniejszości;

Funkcje mediów c.d.

• edukowanie

–

pozwalające

zrozumienie

znaczenia zdarzeń, rozumienie współczesnego
świata, znajomość praw, instytucji i mechanizmów
nim rządzących;

• nadawanie rozgłosu działaniom władz i innym

podmiotom życia społecznego (zwłaszcza tym
postępujących

niezgodnie

deklaracjami

lub prawem);

• umożliwienie prowadzenia perswazji przez podmioty

życia społecznego, szczególnie w celu uzyskania
poparcia

(kanał

dla

marketingu politycznego,

reklamy politycznej i społecznej).

Komunikowanie polityczne

Problemy z realizacją wymienionych funkcji

wynikające  z  „własnej  logiki”  i  interesów
mediów,  zwłaszcza  w  odniesieniu  do  sfery
polityki,  gdzie  media  często  mieszają  rolę
recenzenta  i  aktora  sceny  politycznej  –
zagrożenie  mediokracją.  Komunikowanie
polityczne  –  jako  odmiana  komunikacji
społecznej, w której dominuje komunikowanie
masowe,

obejmujące

trzy

podmioty/

elementy: aktorów politycznych, media i
publiczność (obywateli).

Syntetyczna definicja

komunikowania politycznego

Komunikowanie polityczne:
• stanowi wycinek olbrzymiego pola komunikowania

międzyludzkiego;

• zachodzi w określonej przestrzeni informacyjnej

(komunikacyjnej);

• obejmuje konkretną zbiorowość ludzką;
• przebiega na trzech poziomach – mikro (jednostki),

mezo (instytucje) i makro (społeczeństwo jako całość);

• wykorzystuje wszelkie dostępne kanały komunikacyjne

– zapośredniczenie przez media (komunikowanie
medialne i masowe) lub bezpośrednio.

Definicja...

• ma charakter formalny
• ma na celu publiczne przekazywanie i wymianę

komunikatów o polityce między aktorami
politycznymi

tworzącymi

politykę

obywatelami,

których

tworzenie

polityki

dotyczy, przy włączeniu na szeroką skalę
mediów

masowych,

odpowiedzialnych

przedstawianie tej polityki;

• jest procesem dwukierunkowym (od aktorów do

obywateli i od obywateli do aktorów) z
podkreśleniem przekaźnikowej roli mediów

Koncepcja Briana McNaira

W ujęciu tego autora komunikowanie polityczne to

celowe

komunikowanie

dotyczące

polityki

obejmujące:

• wszystkie formy komunikowania podejmowane przez

polityków i innych aktorów politycznych, po to, aby
osiągnąć konkretne cele;

• komunikowanie adresowane do tych aktorów przez

nie–polityków, np. wyborców czy felietonistów gazet;

• komunikowanie o aktorach politycznych i ich

działalności, zawarte w doniesieniach prasowych,
artykułach wstępnych i innych formach medialnej
dyskusji o polityce.

Rodzaje komunikowania

politycznego

McNair wyróżnił cztery różne rodzaje

komunikowania politycznego:

• komunikowanie elitarne
• komunikowanie hegemoniczne
• komunikowanie petycyjne
• komunikowanie

asocjacyjne

(stowarzyszeniowe).

Rozwinięcie koncepcji McNaira dot.

rodzajów komunikowania

Nawiązując do koncepcji B. MCNaira i uwzględniając kierunkek

przepływu komunikatów

wyróżnia się komunikowanie pionowe w

dół

—

wykorzystywane

głównie

oddziaływań

mobilizacyjnych  i  perswazyjnych(odpowiada  komunikowaniu
hegemonicznemu) i  komunikowanie pionowe w górę — polega
na  pozyskiwaniu  informacji  dotyczących  zaistniałych  reakcji
społecznych na podjęte oddziaływania lub informacji na temat
artykułowanych  potrzeb  i  oczekiwań  społecznych  (odpowiada
komunikowaniu  petycyjnemu)  oraz  komunikowanie  poziome  o
charakterze  funkcjonalno-koordynacyjnym — (odpowiadające
komunikowaniu  elitarnemu)  lub  o  charakterze  integracyjno-
afiliacyjnym

—

zapewniające

jednostkom

poczucie

bezpieczeństwa i przynależności w wymiarze społecznym i
emocjonalnym (komunikowanie stowarzyszeniowe McNaira).

Document Outline