Oznakowanie substancji toksycznych

TOKSYCZNOŚĆ

Jest to cecha związków chemicznych polegająca na
powodowaniu zaburzeń funkcji lub śmierci komórek
żywych, organów lub organizmów po dostaniu się w
ich pobliże. Związki chemiczne mogą wywierać
działanie toksyczne po wchłonięciu ich drogą
doustną, oddechową lub po absorpcji przez skórę.
Toksyczność to działanie niepożądane wynikające z
reakcji chemicznych, fizykochemicznych pomiędzy
związkiem chemicznym, który wniknął do ustroju, a
układem biologicznym (DNA, enzymy).
W zasadzie niemal wszystkie związki chemiczne
mogą być w odpowiednio dużych dawkach toksyczne
– nawet spożywanie dużych ilości wody destylowanej
jest na dłuższą metę szkodliwe. Praktycznie
wszystkie leki są w dużych ilościach toksyczne.

ZNAKI OSTRZEGAWCZE

Ogólny znak
ostrzegawczy

Ostrzeżenie przed

niebezpieczeństwem

zatrucia substancjami

toksycznymi

Ostrzeżenie przed

substancjami żrącymi

Ostrzeżenie przed

substancjami radioaktywnymi i

promieniowaniem jonizującym

Ostrzeżenie przed porażeniem

prądem elektrycznym

Ostrzeżenie przed

promieniami laserowymi

Ostrzeżenie przed

skażeniem biologicznym

Ostrzeżenie przed

silnym polem

magnetycznym

ZNAKI OSTRZEGAWCZE

PROMIENIOWANIA

ELEKTROMAGNETYCZNEGO

Strefa niebezpieczna;

promieniowanie

elektromagnetyczne

Strefa zagrożenia;

promieniowanie

elektromagnetyczne

ZWROTY R

Zwroty ryzyka to zwroty mające na celu
poinformowanie użytkownika substancji (lub preparatu
chemicznego) o ryzyku wynikającym z korzystania i
kontaktu z nią.

Toksyczne – „T”:

• R25 Działa toksycznie po połknięciu.

• R24 Działa toksycznie w kontakcie ze skórą.

• R23 Działa toksycznie przez drogi oddechowe.

• R39 Zagraża powstaniem bardzo poważnych,
nieodwracalnych zmian w stanie zdrowia.

• R48 Stwarza poważne zagrożenie zdrowia
człowieka w następstwie długotrwałego narażenia.

• R45 Może powodować raka.

• R49 Może powodować raka w następstwie
narażenia drogą oddechową.

• R46 Może powodować dziedziczne wady
genetyczne.

• R60 Może upośledzać płodność.

• R61 Może działać szkodliwie na dziecko w łonie
matki.

OZNAKOWANIE SUBSTANCJI

NIEBEZPIECZNYCH

ADR-RID

Jest to podstawowy i obowiązujący praktycznie w
całej Europie (z wyjątkiem Wielkiej Brytanii) system
oznaczeń kodowych stosowany w transporcie
materiałów niebezpiecznych. Usankcjonowany jest
postanowieniem konwencji ADR (dla transportu
kołowego) i RID (dla transportu kolejowego).
Przewidują one oznakowanie środków transportu
materiałów niebezpiecznych pomarańczowymi
tablicami ostrzegawczymi o wymiarach 30 x 40 cm,
barwy pomarańczowej odblaskowej otoczonymi
dookoła czarnym nie odblaskowym paskiem.Tablica
w górnej części zawiera numer rozpoznawczy
zagrożenia .

Każdemu z materiałów szczególnie niebezpiecznych
nadane zostały dwa odpowiednie numery rozpoznawcze
tj. numer rozpoznawczy niebezpieczeństwa składający się
z dwóch lub trzech cyfr i numer rozpoznawczy materiału
(zgodny z katalogiem) składający się z czterech cyfr.

Numery rozpoznawcze na

tablicach ostrzegawczych

(substancje niebezpieczne)

Pierwsza cyfra numeru rozpoznawczego rodzaju
niebezpieczeństwa określa zasadniczą właściwość
niebezpieczną materiału, rodzaj niebezpiecznego
materiału, przy czym:

2 - oznacza gaz,
3 - materiał ciekły zapalny,
4 - materiał stały zapalny
5 - materiał utleniający, podtrzymujący palenie lub
nadtlenek organiczny,
6 - materiał trujący,
8 - materiał żrący,

Druga i trzecia cyfra numeru precyzują:



rodzaj niebezpieczeństwa,



stopień zagrożenia,



dodatkowe cechy niebezpieczne.

Znaczenie oznaczeń cyfrowych drugiej i

trzeciej cyfry numeru:

0 - brak dodatkowego zagrożenia (zagrożenie jest
dostatecznie scharakteryzowane pierwszą cyfrą),
1 - wybuchowość,
2 - zdolność wytwarzania gazu,
3 - łatwozapalność,
5 - właściwości utleniające,
6 - toksyczność,
7 - promieniotwórczość,
8 - działanie żrące,
9 - niebezpieczeństwo gwałtownej reakcji w wyniku
samoczynnego rozpadu lub polimeryzacji.

Powtórzenie cyfry w numerze oznaczającym
niebezpieczeństwo (pierwsza i druga cyfra są takie
same) oznacza nasilenie niebezpieczeństwa
głównego.
Do oznaczeń cyfrowych niebezpieczeństwa
wprowadzono dodatkowo znak "X". Znak ten
podstawiony przed numerem rozpoznawczym
niebezpieczeństwa oznacza absolutny zakaz
kontaktu tego materiału z wodą.

Diament niebezpieczeństwa

Jest on umieszczany na większości przesyłek
pochodzących z USA. Tworzy on ujednolicony przez
Fire Protection Association (NFPA) system
umożliwiający szybki rozpoznanie trzech głównych
rodzajów zagrożenia: radioaktywności,
niebezpieczeństwa gwałtownej reakcji chemicznej,
zagrożenia pożarowego i zdrowia. W polach
umieszczone są liczby które wyrażają skalę opisującą
intensywność zagrożenia oraz (w przypadku sektora-1)
oznaczenie graficzne i literowe.

SEKTOR 1 - BIAŁY

Puste pole w środku - woda dopuszczalna jako środek gaśniczy.

- nie używać wody jako środka gaśniczego.

- przy uwolnieniu materiału niebezpieczeństwo

promieniowania.

SEKTOR 2 - ŻÓŁTY

4  - Duże niebezpieczeństwo eksplozji
3  - Niebezpieczeństwo eksplozji pod wpływem działania ciepła lub
silnego wstrząśnięcia (np. przy uderzeniach ). Wydzielić strefę
zagrożenia. Gasić tylko zza osłony.
2  - Możliwe silne reakcje chemiczne. Konieczne podjęcie
wzmożonych środków ostrożności. Gaszenie z zachowaniem
bezpiecznego
dystansu.
1 - Przy ogrzaniu materiał niestabilny. Konieczne zachowanie
środków ostrożności.
0 - Brak niebezpieczeństwa w normalnych warunkach.

SEKTOR 3 - CZERWONY

4 - Materiał ekstremalnie łatwopalny przy każdej
temperaturze.
3 - Niebezpieczeństwo zapalenia przy normalnej
temperaturze.
2 - Niebezpieczeństwo zapalenia przy ogrzaniu.
1 - Niebezpieczeństwo zapalenia przy kontakcie z
ogniem (płomieniem).
0 - Nie występuje niebezpieczeństwo zapalenia w
normalnych warunkach.

SEKTOR 4 - NIEBIESKI (ZAGROŻENIE
ZDROWIA)

4 - Bardzo niebezpieczny, unikać kontaktu z płynem
lub parami bez pełnej ochrony. Unikać obecności w
strefie zagrożenia.
3 - Bardzo niebezpieczny, obecność w strefie
zagrożenia tylko w pełnym ubraniu ochronnym i
aparacie izolującym.
2 - Niebezpieczny, obecność w strefie zagrożenia tylko
w aparacie ochrony dróg oddechowych.
1 - Małe niebezpieczeństwo, zalecane maski z
wkładami filtrującymi.
0 - Brak zagrożenia

ZAGROŻENIE

CHEMICZNE

POSTĘPOWANIE OGÓLNE

Jeśli istnieje prawdopodobieństwo, że niebezpieczne

substancje chemiczne przenikną do Twojego domu

to:

1. Włącz radio lub telewizor na program lokalny i stosuj się

ściśle do poleceń wydanych przez lokalne władze (służby

ratownicze).

2. Uszczelnij wszystkie otwory okienne, wentylacyjne, drzwi -

oklejając je taśmą klejącą, obkładając rulonami z mokrych

ręczników czy prześcieradeł.

3. Oddychaj przez maseczkę wykonaną z gazy, waty,

ręcznika itp.

4. Zadbaj o bezpieczeństwo swoich podopiecznych - dzieci,

osób niepełnosprawnych, zwierząt domowych.

5. Pozostań w wewnętrznej części budynku przy zamkniętych

drzwiach - w przypadku, gdy istnieje niebezpieczeństwo

skażenia chlorem, udaj się na wyższe kondygnacje, np. do

sąsiadów. W przypadku amoniaku - kieruj się do

pomieszczeń, położonych na niskich kondygnacjach.

6. Powiadom o zagrożeniu najbliższe otoczenie.

7. Wyłącz urządzenia elektryczne i gazowe z otwartym

ogniem.

8. Nie jedz żywności i nie pij płynów, które mogły ulec

skażeniu.

Jeżeli jesteś świadkiem wypadku z udziałem
niebezpiecznych środków chemicznych powiadom
natychmiast straż pożarną i policję.

1. Podaj istotne dane:

• miejsce zdarzenia,

• charakter zdarzenia,

• oznaczenia widniejące na samochodzie przewożącym

niebezpieczne środki chemiczne,

• swoje dane.

2. Nie bądź kibicem zdarzenia, ale oddal się z miejsca

wypadku, aby zminimalizować ryzyko zatrucia.

3. Opuść rejon zagrożony, kierując się prostopadle do

kierunku wiatru.

4. Chroń swoje drogi oddechowe. W tym celu wykonaj filtr

ochronny z dostępnych Ci materiałów (zwilżona w wodzie
lub wodnym roztworze sody oczyszczonej chusteczka,
szalik, ręcznik, itp.) i osłoń nim drogi oddechowe.

5. Jeśli jesteś w samochodzie - zamknij okna, włącz wentylację

wewnętrzną - staraj się jak najszybciej opuścić strefę
skażenia.

6. Stosuj się ściśle do poleceń służb ratowniczych lub

komunikatów, przekazywanych przez lokalne środki
przekazu - radio, TV, megafony.

7. Jeśli przebywałeś w strefie skażonej, zdejmij ubranie, które

uległo zanieczyszczeniu i zamień je na czyste oraz dużą
ilością bieżącej wody przemyj oczy, usta, nos i weź
prysznic.

Instrukcja postępowania w przypadku

uwolnienia substancji chemicznej lub

preparatu chemicznego do środowiska

1. Rozlaną ciecz należy zasypywać materiałem

absorbującym (piasek, trociny).

2. Zebrane przy pomocy materiału absorbującego ciecze

należy złożyć do odpowiedniego pojemnika i przekazać
do magazynu chemicznego w celu przechowania do
utylizacji.

3. Nie dopuścić aby rozlana substancja chemiczna dostała

się do kanalizacji.

4. Wszystkie czynności wykonywać w rękawiczkach

ochronnych.

5. Starać się nie wdychać par aerozoli.
6. Jak najszybciej oczyścić zanieczyszczony teren,

dokładnie przewietrzyć pomieszczenie pracowni, w której
nastąpiło uwolnienie substancji chemicznej.

Document Outline