Realizacja zadań edukacyjnych
wobec chorego na miażdżycę
tętnic kończyn dolnych
Realizacja zadań edukacyjnych
wobec chorego na miażdżycę
tętnic kończyn dolnych
•
Miażdżyca tętnic kończyn dolnych ma
znaczny wpływ na styl życia chorego, na
jego funkcjonowanie w społeczeństwie,
a także na pełnione przez niego role
społeczne. Nieleczona miażdżyca może
prowadzić do amputacji kończyny .
•
Miażdżyca jest w 98% przypadków
przyczyną przewlekłego niedokrwienia
kończyn dolnych. Według danych
epidemiologicznych można zaobserwować
stałą tendencję wzrostową
zachorowalności na miażdżycę tętnic
kończyn dolnych. Profilaktyka polega na
zwalczaniu modyfikowalnych czynników
ryzyka miażdżycy, a także tych, które
wpływają na pogorszenie krążenia w
kończynie.
•
Opieka nad chorym na miażdżycę tętnic
kończyn dolnych rozpoczyna się w
momencie rozpoznania choroby, a
kluczowy element leczenia stanowi
edukacja, która zwiększa efektywność
działań medycznych, poprawia komfort
życia i zwiększa przeżywalność. Sposób
edukowania powinien być dostosowany do
poziomu intelektualnego, wieku oraz
stanu emocjonalnego pacjenta.
•
Standard edukacyjny powinien
obejmować wszystkie etapy przewlekłego
niedokrwienia kończyn dolnych, istnieje
jednak różnica między zakresem
przekazywanych treści poszczególnych jej
okresach. Aby określić stopień
zaawansowania niedokrwienia stosuje się
klasyfikację Fontaine’ a:
Stopień
zaawansowania
Opis kliniczny
I
Bez objawów klinicznych lub
mrowienie, drętwienie ,
zwiększona podatność na
zimno
II
Chromanie przestankowe
III
Bóle spoczynkowe
IV
Martwica lub zgorzel stopy
Program edukacyjny
•
Cele główne i szczegółowe
•
Metody i formy dydaktyczne
•
Treści ujęte w jednostki (spotkania z
pacjentem)
Cele główne i szczegółowe
•
Cel główny: uzyskanie jak największej
samodzielności chorych z niedokrwieniem
kończyn dolnych, nauczenie ich działań
niezbędnych w leczeniu, których pacjent
dotychczas nie opanował.
•
Cele szczegółowe
Zakres edukacji pacjentów z
niedokrwieniem kończyn dolnych I i II
stopnia wg klasyfikacji Fontaine’a
powinien obejmować:
modyfikację czynników ryzyka oraz
terapię chromania przestankowego
poprzez udział pacjenta w
nadzorowanych ćwiczeniach i
farmakoterapii
zmniejszenie objawów, poprawa
sprawności fizycznej i umożliwienie
wykonywania codziennych czynności
Ocena stanu psychicznego pacjenta
pielęgnację stóp, zapobiegania zakażeniom,
zapobiegania urazom i działaniu ucisku,
zapobiegania upośledzeniu krążenia krwi
Wskazanie właściwych zachowań w sytuacji
wystąpienia chromania przestankowego
Nauka umiejętności w zakresie obserwacji
kończyny dolnej
zapoznanie pacjenta i jego najbliższych z
możliwościami leczenia rewaskularyzacyjnego
•
W III i IV stopniu niedokrwienia kończyn
dolnych:
agresywna modyfikacja czynników ryzyka
chorób układu sercowo-naczyniowego
zapobieganie rozwojowi powikłań w obrębie
stopy i ochrona przed jej utratą
zmniejszenie bólu niedokrwiennego
leczenie owrzodzeń
poprawa funkcjonowania pacjenta oraz
jakości jego życia
w zaawansowanym niedokrwieniu
przygotowanie pacjenta do amputacji
kończyny
Metody i formy dydaktyczne
•
pogadanka z pacjentem,
przeprowadzenie wywiadu, wykorzystanie
metody sytuacyjnej, przedstawienie
materiałów edukacyjnych
•
edukacja jednostkowa pacjenta oraz jego
rodziny.
Treści ujęte w jednostki (spotkania z
pacjentem)
•
Pierwsze spotkanie z pacjentem( stopień I i II
w klasyfikacji Fontaine’ a):
przeprowadzenie wywiadu z pacjentem
zapoznanie się z poziomem wiedzy pacjenta na
temat niedokrwienia kończyn dolnych
uzupełnienie braków wiedzy, omówienie
głównych objawów choroby,
Ocena stanu psychicznego (zniechęcenie,
depresja, dysforia, lęk przed amputacją, brak
możliwości wypoczynku - uporczywe bóle)
Ocena stopnia ukrwienia kończyny (ucieplenie,
zabarwienie, tętno, obwód kończyny, zmiany
troficzne, napięcie żył powierzchownych)
Eliminacja czynników ryzyka miażdżycy
(niezwłoczne zaprzestanie palenia tytoniu,
relaksacja psychiczna, leczenie nadciśnienia
tętniczego, zaburzeń lipidowych, cukrzycy),
Zalecenie pacjentowi stosowania diety
hipolipemicznej i niskowęglowodanowej
(wykluczenie produktów zawierających
tłuszcze zwierzęce na rzecz tłuszczy
roślinnych, wykluczenie cukrów prostych,
ograniczenie używek, wzbogacenie diety w
warzywa, owoce)
Zachęcenie pacjenta do regularnego treningu
fizycznego (na bieżni kontrolowany przez
rehabilitanta lub codzienne spacery 30-60
min.), niewskazany u osób z bólami
spoczynkowymi
•
Drugie spotkanie z pacjentem:
zmniejszenie dolegliwości bólowych, poprawa dystansu
chromania : systematyczna ocena dystansu chromania,
stopnia ukrwienia kończyny, Instrukcja w formie ustnej i
pisemnej na temat rodzaju aktywności fizycznej,
częstotliwości, monitorowania tolerancji wysiłku,
doraźnie w zależności od stopnia nasilenia dolegliwości,
na zlecenie lekarza leki przeciwbólowe, poprawiające
przepływ krwi w naczyniach,
Nauka obserwacji stóp w kierunku uszkodzeń,
pogorszenia ukrwienia (codzienne oglądanie
stóp).Umiejętna pielęgnacja stóp zabezpieczająca przed
zwiększonym ryzykiem uszkodzenia skóry (unikanie
nadmiernego moczenia i mycia pod silnym strumieniem
wody, dokładne osuszanie przestrzeni między palcami,
wygodne obuwie nie uciskające stopy, kremy nawilżające
nadmiernie zrogowaciałą skórę)
Poinformowanie pacjenta o możliwościach
leczenia chromania przestankowego:
leczenie farmakologiczne
( m.in.zmniejszające ból)oraz chirurgiczne
np.: założenie stentów.
•
Trzecie spotkanie z pacjentem:
sprawdzenie poziomu nabytej dzięki nam
wiedzy pacjenta na temat niedokrwienia
kończyn dolnych
Wyjaśnienie ostatnich wątpliwości
Edukacja pacjenta w III i IV stopniu
niedokrwienia kończyn dolnych:
•
Pierwsze spotkanie z pacjentem:
przeprowadzenie wywiadu z pacjentem
zapoznanie się z poziomem wiedzy
pacjenta na temat niedokrwienia kończyn
dolnych
uzupełnienie braków wiedzy, omówienie
głównych objawów choroby,
ocena stanu psychicznego (zniechęcenie,
depresja, dysforia, brak możliwości
wypoczynku - uporczywe bóle)
Eliminacja czynników ryzyka miażdżycy
(niezwłoczne zaprzestanie palenia tytoniu,
relaksacja psychiczna, leczenie nadciśnienia
tętniczego, zaburzeń lipidowych, cukrzycy),
Zalecenie pacjentowi stosowania diety
hipolipoemicznej i niskowęglowodanowej
(wykluczenie produktów zawierających
tłuszcze zwierzęce na rzecz tłuszczy
roślinnych, wykluczenie cukrów prostych,
ograniczenie używek, wzbogacenie diety w
warzywa, owoce)
•
Drugie spotkanie z pacjentem:
dążenie do wygojenia owrzodzenia:
obserwacja wielkości owrzodzenia,
wysięku, jego charakteru, skóry wokół
rany, pojawienia się martwicy – określenie
jej charakteru (sucha, wilgotna),
Odciążenie kończyny (zmniejszenie nacisku
na stopę-ograniczenie chodzenia),
Ułatwienie poruszania się (laski łokciowe,
wózek inwalidzki),
Ochrona rany przed infekcją (aseptyka,
antyseptyka),
przemycie rany roztworem 0,9% NaCl,
zastosowanie leku rozpuszczającego włóknik
(np. Iruxol, założenie jałowego opatrunku
wazelinowego oraz opatrunku mocującego,
podanie leku przeciwbólowego przed zmianą
opatrunku w porozumieniu z lekarzem
Ułożenie kończyny poniżej poziomu serca,
Udział w leczeniu zwiększającym ukrwienie i
zmniejszającym ryzyko zakrzepów ( na zlecenie
podanie leków (np. przeciwpłytkowych,
przeciwkrzepliwych, leków poprawiających
właściwości reologiczne krwi)
w przypadku zaawansowanego
niedokrwienia przygotowanie psychiczne
pacjenta i jego rodziny do amputacji
kończyny i wyjaśnienie istoty zabiegu.
•
Trzecie spotkanie z pacjentem:
sprawdzenie poziomu nabytej dzięki nam
wiedzy pacjenta na temat niedokrwienia
kończyn dolnych
Wyjaśnienie ostatnich wątpliwości