background image

Kosmetyki 

naturalne i 

ziołolecznictwo

dr Ewa Posz

background image

Organy roślinne 

wykorzystywane w 

ziołolecznictwie. Budowa 

morfologiczna roślin

background image

Literatura

       
– 

Jędrzejko K., Kowalczyk B., Bacler B. Rośliny 

kosmetyczne. Śląski Uniwersytet Medyczny, 
Katowice 2007,

– Jabłońska-Trypuć A., Czerpak R.: Surowce 

kosmetyczne i ich składniki. Wyższa Szkoła 
Kosmetologii i Ochrony Zdrowia w Białymstoku, 
Białystok 2007,

– Jabłońska-Trypuć A., Czerpak R.: Roślinne surowce 

kosmetyczne. MedFarm, Wrocław 2008,

background image

Literatura

       
– Samochowiec L., Kompendium ziołolecznictwa. 

Urban &Partner, Wrocław 202,

– Draelos Z. D.: Kosmeceutyki. Wydawnictwo 

Medyczne Urban & Partner, Wrocław 2006,  

background image

Surowce roślinne

       

   Surowce naturalne mające właściwości 

biologiczne wykorzystywane w 
ziołolecznictwie. 

   O właściwościach decyduje obecność 

substancji  czynnych

background image

Surowiec zielarski

       

      Części rośliny, w których nagromadzone są 

         substancje czynne w większej 
ilości

background image

Farmakognozja

        Nauka o substancjach pochodzenia roślinnego,
      które są wykorzystywane jako leki. Odnosi się do 

takich substancji z natury, których przetworzenie do      
 postaci leków polega na prostym odseparowaniu 
składników czynnych od substancji balastowych, nie   
zajmuje się wytwarzaniem leków

pharmakon – lek

gnosis – wiedza

background image

Farmakologia

             Nauka o lekach i ich właściwościach, 

     mechanizmach działania, 
zastosowaniu leczniczym, dawkowaniu, 
toksyczności,          działaniu 
ubocznym

background image

Fitoterapia (ziołolecznictwo)

       

 Dziedzina medyczna oparta na praktycznym 

wykorzystaniu właściwości roślin w 

zwalczaniu chorób

background image

Nazewnictwo

       

    nazwa organu + nazwa gatunkowa rośliny

Cortex Quercus

Fructus Myrtili

background image

Roślina

http://www.kwiatypolskie.z
a.pl

background image

Korzeń (radix)

http://www.farmakognozja.farmac
ja.pl

background image

Korzeń (radix)

http://www.kwiatypolski.za.
pl

background image

Korzeń

Z względu na sposób wyrastania:

– główny,
– boczny,
– przybyszowy,

background image

Korzeń

Z względu na kształt:

– walcowaty
– stożkowaty,
– burakowaty,
– wiązkowy,
– bulwiasty,

background image

Korzeń 

http://pl.wikipedia.or
g

background image

Korzeń

– Althaeae radix 
(Althaea officinalis – Prawoślaz lekarski),

– Belladonnae radix 
(Atropa belladonna – Pokrzyk wilcza jagoda),

– Gentianae radix 
(Gentiana lutea – Goryczka żółta),

background image

Kłącze (rhizoma)

http://techsty.ar
t.pl

http://farmakognozja.farmac
ja.pl

background image

Kłącze 

http://www.kwiatypolski.za.
pl

background image

Kłącze

– Agropyri rhizoma 
(Agropyrum repens – Perz prawdziwy),

– Bistortae rhizoma
(Polygonum bistorta– Rdest wężownik),

– Calami rhizoma
(Acorus calamus – Tatarak zwyczajny),

background image

Bulwa pędowa (bulbus)

http://www.dutchgardens
.pl

background image

Bulwa pędowa 

http://83.14.99.179/materi
aly

/

background image

Bulwa pędowa

– Bulbus Solani
(Solanum 

tuberosum 

– 

Psianka 

ziemniak),

background image

Cebula (scilla)

http://pl.wikipedia.
org

background image

Cebula

– Scilla Allium
(Allium cepa – Cebula uprawna),

background image

Ziele (herba)

http://spuds.agron.ksu.edu

background image

Łodyga (caulis)

Badanie anatomiczne:

– zdrewniała czy zielona,
– pusta czy pełna,
– obła, spłaszczona czy kanciasta,
– budowa anatomiczna,

background image

Ziele 

http://www.kwiatypolski.za.
pl

background image

Ziele 

A – różyczkowe,

B – spiralne,

C – naprzemianległe,

D – okółkowe, 

http://farmakognozja.farmac
ja.pl

background image

Ziele

– Convallariae herba
(Convallaria majalis – Konwalia majowa),

– Millefolii herba
(Achillea millefolium – Krwawnik pospolity),

– Polygoni avicularis herba

 (Polygonum avicullare – Rdest ptasi),

background image

Kora (cortex)

http://www.farmakognozja.farmac
ja.pl

http://pl.wikipedia.
org

background image

Kora 

http://portalwiedzy.on
et.pl

http://pl.wikipedia.
org

background image

Kora

Badanie makroskopowe:

– grubość,
– przełom,
– barwy powierzchni,
– kształt,

background image

Kora

Badanie mikroskopowe:

– włókna i sklereidy,
– rury mleczne,
– kryształy szczawianu wapnia,

background image

Kora

– Frangulae cortex
(Rhamnus frangula – Kruszyna pospolita),

– Quercus cortex
(Quercus robur – Dąb szypułkowy),

– Hippocastni cortex

 (Aesculus hippocastanum – Kasztanowiec  
zwyczajny),

background image

Liść (folium

http://farmakognozja.farmac
ja.pl

background image

Liść

Opis blaszki liściowej:

– kształt,
– szczyt,
– nasada,
– brzeg,
– wycięcia blaszki,
– unerwienie,
– owłosienie,

background image

Liść (folium

http://www.kwiatypolski.z
a.pl

background image

Liść (folium

http://www.sp49.bialysto
k.pl

background image

Liść (folium

http://www.kwiatypolski.z
a.pl

background image

Liść

http://www.jdgawin.siemc
e.pl

background image

Liść

– Melissae folium
(Melissa officinalis – Melisa lekarska),

– Betulae folium
(Betula pendula – Brzoza brodawkowata),

– Plantaginis lanceolatae folium

 (Plantago lanceolatum – Babka lancetowata),

background image

Pąk (gemmae)

http://www.collins.com
.pl

background image

Pąk

– Gemmae Betulae
(Betula verrucosa – Brzoza brodawkowata),

– Gemmae Pini
(Pinus sylvestris – Sosna zwyczajna),

– Gemmae Populi

 (Topola czarna – Populus nigra),

background image

Kwiat (flos)

http://static.swiatkwiatow
.pl

background image

Kwiat 

http://www.ściaga
.pl

background image

Kwiat 

http://www.kwiatypolski.z
a.pl

background image

Kwiat

– Sambuci flos
(Sambucus nigra – Bez czarny),

– Verbasci flos 
(Verbascum densiflorum – Dziewanna 
wielkokwiatowa),

– Lavandulae flos

 (Lavandula angustifolia – Lawenda wąskolistna),

background image

Kwiatostan  (inflorescentia)

http://www.flos.com
.pl

background image

Kwiatostan  

http://www.sciaga.p
l

background image

Kwiatostan  

http://www.sciaga.p
l

background image

Kwiatostan

– Helichrysi Inflorescentia
(Helichrysum arenarium – Kocanki piaskowe),

– Convallariae Inflorescentia
(Convallaria majalis – Konwalia majowa),

– Tiliae Inflorescentia
(Tilia cordata – Lipa drobnolistna),

background image

Koszyczek (Anthodium)

http://urodelka.pl

background image

Koszyczek 

http://zojalitwin.wordpress.c
om

background image

Koszyczek

– Chamomillae Anthodium
(Matricaria chamomilla – Rumianek pospolity),

– Arnice Anthodium
(Arnica montana – Arnika górska),

– Calendulae Anthodium 
(Calendula officinalis – Nagietek lekarski),

background image

Owoc (fructus)

http://www.beawkuchni.
com

background image

Owoc

http://sciaga.onet.
pl

background image

Owoc

I. Pojedyncze
1.Suche
* Jednonasienne   *Wielonasienne

      ^pękające    ^rozpadające    

- orzech,       - mieszek,    - rozłupnia,
- ziarniak,        - strąk,
- niełupka,        - łuszczyna,

2. Soczyste
- pestkowiec,
- jagoda,

background image

Owoc

II. Owoce złożone
- owoce wielomieszkowe,
- owoce wieloorzeszkowe,
- owoce wielopestkowcowe,
- wieloniełupki,

III. Owoce złożone 
- owocostan pestkowcowy,
- jagodostan,

background image

Owoc 

http://sciaga.onet.
pl

background image

Owoc 

http://sciaga.onet.
pl

background image

Owoce

– Rosae fructus
(Rosa canina – Róża psia),

– Sorbi fructus
(Sorbus aucuparia – Jarząb pospolity),

– Sambuci fructus
(Sambucus nigra – Bez czarny),

background image

Nasiono (semen)

http://farmakognozja.farmac
ja.pl

background image

Nasiono 

http://sciaga.onet.
pl

background image

Nasiono

Badanie anatomiczne:

– analiza łupiny nasiennej,
– charakterystyka substancji 
zapasowych zarodka,
– charakterystyka substancji wtórnych,
– układ zarodka i liścieni,

background image

Nasiono

– Semen Lini  
(Linum usitatissimum – Len zwyczajny),

– Semen Plantaginis ovatae
(Plantago ovata – Babka jajowata),

– Semen trigonellae 

 (Trigonella foenum graecum – Kozieradka 

pospolita),

background image

Plecha (thallus)

http://farmakognozja.farmac
ja.pl

background image

Plecha

– Thallus Cetraria
(Cetraria islandica – Płucnica islandzka),

background image

Zarodniki (sporae)

http://farmakognozja.farmac
ja.pl

background image

Sporae

– Sporae Mucor
(Mucor mucedo – Mukor biały),

– Sporae Lycopodii
(Lycopodium clavatum – Widłak 
goździsty),

background image

Dziękuję 


Document Outline