Krążenie wątrobowo-

jelitowe kwasów 

żółciowych. 

Biosynteza, znaczenie 

biomedyczne.



Kwasy żółciowe 

to grupa związków 

organicznych, kwasów karboksylowych, 
zaliczanych do steroidów



Pochodne cholesterolu



Zawierają po 24 atomy węgla, bez wiązań 
podwójnych



Posiadają przy C17 pięciowęglowy rozgałęziony 
podstawnik zakończony grupą karboksylową  



Posiadają 1, 2 lub 3 grupy hydroksylowe 



Sole  kwasów żółciowych są składnikiem żółci 
wraz z lecytyną (fosfatydylocholina)

To co z podstawówki 

1. 

Pierwotne kwasy żółciowe:        

2. 

Wtórne kwasy 

żółciowe:                                                                       
       

- 

kwas cholowy                                      

- 

kwas 

deoksycholowy  

 

-

kwas chenodeoksycholowy                

- 

kwas 

litocholowy 

Podział kwasów żółciowych

Hydroksylacja cholesterolu w pozycji 7 przez                            
                   

7α-hydroksylazę cholesterolu

1.

(monooksygenaza, wymaga tlenu, NADPH oraz cytochromu 
P450)

2.

7α -hydroksycholesterol 

wchodzi na dwie drogi w wyniku 

których może powstać:

◦ Choloilo-CoA

◦ Chenodeoksycholoilo-CaA

3.

Kondensacja z 

tauryną

 lub 

glicyną

 z uwolnieniem SH-CoA 

(stosunek 1:3)

BIOSYNTEZA PIERWOTNYCH 
KŻ

1.

Pierwotne kwasy żółciowe trafiają do żółci

2.

W żółci, która ma odczyn zasadowy kwasy 
żółciowe występują w postaci „

soli kwasów 

żółciowych

”

3.

Kiedy trafiają do jelita są poddawane działaniu 
bakterii jelitowych

◦ dekoniugacja

◦ 7α-dehydroksylacja 

4.

Powstają:

◦ Kwas deoksycholowy

◦ Kwas litocholowy

BIOSYNTEZA WTÓRNYCH KŻ

1.

Na etapie 

7α-hydrksylazy cholesterolu

2.

Kontrola zwrotna przy udziale receptora FXR 

(farnezoidowy X receptor) - wiąże on kwasy 
żółciwe 

3.

7α-hydrksylaza cholesterolu jest z kolei 

aktywowana przez sam cholesterol (poch. 
endogennego jaki i pokarmowego)

4.

Dostępność witaminy C oraz NADPH 

5.

7α-hydrksylaza cholesterolu jest również 

regulowana przez:

6.

– Insulinę

– Glukagon

– GKS

– Hormony tarczycy

REGULACJA BIOSYNTEZY

1.

Kwasy żółciowe wchłaniane wyłącznie 

w 

jelicie krętym

2.

Do wątroby wraca 

98-99%

 kwasów 

żółciowych, wydzielonych do światła jelita – 
przez żyłę wrotną

3.

Niewielka ilość (

ok. 500mg

) soli kwasów 

żółciowych unika wchłonięcia i jest 
eliminowana z kałem (kaprostanol)

4.

Jest to główna droga eliminacji cholesterolu

5.

Krążenie J-W jest niezwykle wydajne gdyż 

mała pula kwasów żółciowych (

3-5g

) może 

cyklicznie przejść przez jelito (6-10 razy) z 
niewielką tylko stratą (1-2%)

6.

Taka ilość jaka została utracona z kałem jest 

syntezowana de novo z cholesterolu -  

pula 

kwasów żółciowych jest stała!

KRĄŻENIE JELITOWO-WĄTROBOWE 
KŻ

1.

Emulgator tłuszczów

◦ Mają charakter amfipatyczny

◦ Grupy metylowe skierowane w jedną stronę 

płaszczyzny pierścienia (strona niepolarna)  - ku 
fazie tłuszczowej 

◦ Grupy hydroksylowe skierowane w drugą stronę 

płaszczyzny pierścienia (strona polarna) - ku fazie 
wodnej,

◦ Mogą działać na granicy 2 faz i spełniać funkcję 

emulgatorów  nierozpuszczalnych w wodzie 
tłuszczów 

ZNACZENIE 
BIOMEDYCZNE

2. Wiążą się z 

cholesterolem

 dzięki czemu 

warunkują jego rozpuszczalność:

        Kiedy jest zbyt dużo cholesterolu – nie ma 
wystarczającej ilości kwasów żółciowych by go związać i w 
wyniku tego dochodzi do jego precypitacji w drogach 
żółciowych – tworzenie 

kamieni żółciowych

:

ZNACZENIE 
BIOMEDYCZNE

3. W związku z cyrkulacją jelito-wątroba może dojść 
do podniesienia stężenia kwasów żółciowych we 
krwi w przypadku:

◦  

uszkodzenia miąższu wątroby

◦ cholestazy

ZNACZENIE 
BIOMEDYCZNE

Dziękuje za uwagę