Dojrzewanie chłopców
Dorota Kraszewska
Dojrzewanie chłopców
Dorota Kraszewska
Okres dojrzewania (pokwitanie)
Na ogół za prawidłowy przedział okresu
dojrzewania dla chłopców przyjmuje się
do 10 do 19 lat.
Okres dojrzewania dzieli się na trzy
fazy:
• Przygotowawcza faza przedpokwitaniowa
(prepubertalna)
• Faza dojrzewania właściwego (pubertalna)
• Popokwitaniowa faza
dorastania(postpubertalna)
Za dojrzewanie, a następnie prawidłowe realizowanie funkcji płci
odpowiedzialny jest układ hormonalny. Składa się z trzech poziomów:
• Podwzgórze – komputer wszystkich
operacji
• Przysadka mózgowa – regulator
• Jądra (gonady) – odpowiedzialne za
produkcję dokrewną
Podwzgórze produkuje:
• Liberyny (RH) – hormony uwalniające
(pobudzające)
• Statyny (IH) – hormony hamujące
Hormony podwzgórza:
Hormony uwalniające gonadotropiny -
• Gonadoliberyna (LH-RH) - pobudza lutropinę
• Gonadoliberyna (FSH-RH) – pobudza folitropinę
• Prolaktoliberyna – hormon uwalniający prolaktynę
• Prolaktostatyna – hormon hamujący prolaktynę
• Kortykoliberyna - hormon uwalniający
kortykotropinę
Przysadka mózgowa:
• Lutropina (LH-RH)
• Pobudza rozwój i czynności hormonalne komórek
śródmiąższowych jądra, wzmaga wydzielanie testosteronu.
Brak tego hormonu powoduje zmniejszenie (atrofię) jąder i
zanik ich czynności.
• Folitropina (FSH-RH)
• Pobudza wzrost nabłonka rozrodczego, rozwój komórek
podporowych, kanalików nasiennych, produkcję białka
wiążącego testosteron, odpowiada za wszystkie stadia
produkcji plemników.
• Prolaktyna (PRL)
• Niezbędna do prawidłowej produkcji hormonów płciowych w
jądrach. Nadmierne stężenie obniża poziom testosteronu,
hamuje spermatogenezę i prowadzi też do impotencji.
• Kortykotropina - odpowiedzialną za pobudzenie nadnerczy
do produkcji hormonów wpływających na metabolizm.
Jądra:
• Androgeny – pobudzają rozwój prącia z cewką
moczową, aparatu głośniowego krtani,
zawiązków owłosienia łonowego i pachowego.
Za jego przyczyną kształtuje się owłosienie i
zarost twarzy mężczyzny. Nadmiar androgenów
powoduje zakończenie wzrostu kończyn.
• Testosteron – należy do androgenów, jest
odpowiedzialny za powstanie plemników, ich
ruchliwość i czas życia. Pod wpływem
testosteronu rozwijają się i utrzymują męskie
cechy płciowe. Zwiększa syntezę białek,
przyspiesza przyrost masy mięśniowej.
Hormony męskie
• Strukturę dokrewną gonad męskich-
jąder stanową regularne skupiska
(gruczoły) komórek
śródmiąższowych, zwane kom
Leydiga. Produkują one męskie
hormony płciowe- androgeny,
steron. Jednym z androgenów jest
testosteron (jego najważniejszą
funkcją jest inicjowanie rozwoju
męskich narządów płciowych, co ma
miejsce już w okresie
wczesnopłodowym)
• Testosteronowi przypisuje się również role
sterowania „typowo męskim zachowaniem
seksualnym” (popęd płciowy, agresywność)
• Do okresu pokwitania testosteron jest
wytwarzany przez jądra w minimalnej
ilości, w okresie dojrzewania jego ilość
znacznie się zwiększa i stan ten utrzymuje
się do 40 roku życia.
• Począwszy od okresu dojrzewania
płciowego testosteron jest odpowiedzialny
za gametogenezę.
• Wpływa nie tylko na wykształcenie się ale
również na ruchliwość i czas życia kom
nasiennych.
• Pod jego wpływem rozwijają się i
utrzymują także wtórne męskie cechy
płciowe. W efekcie ostatecznie kształtuje
się męska linia owłosienia oraz zarost
twarzy mężczyzn.
• Ma wpływ na dzialanie anaboliczne;
zwiększa syntezę bialek, zmiejsza ich
rozpad, przez co znaczaco przyspiesza
linearny wzrost ciała. Pdobnie dzieje się
przy biosyntezie białek włókien
mięśniowych, co powoduje przyrost masy
mięśni szkieletowych(wzrost tężyzny)
Chłopcy- budowa narządów
płciowych
Pierwszorzędowe cechy układu
rozrodczego to:
o Jądra(gonady), czyli parzyste organy(o
wymiarach 4,5cm dł. I 2,5cm grubości)
umieszczone na zewnątrz ciała w workach
mosznowych, odkąd zstępują z jamy brzusznej
tuz przed urodzeniem. Niezstąpienie jąder o
czasie nosi nazwę wnętrostwa i jest
zjawiskiem patologicznym, prowadzącym
często do bezpłodności. Jądra spełniają dwie
funkcję- wytwarzają kom rozrodcze(gamety)
oraz są gruczołami wydzielania
wewnętrznego.
Drugorzędnymi cechami są:
• Wewnętrzne narządy
płciowe(nasieniowody, pęcherzyki
nasienne, gruczoł krokowy, gruczoły
opuszkowo-cewkowe Cowpera) oraz
zewnętrzny narząd płciowy-
prącie(penis)
Trzeciorzędne cechy to:
• Owłosienie łonowe, owłosienie twarzy
i ciała.
(Pojawiają się po okresie dojrzewania)
Rozwój w okresie dojrzewania
Wiek ( w latach)
Chłopcy
12-14
1) Przyspieszenie wzrostu
2) Opuszczenie moszny, powiększenie jąder,
wzrost prącia
3) Początek owłosienia twarzy i okolic narządów
płciowych
4) Powiększenie brodawek sutkowych i
ściemnienie ich barwy
14-16
1) Mutacja głosu
2) Wyraźne owłosienie okolicy narządów
płciowych i początek owłosienia pod pachami
3) Zgrubienie rysów twarzy
16-18
1) Czysty głos męski
2) Skręcanie się włosów w okolicy narządów
płciowych, pod pachami, owłosienie na
brzuchu i piersi
3) Wzrost siły mięśniowej, męska budowa ciała
4) Zmiana rysów twarzy
5) Jabłko Adama
Fazy
rozwoju
Stopień
Cechy płciowe
G1/P1
Przepokwitaniowa wielkość jąder <3 ml,
brak owłosienia
G2/P2
Wzrost jąder 3-4ml,
zaciemnienie skóry moszny,
pojedyncze włosy na mosznie i wzgórku łonowym,
długość jąder 3,3-4cm,
wydłużenie prącia
G3/P3
Początek owłosienia pachowego, owłosienie łonowe,
wzrost owłosienia pachowego
Zaczynające się owłosienie ciała
Początek mutacji, trądzik pierwsza ejakulacja
G4/P4
Wielkość jąder 4,1-4,5 cm dł
Obfite owłosienie łonowe bez tendencji rozrostu w linii
środkowej
Dalszy wzrost i pogrubienie prącia
G5/P5
Dojrzałe narządy męskie, pełna spermatogeneza,
męskie stadium owłosienia łonowego
Fazy rozwoju
Faza 1
• przed pokwitaniem (prepubertal)
Przyrost wzrostu na poziomie 5–
6 cm/rok
• Jądra Rozmiar poniżej 3 ml lub
dłuższy promień < 2,5 cm
• Owłosienie łonowe: Brak widocznego
owłosienia
Faza 2
• Przyrost wzrostu na poziomie 5–
6 cm/rok
• Jądra Rozmiar 4 ml lub dłuższy promień
2,5 cm do 3,2 cm Wiek 11,5 roku (od
9,5 do 13,5 roku życia)
• Owłosienie łonowe Minimalny wzrost,
pigmentacja u podstawy prącia
• Wiek 12 lat (od 9,9 do 14,0 roku życia)
• Prącie Wczesny, nieznaczny wzrost Wiek
11,5 roku (od 10,5 do 14,5 roku życia)
• Faza 3
• Przyrost wzrostu na poziomie 7–8 cm/rok
• Jądra Rozmiar 12 ml lub dłuższy promień
3,6 cm
• Wiek 14 lat (od 11,5 do 16,5 roku życia)
• Owłosienie łonowe Wzrost ciemnych,
kręcących się włosów na
Wiek 13,1 roku (od 11,2 do 15,0 roku życia)
• Prącie Zwiększona długość i grubość Wiek 12,4
roku (od 10,1 do 14,6 roku życia)
Łamanie się głosu (13,5 lat) Przyrost tkanki
mięśniowej
• Faza 4 Przyrost wzrostu na najwyższym
życiowym poziomie 10 cm/rok (13,8 lat)
• Jądra Długość 4,1 cm do 4,5 cm Wiek 14 lat
(od 11,5 do 16,5 roku życia)
• Owłosienie łonowe Dojrzałe owłosienie
ograniczone do miejsca styku ud i krocza
Wiek 13,9 roku (od 12,0 do 15,8 roku życia)
• Prącie Dalszy wzrost długości i grubości
Wiek 13,2 roku (od 11,2 do 15,3 roku życia)
• Inne zmiany Owłosienie pod pachą (14,0
roku) Mutacja głosu (14,1 roku)
(14,3 roku)
• Faza 5
• Zahamowanie wzrostu z osiągnięciem 17 roku życia
• Jądra Długość > 4,5 cm Wiek 14 lat (od 11,5 do 16,5
roku życia)
• Owłosienie łonowe Poszerzenie dojrzałego
owłosienia (15,3 lat) Rozrost owłosienia w kierunku
wewnętrznych części ud Nieznaczny rozrost
owłosienia na wyższe partie podbrzusza i brzuch
• Prącie Osiągnięcie pełnego rozmiaru prącia do 16,5
roku życia Wiek 13,2 roku (od 11,2 do 15,3 roku
życia)
• Trzeciorzędne cechy płciowe Owłosienie na bokach
twarzy Dojrzała, męska postura Zanik
• U chłopców objawem dojrzewania
jest wytrysk nasienia - polucja
(zmazy nocne).
• Pierwsze ejakulacje (wytryski)
pojawiają się mniej więcej w dwa lata
po rozpoczęciu dojrzewania (u
większości w czasie snu)
• Po upływie pół roku od wystąpienia
ejakulacji pojawiają się nieliczne
początkowo plemniki, z których tylko
cześć wykazuje ruchliwość.
• Pełną zdolność rozrodczą chłopcy
osiągają w dwa lata od pierwszej
ejakulacji.
• U chłopców może się pojawić stan
określany terminem ginekomastia.
Jest to lekki, czasem niezauważalny
wzrost średnicy otoczki piersiowej ,
powiększenia i stwardnienia
gruczołów piersiowych wraz z
przyrostem ich w obrębie tkanki
tłuszczowej.
• Zmiany te mogą pojawiać się
równocześnie w dwóch gruczołach
piersiowych lub tylko po jednej
stronie.
Skok pokwitaniowy
• U chłopców skok pokwitaniowy występuje
przeciętnie w wieku 12,5-15 lat i
powoduje przyrost wysokości ciała o
około 20cm, któremu towarzyszy przyrost
ciężaru ciała o około 20kg. Największa
szybkość wzrastania ciała wynosi około
10cm rocznie i przypada przeciętnie na
14.r.ż., chociaż może też wystąpić
pomiędzy 12. a 17. rokiem życia.