ARCHITEKTURA 

STAROŻYTNEJ GRECJI

Najważniejszymi budowlami dla Greków były 

świątynie. Wznosiło się je na podmurowaniu o 

prostokątnym kształcie. Ozdabiała je 

kolumnada biegnąca dookoła jednym albo 

dwoma szeregami. Pomiędzy kolumnami 

znajdowało się pomieszczenie zwane cellą, 

gdzie zazwyczaj mieścił się posąg bóstwa. 

Nad cellą leżał poziomo strop z kamiennych 

belek. Końce belek tworzyły fryz. Z przodu i z 

tyłu świątyni, pomiędzy fryzem a dachem 

tworzyły się trójkątne tympanony wypełnione 

kompozycją rzeźbiarską. Budowle te 

charakteryzowały się równowagą i harmonia 

wszystkich elementów. 

Schemat układu pionowego świątyni

Schemat świątyni Zeusa w Olimpii

Istnieją trzy główne antyczne porządki 

architektoniczne, które różnią się 

ornamentyką i proporcjami kolumn, a której 

konstrukcje opierają się na głowicach. 

• dorycki – pojawił się około VII wieku p. n. 

e ,

• joński –powstał na przełomie VII i VI wieku 

p.n.e. pod wpływem ludów Wschodnich,

• koryncki rozwinął się na przełomie V i IV 

wieku p.n. e.

PORZĄDEK DORYCKI

Kolumny w stylu doryckim 

wyrastały wprost z podłoża, nie 

posiadały bazy, trzon kolumny 

był gruby, z pionowymi 

żłobieniami. Głowica kolumny, 

miała kształt bardzo prosty, 

również bez ozdób, a na niej 

spoczywała kwadratowa płyta. 

Styl ten popularny był 

najbardziej w Grecji 

kontynentalnej.  Przeważał 

głównie w budowlach świątyń.

Świątynia Apolla w Koryncie

Świątynia Hery w Olimpii

Akropol ateński

PORZĄDEK JOŃSKI

Powstał i rozwinął się na terenie Jonii. 

Kolumny wyrastały ze stylobatu, na 

którym opierała się trzyczłonowa baza, 

dopiero na niej umieszczano smukłą i 

lekką, bogato zdobioną kolumnę. W VI 

wieku p.n.e. wykształciła się 

charakterystyczna głowica zdobiona we 

wzór ślimacznic, albo jak inni określają 

wolutami, przypominającymi baranie 

rogi. Na głowicy spoczywał trójczłonowy 

architraw, a na nim bogato zdobiony 

fryz, całość kolumny kończył również 

bogato zdobiony gzyms. 

Erechtejon-  świątynia poświęcona 

Posejdonowi i Atenie

Ołtarz Pergamoński

PORZĄDEK KORYNCKI

Charakteryzuje się smuklejszą i jeszcze 

bardziej ozdobną kolumną, głowica była 

zdobiona w charakterystyczne liście 

akantu. Gzyms kończący fryz 

zakończony był dodatkowymi 

wspornikami. Na dużą skalę porządek 

koryncki pojawił się w II wieku p.n.e. np. 

w świątyni Zeusa Olimpijskiego w 

Atenach. Najstarszą znaną kolumną 

koryncką jest część celi świątyni 

Apollona Epikurosa w Basaj, pochodzący 

z około 430 – 400 roku p.n.e.

Świątynia Zeusa Olimpijskiego

ROZKWIT 

BUDOWNICTWA

Nastąpił rozkwit urbanistyki i budownictwa 

użytkowego. Wznoszono monumentalne budowle 

świeckie, a w budownictwie mieszkalnym pojawił 

się dom z malowidłami ściennymi, mozaikami 

posadzkowymi i urządzeniami 

kanalizacyjnymi. Domy, w których mieszkali były 

niepozorne, gdyż rozrzutność i skłonność do 

popisywania się posiadanym majątkiem była źle 

widziana w polis, narzucającej wszystkim mniej 

więcej podobny, nacechowany umiarkowaniem, 

tryb życia. 

Dom mieszkalny w starożytnej Grecji

ROZWIĄZANIA BUDOWLANE

• Ściany-  pokryte od wewnątrz wygładzoną 

warstwą gipsu.

• Dach - zwykle dwupołaciowy, kryty 

dachówką paloną lub cienkimi płytkami z 
kamienia.

• Posadzki - układane z ozdobionych płyt 

kamiennych, czasami w kompozycji 
mozaiki.

• Metal - głównie brąz, stosowany na klamry, 

gwoździe, elementy zdobnicze.