Piotr Sko neczny, Radosław Zieliński, Wojciech
Sobolewski, To masz Wiśniewski, Pio tr Ko walczyk
MERKANTYLISTYCZNA
STRATEGIA NADWYŻEK W
HANDLU ZAGRANICZNYM I
PŁYNĄCE Z NIEJ KORZYŚCI
Piotr Sko neczny, Radosław Zieliński, Wojciech
Sobolewski, To masz Wiśniewski, Pio tr Ko walczyk
MERKANTYLISTYCZNA
STRATEGIA NADWYŻEK W
HANDLU ZAGRANICZNYM I
PŁYNĄCE Z NIEJ KORZYŚCI
Merkantylizm [wł. mercante ‘kupiec’], ekon. kierunek
myśli ekonomicznej utożsamiający zamożność kraju z
osiągnięciem dodatniego bilansu handlowego. Według
zwolenników merkantylizmu miernikiem bogactwa jest
ilość pieniądza kruszcowego; dominował w Europie w
XVI i XVII w.
MERKANTYLIZM - POJĘCIE
Merkantylizm rozwijał się w sposób odmienny w
różnych krajach.
Merkantylizm hiszpański był typowym wczesnym
merkantylizmem co doprowadziło Hiszpanię do utraty
znaczenia politycznego. W 1588r. w Bitwie Morskiej
została pokonana fl ota hiszpańska przez fl oty
angielską i holenderską. Miejsce Hiszpan na morzu
zajęła Anglia.
W Hiszpanii gromadzono kruszce nie dbano o rozwój
produkcji krajowej.
ROZWÓJ IDEI MERKANTYLIZMU -
HISZPANIA
Merkantylizm angielski określa się mianem
merkantylizmu handlowo – bezstronnego, bo nastawiony był
na rozwój wszystkich dziedzin gospodarki. Szczególnie
silnie rozwinął się za czasów Elżbiety I i Cromwella.
Merkantylizm najwcześniej przeżył się w Anglii, bo już pod
koniec XVII w. ponieważ w Anglii najszybciej rozwijał się
kapitalizm.
W Anglii skończył się okres pierwotnej akumulacji kapitału,
a rozpoczął się okres produkcji kapitalistycznej. Straciły
swoje znaczenie hasła merkantylizmu, ograniczania
produkcji, handlu i przedsiębiorcy zaczęli żądać swobody
produkcji i handlu, a więc zniesienia barier celnych.
Wolny handel był korzystny dla Anglii, gdyż nie musiała
obawiać się konkurencji zagranicznych towarów ponieważ
były to zazwyczaj surowce i półfabrykaty
ROZWÓJ IDEI MERKANTYLIZMU –
ANGLIA
Od końca XIX w. do
konferencji w Bretton Woods
wysokość kredytów
bankowych oraz
odpowiadającego ich
wartości papierowego
pieniądza była
proporcjonalna do wysokości
zapasów złota.
Od BW całkowicie zniesiono
wymianę na złoto
narodowych pieniędzy
papierowych, a państwa
mogły sobie pozwolić na
defi cyt budżetowy.
BRETTON WOODS – ŚWIT KREACJI
PIENIĄDZA
Wzrost PKB = Wydatki Wewnętrzne (n) – Dochody (n-
1)
W gospodarce zamkniętej warunkiem wzrostu PKB jest
to, by zadłużenie niektórych czynników było wyższe
niż oszczędności pozostałych.
Jeśli stopa wzrostu PKB jest pozytywna mówimy o
stymuacji wydatków wewnętrznych, jeśli negatywna –
o ograniczeniu wydatków wewnętrznych.
Kiedy rynki papierów wartościowych bądź
nieruchomości idą w górę, zachowania zadłużeniowe
się umacniają, a oszczędnościowe słabną.
GOSPODARKA ZAMKNIĘTA Z
SYSTEMEM BANKOWYM
Dodatkowy składnik – Saldo Handlu Zagranicznego
(SHZ)
Jeśli SHZ jest pozytywne mówimy o
„nadwierzytelności” danego kraju w stosunku do
zagranicy, jeśli negatywne – o zadłużeniu wobec
zagranicy.
PKB(n) – PKB(n-1) = (WWK(n) – PKB(n-1)) + SHZ(n)
Dzieląc to wyrażenie przez wartość PKB(n-1)
otrzymujemy stopę wzrostu PKB, która można
rozdzielić na sumę dwóch wyrażeń:
Stopień modulacji wydatków wewnętrznych
Saldo handlu zagranicznego odniesione do PKB
poprzedniego okresu
GOSPODARKA OTWARTA
1.
Oszczednosci pieniezne.
Powoduja “wyciek” w obiegu ekonomicznym: wydatek-
produkcja-zysk-wydatek.
Na poziomie maroekonomicznym tworza problem I sa
czynnikiem depresyjnym
2.
Deficyt handlowy
Stanowia drugi wyciek w obiegu ekonomicznym.
Wzmacniaja negatywny wplyw oszczednosci pienieznych
Przyklad Brazylii w latach 1970-1998
3.
Recepta jest wspieranie handlu
zagranicznego
PRZESZKODY WZROSTU
GOSPODARCZEGO
Pozytywny wskaźnik salda handlu
zagranicznego
Ograniczone wydatki wewnetrzne nie powoduja
spadku wzrostu PKB ani popytu wewnetrznego
Motorem rozwoju sa nadwyzki handlu zagranicznego
Przed kryzysem: Japonia, Niemcy, Holandia, Belgia,
Finlandia, Szwajcaria, Szwecja, Tajwan, Singapur,
Korea Poludniowa, Chiny
KRAJE MERKANTYLISTYCZNE
Nie wszystkie panstwa moga byc eksporterami netto
Kraje o negatywnym saldzie handlu zagranicznego,
rowniez moga osiagac dodatnie tempo wzrostu PKB
Przed kryzysem byly to: USA, UK, Hiszpania, Francja,
Wlochy
KRAJE DEFICYTOWE
Utrzymywanie stałych defi cytów handlowych –
możliwe rozwiązanie poprzez strategię zadłużenia
Kraje te muszą pokonać podwójną przeszkodę, aby
wejść na ścieżkę wzrostu:
Zbyt duży poziom oszczędności pieniężnych
Deficyt handlowy
Pozorne rozwiązanie: zwiększanie zadłużenia
(poprzez sektor prywatny lub publiczny)
Powstanie stałych defi cytów budżetowych – w
przypadku krajów „keynesowskich” może się to
niekiedy udać (USA w latach 47-07’ poprzez
wyjątkową rolę USD jako „waluty światowej”)
STRATEGIA ZADŁUŻENIA
Strategia zadłużenia – taktyka niebezpieczna dla
stabilności państwa zarówno w długim, jak i krótkim
okresie (niebezpieczny poziom zadłużenia
prywatnego oraz publicznego, zarówno krajowego,
jak i zagranicznego)
Przy wysokim poziomie wiarygodności
międzynarodowej i silnej sytuacji zewnętrznej
państwa strategia zadłużenia może być przez
pewien czas utrzymywana
W przeciwnym wypadku, łatwo podążyć śladem
państw, które w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat
znalazły się w sytuacji kryzysowej…
STRATEGIA ZADŁUŻENIA - SKUTKI
STRATEGIA ZADŁUŻENIA - SKUTKI
Cechy kraju merkantylistycznego:
Odnawialne nadwyżki handlowe,
Zdrowe fi nanse prywatne i publiczne,
Pozycja wierzycielska wobec krajów zagranicznych,
Silny wzrost oparty na eksporcie,
Unikanie zadłużenia wewnętrznego.
STRATEGIA MERKANTYLISTYCZNA
Kraje o tej strategii są przyczyną
tworzenia się deficytów w innych
krajach. Nieuniknionym skutkiem takiej
polityki jest potrzeba nadmiernego
zadłużania się krajów niestosujących tej
strategii.
STRATEGIA MERKANTYLISTYCZNA
Kraj merkantylistyczny nie musi pobudzać sztucznie
popytu wewnętrznego w celu utrzymania wzrostu PKB.
Dużo mniejsze jest zagrożenie nadmuchania bańki
fi nansowej na rynkach aktywów, gdyż nie ma
konieczności obniżania i długotrwałego trzymania na
niskim poziomie stóp procentowych.
Gdy wybucha kryzys, kraje merkantylistyczne mają
łatwość pobudzenia polityki monetarnej i budżetowej
w celu utrzymania wzrost mimo chwilowego spadku
eksportu.
WYŻSZOŚĆ STRATEGII
MERKANTYLISTYCZNEJ
Które kraje w ramach strefy euro można określić
jako „keynesowskie” a które jako
„merkantylistyczne”?
Czy jest możliwe utrzymywanie strategii
merkantylistycznej przez wszystkie kraje świata?
Czy Polska powinna podążać strategią
merkantylistyczną, keynesowską, a może strategią
substytucji importu?
Czy strategię Nowych Krajów Przemysłowych
Wschodniej Azji (w tym Chin) należy określić jako
stricte keynesowską, merkantylistyczną, czy też ich
podejście było eklektyczne?
Dlaczego kraje opierające wzrost na eksporcie
charakteryzują się większą stabilnością
makroekonomiczną w porównaniu do krajów
utrzymujących defi cyt bilansu handlowego?
PYTANIA