Zatrucie metalami ciężkimi 

Procesy leczenia i leki 

stosowane w przypadku zatruć 

metalami ciężkimi.

Sposoby leczenia 

1. Usunięcie źródła narażenia 

– Pierwszym krokiem w łagodzeniu toksycznych 

skutków ostrego lub przewlekłej ekspozycji metalu 
jest usunięcie źródła zanieczyszczeń. Dla ostrych 
ekspozycji, może to obejmować (w zależności od 
drogi narażenia) odkażania powierzchni 
ekspozycji, zdjąć skażone ubranie i / lub usunięcia 
osoby z obszaru, w którym nastąpiło narażenie.

2. Dekontaminacji przewodu pokarmowego

– Technika dekontaminacji przewodu pokarmowego może 

być wskazana dla toksyczności ostrej metali. Istnieje 
kilka wytycznych dla ich stosowania w leczeniu ostrej 
toksyczności metali. 

– Płukanie żołądka (wprowadzenie wody do żołądka 

przez rurkę do wymycia jej zawartość) jest stosowany 
w zatruciach arsenem i ołowiem 

– Wymioty (wymioty wywołane) ale niektóre związki 

metali kaustycznych (tlenku rtęci) mogą spowodować 
dalsze uszkodzenia. Wymioty nie zawsze są skuteczne 
do usuwania dużych ilości substancji stałych. 

– Nawadnianie jelit (wprowadzenie wody do jelita do 

mycia jego zawartość) może być przydatne do 
makroskopowych cząstek niektórych metali (np. 
ołowiu), które można łatwo przemieszczać się przez 
jelita, większe cząstki mogą wymagać operacji dla 
usunięcia.

– Podanie węgla aktywowanego może być skuteczne w 

wiązaniu niektórych toksycznych metali lub związków 
metali (arsen, tal), ale jest nieskuteczna dla innych 
(żelazo i rtęć)

3. Terapia chelatacji
metoda terapeutyczna polegająca na, najczęściej 

pozajelitowym (dożylnym), niekiedy doustnym, 
podawaniu czynników chelatujących (chelatorów). Ich 
zastosowanie w łagodzeniu toksyczności metali zostały 
zatwierdzone przez badania na ludziach i na modelach 
zwierzęcych.

Najczęściej są one stosowane w przypadkach ostrych zatruć; 

skuteczność chelatacji w przewlekłym zatruciu metalu 
jest mniej jasna, jako terapia, chelatacja jest bardziej 
skuteczna, gdy podaje się ją blisko czasu ekspozycji na 
metal.

Środki chelatujące stosowane obecnie w Stanach 

Zjednoczonych należą:

– Dimerkaprol (BAL)

 BAL jest wskazany do leczenia ostrej encefalopatii 
ołowiu u dzieci i dorosłych, a także ostrych i rtęci 
nieorganicznej arsenu zatrucia

– DMPS (analog dimerkaptolu) jest lekiem podawanym 

doustnie przy zatruciu kadmem i arsenem oraz do 
chelatowania rtęci w górników

– Succimer (DMSA) jest doustnym lekiem stosowanym 

w leczeniu łagodnego umiarkowanego zatrucia u 
dzieci i dorosłych  arsenem lub rtęcią

– Błękit pruski
doustny chelator w zatruciach talem i cezem u 

dorosłych i dzieci

– EDTA
jest stosowany w leczeniu encefalopatii i umiarkowanego 

zatrucia  ołowiem

– Penicylamina
została wykorzystana do leczenia doustnego dla ołowiu, 

rtęci, miedzi (wywołuje reakcje anafilaktyczne)

Co jeszcze może chronić nas przed 

zatruciem?

• Witamina C

Jest zmiataczem wolnych rodników, może chronić przed 
oksydacyjnymi uszkodzeniami spowodowanymi ołowiem, 
rtęcią i kadmem

• Witamina E

Jest przeciwutleniaczem, który niweluje niektóre szkody 
spowodowane przez toksyczne metale ciężkie, które są 
silnymi induktorami stresu oksydacyjnego w tkankach

• Czosnek

 Czosnek zawiera wiele aktywnych związków siarki 
pochodzących z cysteiny o potencjalnych właściwościach 
chelatujących metale

• Kolendra (Coriandum sativum) 

 Kolendra może wiązać i unieruchamiać rtęć i metylortęć z 
zanieczyszczonej wody

• N-acetylo cysteina 

N-acetylo-cysteina (NAC) stanowi źródło siarki do 
produkcji glutationu i jest skuteczna w zmniejszaniu 
stresu oksydacyjnego na skutek toksyczności metalu 
ciężkiego

Leczenie wybranych zatruć

• Rtęć

1. Dekontaminacja : płukanie żołądka + węgiel aktywny
2. Leki takie same jak w przypadku zatrucia 

arszenikiem : DMSA, DMPS, BAL, penicylamina

3.

Leczenie objawowe będzie opierać się na 

podtrzymaniu podstawowych funkcji życiowych

• Ołów

Postępowanie obejmuje przerwanie narażenia i leczenie 

objawowe. Można rozważyć zastosowanie odtrutki – 
kwasu dimerkaptobursztynowego (DMSA) w 
odpowiedniej dawce przez 2 tygodnie.

Bibliografia

1. http://www.lef.org/protocols/health_concerns/heav

y_metal_detoxification_01.htm

2. Interna Szczeklika