BŁONA ŚLUZOWA JAMY
USTNEJ
BŁONA ŚLUZOWA JAMY
USTNEJ
BŁONA ŚLUZOWA -
typy
pokrywa
grzbietową
powierzchnię
języka
żująca
• nabłonek
rogowaciejąc
y
• gruba, zbita
tkanka łączna
związana z
okostną
(mucoperiosteu
m)
• pokrywa
dziąsła i
podniebienie
twarde
wyścielająca
= luźna
specjalna
pokrywa:
• policzki i wargi
• zachyłki
przedsionków
• wyrostki
zębodołowe poniżej
dziąseł
• dno jamy ustnej i
dolną powierzchnię
języka
• podniebienie
miękkie
FUNKCJE BŁONY ŚLUZOWEJ:
osłaniająca
obronna - odpornościowa
wydzielnicza
czuciowa
(smak, dotyk,
propriocepcja, ból)
zdolność wchłaniania
Funkcja osłaniająca
mechaniczna ochrona przed urazami fizycznymi
śluz
warstwa
zrogowacia
ła
Funkcja obronna –
odpornościowa
bariera chroniąca przed
mikroorganizmami, toksynami,
obcymi antygenami
® bariera mechaniczna
® śluz
® sekrecja śliny
® odporność humoralna i
komórkowa
Funkcja wydzielnicza
• udział w sekrecji śliny
• wydzielanie śluzu
• produkcja przeciwciał
® LUBRYKACJA
® OCHRONA
® OBRONA
® BUFOROWANIE
® ZABEZPIECZENIE PRZED WYSUSZENIEM
® RÓWNOWAGA JONOWA
• BŁONY ŚLUZOWEJ
WŁAŚCIWEJ
• DZIĄSŁA
• OZĘBNEJ
TKANKA ŁĄCZNA WŁÓKNISTA
Tkanka łączna
TKANKA ŁĄCZNA WŁÓKNISTA
KOMÓRKI
SUBSTANCJA
MIĘDZYKOMÓRKO
WA
SUBSTANCJA
PODSTAWOWA
WŁÓKNA
•kolagenowe
• elastyczne
naczynia nerwy
Elementy komórkowe:
• fibroblasty
(65% wszystkich komórek)
• histiocyty (makrofagi)
• komórki tuczne
• granulocyty obojętnochłonne
• limfocyty
• komórki plazmatyczne
TKANKA ŁĄCZNA WŁÓKNISTA
• tworzenie włókien tkanki
łącznej
• synteza składników
substancji podstawowej
FIBROBLASTY
HISTIOCYTY =
MAKROFAGI tkankowe
• fagocytoza
• prezentacja
antygenu
• produkcja cytokin
KOMÓRKI TUCZNE
- wydzielają histaminę i heparynę
- udział w homeostazie naczyniowej
- rola w procesach zapalnych,
odpowiedzi komórkowej i reakcjach
anafilaktycznych
SUBSTANCJA PODSTAWOWA
Skład
•
woda
•
proteoglikan
y
•
glikoprotein
y
Funkcje:
®
strukturalna
®
mechaniczno – ochronna
®
odżywcza dla komórek –
transport wody i elektrolitów
®
transport metabolitów w
obrębie tkanki łącznej
Anatomia i fizjologia
warg
WARG
A
CZĘŚĆ
SKÓRNA
•
nabłonek
rogowaciejący
•
włosy
•
gruczoły łojowe
•
gruczoły potowe
CZĘŚĆ
ŚLUZÓWKOW
A
CZERWIEŃ
WARGOWA
część pośrednia
• nabłonek
rogowaciejący
• mogą znaleźć się
tu gruczoły
przemieszczone
z innych części
•
nabłonek w/w
płaski
nierogowaciejący
•
gruczoły ślinowe
przejście czerwieni wargowej
w błonę śluzową wargi
Strefa przejściowa Kleina
GRUCZOŁY ŁOJOWE
w strefie czerwieni wargowej
WĘDZIDEŁKA
WARGI GÓRNEJ
PRZYCZEPY WĘDZIDEŁEK
wg Placka
Klasa 1: przyczep śluzówkowy
prawidłowy przyczep
w obrębie błony śluzowej ruchomej
lub na granicy z nieruchomą
Klasa 2: przyczep dziąsłowy
prawidłowy przyczep, wędzidełko jest
w strefie dziąsła właściwego
nieruchomego (przyczepionego)
Klasa 3: przyczep brodawkowy
wędzidełko przyczepione u podstawy
brodawki międzyzębowej
Klasa 4: penetrujacy brodawkę
wędzidełko przerasta brodawkę
międzyzębową
JĘZYK
JĘZYK
Zbudowany z mięśni szkieletowych
POWIERZCHNIA GRZBIETOWA
•
błoną śluzowa specjalna
•
nabłonek wielowarstwowy płaski
rogowaciejący
POWIERZCHNIA DOLNA JĘZYKA
nabłonek wielowarstwowy płaski nierogowaciejący
FUNKCJE JĘZYKA
artykulacja
odczuwanie smaków
rozcieranie pokarmów – udział w
żuciu
zwilżanie pokarmów
trawienie (lipaza językowa)
czynny udział w połykaniu
BRODAWKI JĘZYKOWE
nitkowate
okolone
liściaste
grzybowate
BRODAWKI NITKOWATE
•
najliczniejsze - 90% wszystkich
brodawek
•
na grzbietowej i bocznej stronie
języka
•
rogowacieją
•
rola ochronna i obronna
•
skeratynizowany nabłonek – udział
w rozcieraniu pokarmów
BRODAWKI OKOLONE:
•
największe
•
kształt różowych grudek o średnicy
2-4 mm
•
8 – 12 brodawek ułożonych linijnie
w kształcie litery V skierowanej
szczytem w stronę gardła
•
dzielą język na 2 części: 2/3
przednie i 1/3 tylną
•
pokryte nabłonkiem
nierogowaciejącym
•
na ich bocznej powierzchni liczne
kubki smakowe
•
przy nasadzie małe gruczoły
ślinowe Ebnera z ujściami
przewodów na dnie rowków
okalających podstawę tych
brodawek
BRODAWKI OKOLONE:
BRODAWKI LIŚCIASTE
•
najmniej liczne
•
zlokalizowane na bocznych
powierzchniach języka w postaci fałdów
błony śluzowej
•
pokryte cienkim nierogowaciejącym
nabłonkiem
•
dobrze unaczynione – barwy
żywoczerwonej
•
liczne kubki smakowe
•
otoczone gruczołami ślinowymi
wydzielającymi ślinę surowiczą
(gruczoły ślinowe na dolnej powierzchni
języka w jego przedniej części – ślinę
mieszaną i ich przewody są widoczne w
okolicy wędzidełka języka po obu
stronach
BRODAWKI LIŚCIASTE
•
najmniej liczne
•
zlokalizowane na bocznych
powierzchniach języka w postaci
fałdów błony śluzowej
•
pokryte cienkim nierogowaciejącym
nabłonkiem
•
dobrze unaczynione – barwy
żywoczerwonej
•
liczne kubki smakowe
•
otoczone gruczołami ślinowymi
wydzielającymi ślinę surowiczą
GRZYBOWATE
•
około 200 brodawek
•
rozmieszczone między brodawkami
nitkowatymi
•
występują na 2/3 przednich powierzchni
trzonu języka i jego brzegach
•
odbierają wrażenia smakowe
•
pełnią funkcję obronną – bardzo
dobrze unaczynione i pokryte
cienkim nierogowaciejącym
nabłonkiem
•
barwię jasnoczerwona
•
dobrze widoczne u dzieci i osób
młodych, z wiekiem „chowają
się”
GRZYBOWATE
Gruczoły języka
PRZEDNIE – NUNHA
•
na dolnej części powierzchni języka
po obu stronach
•
wydzielają ślinę mieszaną
ŚRODKOWE – EBNERA
•
wydzielają ślinę surowiczą
TYLNE
•
wydzielają ślinę śluzową
Fizjologia tkanki łącznej
dziąsła i ozębnej
w stanie zdrowia ozębna i dziąsło
podlegają zrównoważonym procesom
syntezy i degradacji – ciągłe
powolne przemiany
największe zmiany metaboliczne
występują w ozębnej
obrót włókien kolagenowych 5x szybszy
niż w dziąśle czy wyrostku zębodołowym
i 15x szybszy niż w skórze
Fizjologia tkanki łącznej
dziąsła i ozębnej
synteza
degradacja
składników macierzy
pozakomórkowej
(w tym kolagenu)
fibroblasty
DEGRADACJA
INHIBITORY
METALOPROTEINA
Z
FIBROBLASTY
KOLAGENAZY
•
metaloproteinazy
aktywowane jonami
Ca i Mg
PROTEOGLIKANAZ
Y
rozkładają składniki
macierzy w zdrowym
przyzębiu
WZROST I ROZWÓJ PRZYZĘBIA
ważna rola czynników wzrostu:
•
PDGD
(płytkowy czynnik wzrostu)
•
FGF
(fibroblastyczny czynnik wzrostu)
•
TGF beta
– stymuluje produkcję kolagenu
i istoty pozakomórkowej – GAG
•
IL-1
•
INF gamma