background image

Stosunki państwa 
piastowskiego z 
zakonem krzyżackim

Marta Małyszek 

Jagoda Tomczak

Michał Wojciechowski

kl. 2tt

background image

Zakon  Krzyżacki  pojawił  się  na  ziemiach  polskich  w  1226r. 
Został 

on 

sprowadzony 

przez 

księcia 

Konrada 

Mazowieckiego, który nadał mu w lenno ziemię chełmińską . 
Konrad 

nie 

wiedział 

nic

  o  wielkich  planach  Hermanna  von  Salzy    zakreślającym 
Krzyżakom  szerokie  perspektywy,  których  głównym  celem 
było  stworzenie  na  uzyskanych  i  podbitych  w  przyszłości 
ziemiach  niezależnego  państwa  zakonnego.  W  mniemaniu 
nieświadomego 

wydarzeń 

w  Siedmiogrodzie  księcia  Mazowieckiego  nadane  i  zdobyte 
terytoria  podlegać  miały  jego  władzy.  Konrad  nie  zdawał 
sobie 

także 

sprawy

  z  tego,  że  nawracanie  pogan  było  dla  Krzyżaków  sprawą 
podrzędną
 i - jak się później okazało - zaniedbywaną. Świadczył o tym 
najlepiej  ich  stosunek  do  podbitych  Prusów,  wśród  których 
jeszcze  w  XVI  w.,  mimo  ponad  dwustu  lat  należenia  do 
państwa zakonnego, utrzymywało się pogaństwo. Jednak gdy 
biskup  Chrystian  sprawujący  kontrolę,  nad  prawdziwością 
dokumentu o nadaniu zakonowi w lenno ziemi chełmińskiej , 
został  porwany  przez  Prusów  krzyżacy  sfałszowali  umowę  i 
zamiast  lenna  przywłaszczyli  sobie  ziemię  chełmińską. 
Zadaniem  zakonu  była  chrystianizacja  Prus.  Prusowie  byli 
ludem  bałtyckim,  spokrewnionym  z  Litwinami  i  Łotyszami. 
Zamieszkiwali  ziemię  późniejszych  Pras  Książęcych  i 
Warmii . 

background image

Dopiero w 1231 r. rozpoczęli Krzyżacy stawiać pierwsze kroki zbrojne, 
skierowane  przeciw  Prusom.  Zajęli  wówczas  trzy  grody  należące  do 
nawróconego wcześniej szlachcica Pipina, który powrócił następnie do 
pogaństwa.  Wydarto  mu  wnętrzności  i  przybito  koniec  jelita  do  pnia 
dębu.  Torturowany  musiał  biegać  wokół  drzewa  aż  do  wyzionięcia 
ducha.  Tym  potwornym  czynem  i  zagrabieniem  dóbr  ofiary  rozpoczął 
Zakon  Krzyżacki  zbożne  dzieło  chrystianizacji  Prus  albo  raczej 
realizowanie  podboju  ziem  pogańskich,  a  następnie  również  i 
chrześcijańskich,  głownie  polskich.  Towarzyszyły  tym  podbojom 
niesłychane  zbrodnie  i  gwałty,  uprawiane  przez  cały  czas  istnienia 
Zakonu. Zakon okazał się bezwzględny, mordował i zajmował coraz to 
nowe  obszary  aby  w  roku  1283  zakończyć  podbój  Prus.  W  1233  r. 
uderzyli  Krzyżacy  na  Pomezanię  i  zajęli  ją  dzięki  pomocy  wojskowej 
książąt  polskich,  w  tym  Świętopełka  pomorskiego.  Pokojowa  misja 
biskupa  Chrystiana  straciła  rację  bytu,  a  on  sam  dostał  się,  ku 
zadowoleniu  Krzyżaków,  do  niewoli  jednego  z  plemion  pruskich.  Jego 
stolicę - sławny w dziejach Pomorza nadwiślańskiego Zantyr - pozyskał 
niebawem  Zakon  i  uczynił  go  ośrodkiem  komturii  czyli  okręgu 
administracyjno-wojskowego,  siedzibą  konwentu,  składającego  się  z 
12  rycerzy  i  6  księży.  W  następnych  wiekach  powstało  silne  i  wrogo 
nastawione do Polaków i swych sąsiadów państwo. W roku 1237 Zakon 
Krzyżacki wchłonął Zakon Kawalerów Mieczowych.

background image

W  1280  lub  w  1281  r.  konwent  zantyrski  przeniesiono  do  będącego  w 
budowie  zamku  malborskiego.  Po  zagrabieniu  w  latach  1308  -  1309  przez 
Krzyżaków  Pomorza  Gdańskiego  zamek  ten  znalazł  się  pośrodku  państwa 
zakonnego, w korzystnym pod względem gospodarczym , komunikacyjnym i 
militarnym punkcie. W związku z tym stolicę Zakonu przeniesiono z Wenecji 
do  Malborka.  Na  czele  państwa  krzyżackiego  stał  wielki  mistrz,  podległy 
kapitule  generalnej.  Rozbudowana  do  ogromnych  rozmiarów  warownia 
malborska zasłynęła z walorów militarnych, a także z niebywałego bogactwa 
oraz  ze  wspaniałych  biesiad  w  towarzystwie  białogłów  doprowadzanych  z 
miejscowego  zamtuza,  utrzymywanego  przez  stołeczny  konwent.  Skarbiec 
Zakonu  pęczniał  od  złota  ściąganego  z  podbitych  ziem,  zdobywanego 
podczas  łupieskich  wypraw  wojennych  lub  osiąganego  z  gospodarki 
folwarcznej  i  handlu  zamorskiego.  W  ogromnym  karwanie  czyli  zbrojowni 
oraz rozległych  piwnicach  zgromadzone były olbrzymie  zapasy  wyposażenia 
wojennego,  na  Przedzamczu  pracowały  stale  warsztaty  zbrojeniowe,  a  w 
sąsiedztwie  zamku  na  specjalnie  wyznaczonych  placach  odbywały  się 
codziennie w wyznaczonych godzinach ćwiczenia wojskowe załogi.
Już w XIII w. pojawili się nad Nogatem koloniści niemieccy, m. in. ze Śląska i 
założyli  obok  zamku  osadę  nazwaną  "Marienburg",  obdarzoną  przez 
Krzyżaków  w  1276  lub  może  w  1286  r.  prawem  miejskim  chełmińskim. 
Największe nasilenie osadnictwa przypada na wiek XIV i wtedy też nastąpiła 
lokacja  większości  istniejących  na  Żuławach  Malborskich  wsi,  najczęściej 
tam, gdzie istniały od dawna słowiańskie osady. Ich mieszkańcy pozostawali 
na ogół na swoim miejscu, ale władza sołecka i zakładane z czasem karczmy 
dostawały się w ręce przybyszów niemieckich. 

background image

W  przywilejach  lokacyjnych  wymieniane  są  nazwiska  polskie, 
a  także  podawana  narodowość  mieszkańców;  np.  w  akcie  z 
1321 r. występuje Hannos - Pole czyli Hanusz - Polak. Nazwy 
osad  uległy  wprawdzie  germanizacji,  lecz  w  wielu  pozostał 
rdzeń  polskiego  miana.  Obok  wsi  powstało  na  omawianych 
obszarze 

szereg 

majątków 

ziemskich 

rządzonych 

bezpośrednio przez urzędników krzyżackich.
 Krzyżacy zajęli Pomorze Gdańskie i urządzili rzeź gdańszczan 
(1308r.).  Zapoczątkowało  to  długotrwały  konflikt  między   
polską 
a  zakonem  krzyżackim.  Poprzedzeniem  tego  faktu  miała  być 
pomoc  krzyżaków  w  wypędzenia  Brandenburczyków  z 
Gdańska, o którą zwrócił się Łokietek. Myślał, że w ten sposób 
uratuje 

Pomorze 

od  zagłady  ze  strony  Brandenburczyków.  Krzyżacy  szybko 
umocnili  swoje  pozycje  nad  Bałtykiem  –  zdobyli  Tczew  ,  a 
następnie 

gród 

w Świeciu , co oddało w ich ręce całe Pomorze Gdańskie. Król 
Władysław  chciał  odzyskać  ziemie  utracone  na  rzecz 
krzyżaków.  Zawarł  sojusz  z  Wielkim  Księstwem  Litewskim, 
przypieczętowaniem  tęga  był  ślub  jego  syna  Kazimierza  z 
Aldoną  córką  Giedymina  w  roku  1325.  Natomiast  krzyżaków 
wsparł  władca  Czech  Jan  Luksemburski,  roszczący  pretensje 
do  polskiej  korony.  Mimo  ,  że  stroną  zaczepną  byli  Polacy  , 
wkrótce musieli przejść do obrony.

background image

Łokietek poprowadził taką wojnę z krzyżakami wyniku, której 
Polska utraciła ziemię dobrzyńską i Kujawy. Podczas jednej, z 
wypraw  zakonu,  w  roku  1331  wojsko  polskie  odniosło 
zwycięstwo w bitwie pod Płowcami, Wydarzenie to przerwało 
mit  o  ,,niepokonanych''  Krzyżakach.  Po  śmierci  Władysława 
Łokietka  (  1333),  królem  Polski  został  Kazimierz  Wielki,  Za 
jego 

panowania 

uregulowano 

sprawę 

pretensji 

Luksemburskich  i  Śląska.  Jan  Luksemburczyk  zrzekł 
się prawa do korony polskiej. Kazimierz mimo wielkich starań 
nie  odzyskał  Śląska.  Rozpatrzono  również  spór  polsko-
krzyżacki.  Ziemia  dobrzyńska  i  Kujawy  zostały  przyznane 
Polsce, jednak ziemia 
Chełmińska  i  Pomorze  Gdańskie,  miały  stać  się  wieczystą 
darowizną.  Jednak  wyrok  ten  nie  zadawalał  ,  rzecz  jasna  , 
polskich aspiracji...Ostatecznie to porozumienie nie weszło w 
życie.  Król  Kazimierz  Wielki  zawarł  ,  więc  osobny  układ  z 
Karolem  Robertem,  który  był  jednym  z  rozjemców  w  sporze 
polsko-krzyżackim  jego  postanowieniem  było,  że  jeżeli  król 
polski nie doczeka się męskiego potomka, to władzę na tronie 
polskim  obejmie  dynastia  Andegawenów.  Węgry  natomiast 
zobowiązały  się  do  udzielenia  pomocy  Polsce  przeciw 
Krzyżakom 

oraz 

poparcia 

jej 

ekspansji 

na księstwo włodzimiersko-halickie. 

background image

Papież  Benedykt  XII  bullą  z  4  maja  1338  roku  rozpoczął 
kolejny  proces  z  krzyżakami.  Sędziami  byli  Francuzi  i 
nuncjusze  apostolscy  w  Polsce.  Zdążyli  oni  przez  osiem 
miesięcy  przesłuchali  126  świadków,  Wyrok  wydany  w 
Warszawie,  nakazywał  zwrot  Pomorza  ,  ziemi  chełmińskiej, 
michałowskiej i Kujaw . Jednak papież odmówił zatwierdzenia 
postanowienia.  Dopiero  w  roku  1343  w  Kaliszu  doszło  do 
obustronnego  porozumienia.  Polska  na  mocy  podpisanego 
traktatu  pokojowego  odzyskała  Kujawy  i  ziemię  dobrzyńską, 
lecz zakon zatrzymał Pomorze Gdańskie i ziemię chełmińską , 
jako ,,darowiznę’’. Co miało podkreślać , że król Polski nadał 
Krzyżakom  ziemie  z  niejako  własnej  ,  nieprzymuszonej  woli. 
W  przyszłości  mogło  to  stanowić  podstawę  do  roszczeń  dla 
królewskich  następców.  Mimo  ,  że  król  polski  zachowa 
tytuł  ,,pana  i  dziedzica  Pomorza’’,  na  rewizję  kaliskich 
postanowień  trzeba  było  czekać  jeszcze  ponad  sto  lat  . 
Dopiero  wielka  wojna  z  Polska  w  latach  1410  –  1411 
zakończyła  okres  świetności  Zakonu  Najświętszej  Maryji 
Panny 

Domu 

Niemieckiego 

Jerozolimie 

czyli 

niezapomnianych Krzyżaków.

background image
background image

1226 r. - 

Książę Konrad I Mazowiecki sprowadził do Polski Zakon Krzyżacki,

1231 r. - 

Pierwsze kroki zbrojne Krzyżaków skierowane przeciwko Prusom ,

1233 r. – 

Krzyżacy uderzają na Pomezanię (dzięki pomocy wojsk polskich),

1237 r. – 

„wchłonięcie” przez Zakon Krzyżacki Zakon Kawalerów Miechowych,

1280 lub 1281 r. – 

przeniesienie konwentu zantyrskiego do zamku 

                                 malborskiego (zamek w budowie),

1283 r. – 

zakończenie podboju Prus ,

1308 r. - 

Zakon podstępnie zajmuje Pomorze Gdańskie,

1308 r. – 

rzeź Gdańska,

1320 r. - 

Polska odwołuje się do papieża, ale sąd w Inowrocławiu  nie uznaje 

                 polskich roszczeń,

1325 r. – 

ślub Kazimierza (syn Władysława I Łokietka) z Aldoną (córką 

                 Giedymina),

1329 – 1333 r. – 

Wojna między Krzyżakami a ich czeskimi sojusznikami,

1331 r. - 

bitwa pod Płowcami,

1333 r. – 

śmierć Władysława I Łokietka, królem polski został Kazimierz III 

Wielki,

1334 r. – 

Kongres wyszehradzki,

1226 r. - 

Książę Konrad I Mazowiecki sprowadził do Polski Zakon Krzyżacki,

1231 r. - 

Pierwsze kroki zbrojne Krzyżaków skierowane przeciwko Prusom ,

1233 r. – 

Krzyżacy uderzają na Pomezanię (dzięki pomocy wojsk polskich),

1237 r. – 

„wchłonięcie” przez Zakon Krzyżacki Zakon Kawalerów Miechowych,

1280 lub 1281 r. – 

przeniesienie konwentu zantyrskiego do zamku 

                                 malborskiego (zamek w budowie),

1283 r. – 

zakończenie podboju Prus ,

1308 r. - 

Zakon podstępnie zajmuje Pomorze Gdańskie,

1308 r. – 

rzeź Gdańska,

1320 r. - 

Polska odwołuje się do papieża, ale sąd w Inowrocławiu  nie uznaje 

                 polskich roszczeń,

1325 r. – 

ślub Kazimierza (syn Władysława I Łokietka) z Aldoną (córką 

                 Giedymina),

1329 – 1333 r. – 

Wojna między Krzyżakami a ich czeskimi sojusznikami,

1331 r. - 

bitwa pod Płowcami,

1333 r. – 

śmierć Władysława I Łokietka, królem polski został Kazimierz III 

Wielki,

1334 r. – 

Kongres wyszehradzki,

KALENDARIUM:

background image

1338 r. – 

bulla papieża Benedykta XII,

1339 r. – 

Kolejny sąd papieski w Warszawie,

1343 r. - 

Pokój wieczysty w Kaliszu (odzyskujemy Kujawy i ziemię 

                  dobrzyńską, pozostałe ziemie zostają w rękach Krzyżaków jako
                  "jałmużna" od króla Polski),

1410 – 1411r. - 

wybuch I wielkiej wojny z Zakonem,

1410 r. - 

Zwycięska bitwa pod Grunwaldem,

1411 r. - 

Pokój toruński (zakończono I wojnę z Zakonem Litwa 

odzyskała 
                  Żmudź, a Mazowsze dostało ziemię zawkrzeńską),

1454 - 1466 r. - 

II wielka wojna z Zakonem( trzynastoletnia),

1466 r. - 

II pokój toruński (na mocy którego państwo krzyżackie stało 

się 
                  lennem Polski, zaś każdy nowy mistrz miał obowiązek składać 
                  władcom Polski hołd lenny) ,

1519 – 1521 r. – 

wojna z Zakonem Krzyżackim ,

1525 r. - 

hołd pruski i sekularyzacja,

1525 r. - 

likwidacja Zakonu Krzyżackiego (traktat krakowski),

1338 r. – 

bulla papieża Benedykta XII,

1339 r. – 

Kolejny sąd papieski w Warszawie,

1343 r. - 

Pokój wieczysty w Kaliszu (odzyskujemy Kujawy i ziemię 

                  dobrzyńską, pozostałe ziemie zostają w rękach Krzyżaków jako
                  "jałmużna" od króla Polski),

1410 – 1411r. - 

wybuch I wielkiej wojny z Zakonem,

1410 r. - 

Zwycięska bitwa pod Grunwaldem,

1411 r. - 

Pokój toruński (zakończono I wojnę z Zakonem Litwa 

odzyskała 
                  Żmudź, a Mazowsze dostało ziemię zawkrzeńską),

1454 - 1466 r. - 

II wielka wojna z Zakonem( trzynastoletnia),

1466 r. - 

II pokój toruński (na mocy którego państwo krzyżackie stało 

się 
                  lennem Polski, zaś każdy nowy mistrz miał obowiązek składać 
                  władcom Polski hołd lenny) ,

1519 – 1521 r. – 

wojna z Zakonem Krzyżackim ,

1525 r. - 

hołd pruski i sekularyzacja,

1525 r. - 

likwidacja Zakonu Krzyżackiego (traktat krakowski),

KALENDARIUM:

background image

KONRAD 

MAZOWIECKI 

Urodzony  ok.  1187  r.,  zmarł  31 
sierpnia  1247  r.,  młodszy  syn 
Kazimierza Sprawiedliwego i Heleny. 
Po  śmierci  Mieszka  Starego  w  1202 
r.  objął  rządy  nad  Kujawami  i 
Mazowszem.  Wspólnie  ze  swym 
bratem, 

Leszkiem 

Białym, 

podejmował wyprawy zbrojne na Ruś 
i przeciw Prusom. Konrad był żonaty 
z  Agafią,  księżniczką  nowogrodzko-
siewierską.  Z  małżeństwa  tego 
pochodziło 

dziesięcioro 

znanych 

dzieci:  Bolesław  I,  Kazimierz  I, 
Siemowit  I,  Eudoksja,  Ludmiła, 
Ziemomysł, 

Salomea, 

Judyta, 

Dubrawka, Mieszko. 

background image

WŁADYSŁAW 

ŁOKIETEK

Urodzony  w  1260  lub  1261  r., 
zmarł  2  III  1333  r.  w  Krakowie, 
gdzie  został  pochowany;  syn 
księcia  Kazimierza  kujawskiego  i 
jego trzeciej żony Eufrozyny, córki 
księcia 

opolsko-raciborskiego 

Kazimierza I; ożeniony z Jadwigą, 
córką  Bolesława  Pobożnego,  z 
którą 

miał 

sześcioro 

dzieci: 

Kunegundę, Stefana, Władysława, 
Elżbietę, Kazimierza III Wielkiego 
i  Jadwigę.

background image

KAZIMIERZ III WIELKI

Urodzony  30  IV  1310  r.  w Kowalu, 
zmarł  5  XI  1370  r.  w Krakowie,  król 
polski  od  1333  r.,  ostatni  z Piastów; 
syn Władysława Łokietka i  Jadwigi, córki 
księcia 

wielkopolskiego 

Bolesława  Pobożnego.  Od  młodości 
przygotowywany 

do 

objęcia 

tronu, 

w ostatnich latach panowania ojca bierze 
aktywny  udział  w rządzeniu  krajem. 
Kazimierz  był  żonaty  cztery  razy:  z 
Aldoną Anną  Giedyminówną  ożenił  się 
w  1325  roku  (2  córki:  Elżbieta  i 
Kunegunda),  z  Adelajdą  Heską  ożenił 
się  w  1341  roku  (małżeństwo  nie  miało 
potomstwa,  w  1354  roku  Kazimierz 
rozpoczął  starania  w  Rzymie  o  jego 
unieważnienie),  z  Krystyną  Rokiczaną   

1356 

roku 

zawarł 

małżeństwo 

morganatyczne 

(król, 

będący 

w  prawnym  małżeństwie  z  Adelajdą 
Heską,  popełnił  bigamię),  z  Jadwigą 
Żagańską  
wziął  ślub  w  1365  roku  (trzy 
córki: Anna, Kunegunda i Jadwiga).

background image

Zamek  wielkich  mistrzów  krzyżackich

 

Gotycki  zamek  w  Malborku  wybudowany  w  latach 
1274-1457  jest  jedną  z  największych  twierdz  Europy 
średniowiecznej.  Powierzchnia  jaką  zajmuje  zamek  malborski 
wynosi  około  20ha.  Składa  się  ona  z  trzech  odrębnych 
członów: zamku niskiego, zamku średniego, zamku wysokiego. 
Zamek był siedzibą mistrzów Zakonu Krzyżackiego oraz stolicą 
Państwa Krzyżackiego w latach 1309-1457.

background image

Aldona Anna Giedyminówna 

księżniczka litewska i królowa Polski z 

dynastii Giedyminowiczów, córka wielkiego księcia Litwy Giedymina i 
prawdopodobnie Jewny. Była żoną króla Polski Kazimierza Wielkiego. Po 
przybyciu do Polski przyjęła chrzest oraz imię Anna. Ok. 16 października 1325 
w Krakowie miał miejsce ślub Aldony Anny z Kazimierzem. Księżniczka 
urodziła Kazimierzowi dwoje dzieci: Elżbietę i Kunegundę. Aldona Anna 
Giedyminówna urodziła się 1311–1313 r., zmarła najprawdopodobniej 25 
maja1339 i została pochowana w katedrze wawelskiej w Krakowie.

Hermann von Salza, herbu Lilium  - 

urodzony ok. 1179 r., zmarł 

najprawdopodobniej 20 marca 1239 r. w Salerno – wielki mistrz zakonu 
krzyżackiego w latach 1210-1239, faktyczny twórca potęgi zakonu.

Christian z Oliwy – 

urodzony w 1180 r., zmarł 4 grudnia 1245 r., misjonarz, 

cysters, biskup Prus, założyciel zakonu rycerskiego braci dobrzyńskich, 
pierwszy pasterz Grudziądza i ziemi chełmińskiej.

Giedymin, także Gedyminur. - 

urodzony ok. 1275 r., zm. w grudniu 1341 r. 

pod Wieloną, wielki książę litewski w latach 1316–1341, założyciel dynastii 
Giedyminowiczów, dziad Jagiełły. Giedymin miał ośmiu synów i sześć córek. 

LEKSYKON:

background image

Jan I Luksemburski - 

Jan Ślepy (czes. Jan Lucemburský, niem. Johann von 

Luxemburg) urodzony 10 sierpnia 1296 r., zmarł 26 sierpnia 1346 r. pod Crécy – 
syn cesarza rzymsko-niemieckiego Henryka VII, od 1309 hrabia Luksemburga, 
od 1310 król Czech, w latach 1310-1335 tytularny król Polski. W 1310 r. Jan 
Luksemburski ożenił się z Elżbietą, córką króla Czech Wacława II (z tego 
małżeństwa miał 4 córki i 3 synów). W 1334 r. Jan Luksemburski ożenił się z 
Beatrycze, córką Ludwika de Burbon ( z tego małżeństwa miał córkę i syna). Jan 
I Luksemburski miał także syna z nieślubnego związku.

Karol Robert - 

urodzony 1288 r., zmarł 16 lipca 1342 r., pierwszy z 

Andegawenów na tronie węgierskim (od 1308), koronowany w 1310 roku. Syn 
Karola Martela, tytularnego króla Węgier w latach 1290-1295 i Klemencji 
Habsburg. 6 lipca 1320 poślubił Elżbietę, córkę Władysława I Łokietka, króla 
polskiego. Para miała 5 synów. Przed poślubieniem Elżbiety, Karol doczekał się 
syna ze związku pozamałżeńskiego.

Benedykt XII - 

właściwie Jacques Fournier, urodzony ok. 1280 r. w Saverdun, 

prowincji Tuluza, zmarł we Francji - 25 kwietnia 1342 r. w Awinionie - Francuz, 
papież od 20 grudnia 1334 r. Drugi papież "niewoli awiniońskiej". Przez swoich 
wysłanników rozstrzygnął na korzyść Korony Królestwa Polskiego spór z 
zakonem krzyżackim w procesie warszawskim w 1339 r.

LEKSYKON:

background image

Zakon Krzyżacki 

(

Zakon Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu 

Niemieckiego w Jerozolimie 

) - 

to jeden z największych zakonów 

rycerskich, które powstał w 1190 r. w Palestynie. Słynna siedziba Krzyżaków 
to zamek w Malborku (Malbork). Malbork stał się miejscem Krzyżaków w 
efekcie ich sprowadzenia przez Konrada I Mazowieckiego w latach1228-
1230. W ciągu następnych 50 lat podbili ziemie Prusów i utworzyli tam 
własne państwo. W latach 1308-1309 zajęli Pomorze Gdańskie, co stało się 
przyczyną konfliktów z Polską. W Polsce przyjęto ich pod nazwą „Krzyżacy”. 

Litwini - 

lud bałtyjski zamieszkujący nad dolnym Niemnem. W XIII w. pod 

presją ekspansji krzyżackiej Litwini stworzyli własne państwo, które do 
największej potęgi doszło w XVI w. pod rządami Giedymina. Od XIII w. 
Litwini często najeżdżali ziemie polskie, oprócz krótkiego epizodu z połowy 
XIII w. władcy litewscy pozostali poganami aż do unii z Polską w 1385r.  

Prusowie – 

lud bałtyjski podzielony na wiele plemion, zamieszkujący w 

średniowieczu ziemie między dolną Wisłą a Niemnem. Mimo prób 
chrystianizacji Prusowie pozostali przy pogaństwie. W XII i XIII w. często 
najeżdżali ziemie polskie i pomorskie. W XIII w. ziemie pruskie podbili 
Krzyżacy, odtąd Prusowie ulegli stopniowej germanizacji – ich język zanikł 
ostatecznie w XVII w.

LEKSYKON:

background image

Brandenburgia – 

marchia saska ze stolicą w Brandenburgu, założona w 

poł. XII w. na terenach odebranych Słowianom połabskim. W efekcie 
ekspancji na wschód margrabowie brandenburscy rozciągnęli swoje 
panowanie poza Odrę, gdzie założyli Nową Marchię następnie próbowali 
zająć Pomorze Gdańskie i część Wielkopolski. Od II poł. XIII w. 
Brandenburczycy toczyli częste wojny graniczne z Piastami

.

Kongres wyszehradzki – 

odbyty w Wyszehradzie (na Węgrzech) w 

1335 r., zjazd monarchowców: węgierskiego, czeskiego i polskiego. 
Podczas obrad uzgodniono wykupienie przez Kazimierza III Wielkiego (za 
20 tys. Kop groszy) czeskich pretensji do tronu polskiego.

Pokój kaliski – 

zawarty w lipcu 1343 r., pomiędzy Polską a 

Krzyżakami, na mocy której Kazimierz III Wielki zrzekł się Pomorza 
Gdańskiego oraz ziem polskich zajętych wcześniej przez zakon, Krzyżacy 
natomiast zwrócili Polsce Kujawy i ziemię dobrzyńską, opanowane 
podczas wojny z Władysławem I Łokietkiem

.

LEKSYKON:

background image

Bitwa pod Płowcami – 

stoczona 27 września 1331r. Pod Płowcami na 

Kujawach, nierozstrzygnięta bitwa między wojskami polskimi 
dowodzonymi przez Władysława I Łokietka a oddziałami krzyżackimi 
powracającymi z Prus po łupieskim rajdzie na Kujawy i Wielkopolskę. W 
pierwszej fazie walki Polacy rozbili kolumnę krzyżacką konwojującą łupy, 
w drugiej – wycofali się wobec nadejścia głównych sił przeciwnika.

Rzeź Gdańska – 

nazwa nadana w tradycji historycznej wydarzeniom, 

które rozegrały się w Gdańsku 13 listopada 1308r., gdy po zajęciu 
miasta Krzyżacy wymordowali gdańszczan przeciwnych ich rządom 
(głównie mieszczan niemieckich, zwolenników Brandenburgii). Liczba 
zabitych, wahająca się od kilku do kilkuset, stanowi przedmiot dyskusji 
historyków.

LEKSYKON:

background image

Dziękujemy 

za uwagę 

:)

Dziękujemy 

za uwagę 

:)


Document Outline