Metoda 

Butlera

Historia metody:

Jest to metoda zaliczana do grupy metod 

mechanicznych, oparta na systemie 

neuromobilizacji.

Została wprowadzona przez australijskiego 

terapeutę Davida Butlera w latach 90. XX w., 

który rozważał nad zdolnością przesuwania się 

tkanki nerwowej między innymi tkankami. 

Pierwsze próby poprawy plastyczności układu 

nerwowego były jednak prowadzone już XIX w. 

we Francji i Anglii, kiedy to podczas operacji 

poddawano nerwy bezpośredniemu rozciąganiu.

Tkanka nerwowa:

Butler podkreśla 3 najważniejsze jej cechy: ciągłość 

elektryczna, chemiczna i mechaniczna. Umożliwiają one 

sprawny przepływ impulsów do dalszych struktur. 

Zaburzenie pracy układu nerwowego jest spowodowane 

przez różne czynniki wewnętrzne i zewnętrzne. Do tych 

pierwszych zalicza się m.in. obrzęki, krwiaki, deformacje 

elementów kostnych, nowotwory, podrażnienia struktur 

okołostawowych i kompensacyjne przeciążenia powstałe 

przy ograniczeniach zakresu ruchu.

Czynnikiem zewnętrznym jest długotrwałe utrzymywanie 

złej postawy ciała, np. podczas snu czy w czasie pracy, 

kiedy dochodzi do ucisku tkanek powierzchownych.

Tkanka nerwowa:

Autor metody uważa, że zaburzenie mechaniki 

układu nerwowego jest zjawiskiem naturalnym w 

przypadku dysfunkcji narządu ruchu. Objawia się 

ono bólem, przeczulicą tkanek powierzchownych i 

zmianami neurowegetatywnymi. Zjawisko to 

można zaobserwować w tzw. punktach napięcia, 

którymi autor nazywa odcinek szyjny na poziomie 

C

5

-C

7

, piersiowy Th

5

-Th

7

, lędźwiowy L

4

-L

5  

oraz 

różnego rodzaju tunele kostne lub mięśniowe, 

okolicę głowy k. promieniowej, pierwszego żebra i 

rozgałęzienia układu nerwowego. Są to miejsca, 

gdzie ruch tkanki nerwowej jest utrudniony.

Cele metody:

Nadrzędnym celem tej metody jest poprawa 

neuromechaniki układu nerwowego, co należy 

rozumieć jako poprawę zdolności przystosowujących 

do znoszenia zmiennych obciążeń w czasie 

aktywności fizycznej. 

Tkanka nerwowa jest wtedy poddawana znacznym 

przeciążeniom, co wynika z sumowania się ruchów 

poszczególnych części ciała, które kumulują się 

właśnie w tej strukturze. Działające siły mechaniczne 

wpływają znacznie na zmiany ukrwienia układu 

nerwowego, przewodnictwa aksonalnego, unerwienia 

struktur układu nerwowego.

Diagnostyka:

Oceny funkcji układu nerwowego na potrzeby metody 

Butlera dokonuje się na podstawie kilku 

przeprowadzonych badań:

Badanie przewodnictwa nerwowego – pacjent ma 

zamknięte oczy. Analizowane są odruchy czuciowe - 

poprzez dotyk kłębkiem waty,  bólowe poprzez ukłucie 

szpilką oraz wibracyjne poprzez dotyk urządzeniem 

wibracyjnym elementów kostnych o częstotliwości ok. 

256 Hz. Bada się również funkcje proprioreceptywne 

(pacjent powtarza czynnie ruch, uprzednio wykonany 

biernie przez terapeutę) a także zdolność 

jednoczesnego rozróżniania podwójnego dotyku (co 

charakteryzuje gęstość rozmieszczenia 

eksteroreceptorów). Bardzo ważnym elementem tych 

badań jest sprawdzenie funkcji mięśni unerwianych 

przez badany nerw, co uzyskuje się poprzez 

testowanie mięsni wskaźnikowych.

Diagnostyka:

POZIOM

MIĘŚNIE WSKAŹNIKOWE

C

4

m. dźwigacz łopatki

C

5

m. naramienny

C

6

m. dwugłowy ramienia

C

7

m. trójgłowy ramienia

C

8

m. zginacz palców długi

Th

1

mm. międzykostne dłoniowe,  

grzbietowe, glistowate

L

2

mm. zginacze stawu biodrowego

L

3

mm. prostowniki  stawu 

kolanowego

L

4

mm. prostowniki st. skokowo-

goleniowego

L

5

,S

1

mm. prostowniki palucha

S

1

mm. supinujące stopę

S

2

mm. zginacze palców stopy

Diagnostyka:

Następnie sprawdzane są odruchy mięśniowe, 

zgodnie z przyjętą metodyką oraz 

przeprowadzane testy napięciowe nerwów 

kończyn górnych, dolnych i tułowia. W czasie 

ich prowadzenia sprawdza się, czy uzyskana 

reakcja jest podobna do objawów, na które 

uskarża się pacjent, czy objawy subiektywne 

można wywołać „z daleka”, czy symetryczne 

przeprowadzenie testu wykazuje różnicę w 

objawach, jaki charakter ma opór tkankowy 

pokonywany przez terapeutę. 

Diagnostyka:

Następuje rozciąganie nerwu, którego 

można dokonać na 3 sposoby:

• poprzez ustawienie w pozycji 

końcowej stawu, nad którym 
przebiega badany nerw,

• trakcję stawu, nad którym znajduje 

się testowany nerw,

• napięcie nerwu na całym jego 

przebiegu

Diagnostyka:

Niektóre testy napięciowe wg. Butlera:
• nerw kulszowy i piszczelowy – zgięcie w st. 

biodrowym przy wyproście w st. kolanowym, 
wyprost w st. skokowo-goleniowym

Diagnostyka:

• nerw pośrodkowy – obniżenie i cofnięcie obręczy 

barkowej, odwiedzenie (ok. 90 stopni) i rotacja 
zewnętrzna w st. ramiennym, wyprost w st. 
łokciowym, supinacja przedramienia, wyprost w 
st. promieniowo-nadgarstkowym i stawach palców 
ręki

Diagnostyka:

Terapia:

Usprawnianie neuromechaniki układu nerwowego 

można prowadzić poprzez:

• bezpośrednie mobilizacje ukł. nerwowego z 

wykorzystaniem testów napięciowych poszczególnych 

nerwów (jak na załączonych wcześniej obrazkach),

• zabiegi mające na celu mobilizowanie stawów, 

mięśni, powięzi i skóry, które mają wpływ na ukł. 

nerwowy – autor zaznacza, że każde ćw. ruchowe 

wywiera duży wpływ,

• działania profilaktyczne – nauczanie przyjmowania i 

utrzymywania właściwej pozycji w życiu codziennym.

Terapia:

Wg. Butlera mobilizacje nerwów 

zawsze powinny towarzyszyć 

zabiegom kinezyterapeutycznym, 

również w ostrym okresie schorzenia. 

Pozwalają one bowiem na podjęcie 

terapii, gdy występują 

przeciwwskazania do ćw. ruchowych. 

Mobilizacje tkanki nerwowej sa wtedy 

prowadzone odlegle od miejsca 

uszkodzenia i nie powodują 

zaostrzenia objawów.

Terapia:

Autor zaleca, by w pierwszym okresie usprawniania 

wykonywać kilkanaście neuromobilizacji w tempie 

ok. 2-4 na sekundę. Następnie zrobić krótką 

przerwę i ponownie powtórzyć serię. Wraz z 

polepszeniem stanu pacjenta, należy zbliżać 

miejsce neuromobilizacji do uszkodzenia a czas 

zabiegu wydłużać do ok. 20-30 sekund. Należy 

także stopniowo zwiększać amplitudę ilość serii. 

Po każdej sesji terapeutycznej mogą pojawić się 

krótkie reakcje pozabiegowe, np. poczucie 

dyskomfortu, nieznaczna bolesność uciskowa lub 

ogólne zmęczenie.

Terapia:

W stanach przewlekłych, gdzie 

pojawiły się zmiany kompensacyjne 

w tkance nerwowej a ból nie jest zbyt 

dokuczliwy, można prowadzić 

mobilizacje z większą siłą, osiągając 

(nawet nieznacznie przekraczając) 

aktualną granicę ruchomości. 

Rozciągnięcie nerwu utrzymuje się 

przez kilkanaście sekund i powtarza 

się od 10 do 60 razy.

Terapia:

Układ nerwowy można także poddawać 

autoneuromobilizacji, gdzie rola terapeuty jest 

ograniczona do nauczenia jej wykonywania. 

Niektóre przykłady:

Terapia:

Terapia:

Przed zastosowaniem 

autoneuromobilizacji terapeuta 

powinien wytłumaczyć 

pacjentowi cele i zasady 

stosowanych ćwiczeń oraz 

dobrać najlepszy sposób ich 

wykonywania. Zdaniem Butlera 

ten rodzaj mobilizacji układu 

nerwowego powinien być 

stosowany również 

profilaktycznie oraz później dla 

wzmocnienia efektów leczenia.