Przeciwutleniacze naturalne występujące w żywności i ich rola w prewencji chorób człowieka

Czym są przeciwutleniacze?

Inaczej antyoksydanty, antyutleniacze,

jest to grupa związków chemicznych,
które

same

występując

małych stężeniach (w

porównaniu

substancją

podlegającą

utlenianiu),

wstrzymują

lub

opóźniają proces

utleniania tej substancji

Przeciwutleniacze mogą mieć różną postać,

kryją się zarówno pod postacią witamin
jaki i składników mineralnych. Mogą także
wchodzić skład związków aktywnych
produkowanych

przez

rośliny.

Przeciwutleniaczami mogą być jony metal
przejściowych (manganu, cynku, selenu).

Przeciwutleniacze a zdrowie



Antyoksydanty są powszechnie uważane za środek

prewencyjny

w zapobieganiu licznym chorobom takim jak:



nowotwory,



chorobie niedokrwiennej serca



chorobie wysokościowej,



zmniejszają ryzyko miażdżycy



zmniejszają niekorzystne działanie na organizm zanieczyszczenia
środowiska oraz palenia tytoniu



opóźniają procesy starzenia się organizmu i wystąpienia chorób
degeneracyjnych układu nerwowego, m.in. choroby Alzhaimera



chronią wzrok i zmniejszają ryzyko degeneracji siatkówki oka oraz
zwyrodnienia plamki żółtej.



wspierają naturalne mechanizmy obronne komórek człowieka



wspomagają naprawę uszkodzonych przez

wolne rodniki

komórek

Przykłady



flawonoidy – najbardziej poznanym związkiem jest kwercetyna
i jej glikozydy, występująca np. w cebuli i owocach z drzew;
kemferol – owoce jagodowe; katechina – zielona herbata,
winogrona; rutyna – gryka, owoce cytrusowe; chryzyna, luteolina,
apigenina – kapusta, kalafior;



antocyjany – grupa barwników występująca głównie w owocach
jagodowych, np. aronii (zawiera dodatkowo katechiny),
żurawinie, czarnych jagodach, malinach, truskawkach;



karotenoidy – grupa rozpuszczalnych w tłuszczach
(lipofilowych) pomarańczowo-czerwonych barwników, np. a-
karoten, b-karoten, likopen występujące głównie w marchwi
i pomidorach;



betalainy – barwniki występujące w buraku czerwonym, np.
betacyjanina, betanidyna, izoprebetanina.

pomidory
Zawierają znaczne ilości
przeciwutleniacza – likopenu, którego
jeszcze więcej jest w pomidorach
poddanych obróbce termicznej.
Przeciwutleniacze : witamina A,
witamina C, likopen

jagody
Owoce jagodowe takie jak truskawki,
borówki, jagody i maliny są bogatym
źródłem przeciwutleniaczy zwanych
antocyjanami
Przeciwutleniacze : witamina A,
witamina C, likopen

morele
Przeciwutleniaczem zawartym w morelach
jest luteina która nadaje tym owocom
charakterystyczną barwę. Luteina wspomaga
pracę serca, poprawia wygląd skóry i
pozwala zachować sprawny wzrok.
Przeciwutleniacze : witamina A, witamina C,
luteina, zeaksantyna

jarmuż
Jedna filiżanka posiekanego jarmużu
daje aż 206% dziennego
zapotrzebowania na witaminę A i aż
134% dziennej zalecanej dawki witaminy
C.
Przeciwutleniacze : witamina A,
witamina C, luteina

śliwki
Owoce pestkowe takie jak śliwki dają całe
bogactwo roślinnych związków aktywnych w
tym przeciwutleniaczy.
Przeciwutleniacze : beta karoten, witamina C,
kwas chlorogenowy

papryka
Ma więcej witaminy C niż pomarańcza.
Papryka o czerwonej skórce zawiera więcej
witaminy C niż ta o zielonej
Przeciwutleniacze : witamina A, witamina
C, witamina E

melon
Jego pomarańczowo żółta barwa
pochodzi od obecności naturalnego
barwnika – beta karotenu
Przeciwutleniacze : witamina C, Beta
karoten, zeaksantyna

bób
Jego ziarna zawierają nie tylko dobrej
jakości białko ale również znaczną ilość
przeciwutleniaczy takich jak zeaksantyna
wspomagająca wzrok.
Przeciwutleniacze : witamina C, luteina,
zeaksantyna

Szpinak
Zawiera pokaźne ilości luteiny mającej
pozytywne działanie na wzrok.
Przeciwutleniacze : beta karoten,
zeaksantyna, luteina

wiśnie/ czereśnie
Owoce te zawierają dwa związki
przeciwzapalne – są to kwercetyna
oraz antocyjanina
Przeciwutleniacze : witamina A,
witamina C, antocyjanina,
kwercetyna

produkty zbożowe,
Produkty z pełnego ziarna, w tym makarony razowe, mają
nawet trzy razy więcej antyoksydantów niż te tradycyjne.
Otrzymuje się je z mąki nieoczyszczonej (przed zmieleniem
z ziarna nie usuwa się zewnętrznej warstwy tzw. okrywy
nasiennej,która zawiera m.in. polifenole ''wymiatające'' z
organizmu wolne rodniki.)

przyprawy i zioła (świeży korzeń
imbiru,bazylia,kminek,majeranek,pieprz,mi
ęta),
orzechy (np.orzeszki ziemne, włoskie),
nasiona ( np.słonecznika i dyni),
ryby

Biała herbata

Zawarte w białej herbacie

antyoksydanty pomagają w
neutralizowaniu skutków działania
wolnych rodników. Mogą też
poprawiać odporność organizmu i
działać wzmacniająco.
Przyczyniają się do obniżenia
poziomu cholesterolu, stymulują
krążenie oraz opóźniają proces
starzenia się skóry.

Zielona herbata

W zielonej herbacie można znaleźć całe bogactwo antyoksydantów.

Przede wszystkim grupę związków polifenolowych o nazwie -
katechiny. Te niezwykle silne antyoksydanty dały się poznać w
najnowszych badaniach jako związki przeciwwirusowe, spowalniające
starzenie oraz mające bardzo korzystny wpływ na stan naszego
zdrowia, a tym samym na nasze samopoczucie. Testy kliniczne
bezsprzecznie ujawniły, że katechiny nie znają litości dla zabójczych
dla nas wolnych rodników skutecznie wymiatając je z naszego
organizmu.

Document Outline