background image

Grzybice bydła, owiec i 

świń

Pakos Anna

Pason Karolina

background image

Podział grzybic w zależności od 

umiejscowienia procesu chorobowego

• Grzybice powierzchowne = skórne 

(dermatomikozy) [tinea –łac.]

– Grzyby atakują jedynie naskórek i jego 

wytwory

– Najczęściej są to różne rodzaje 

dermatofitów, wyjątkowo drożdżaki i 
pleśnie

• Grzybice głębokie = narządowe 

(organomikozy)

background image

Co to są grzyby?

• Bezchlorofilowe eukariotyczne 

plechowce, posiadające w 
przeciwieństwie do eukariontów jądro 
komórkowe. Ze względu na brak 
chlorofilu nie są zdolne do 
fotosyntezy – mogą wykorzystywać i 
przyswajać jedynie organiczne 
związki węgla.

background image

Postacie kliniczne dermatomykoz

• Trychofitoza – proces dot. Naskórka i włosów
• Mikosporoza – tworzenie okrywy drobnych spor wokół włosa
• Strupień woszczynowy – tworzenie tarczek lub kubków
• Epidermofitoza – proc. Dotyczy tylko naskórka
• Onychomikoza – grzybica paznokci (małe znaczenie w med. 

Wet.)

Na podstawie objawów klinicznych nie jesteśmy w stanie 

rozpoznać czynnika etiologicznego wywołującego chorobę, 
bo często objawy są podobne – konieczne jest badanie 
mikrobiologiczne. Wyjątkiem jest trychofitoza bydła, gdzie 
objawy kliniczne są patognomiczne, a chorobę wywołuje 
prawie zawsze jeden gatunek – Trichophyton verrucosum.

background image

Klasyfikacja dermatofitów (przy tym podziale bierze 

się pod uwagę szczególnie morfologię makrokonidiów

• Microsporum
• Trichophyton
• Epidermophyton
• Keratinomyces
Dermatofity posiadają grzybnię 

segmentowaną

background image

Hodowla na podłożach 

sztucznych

• Podłoże stałe Sabourauda z glukozą
• Agar z wyciągiem słodowym

background image

Grzybica skórna bydła 

(dermatomycosis bovum)

• Choroba zakaźna o przewlekłym przebiegu i charakterystycznych 

zmianach na skórze.

• Wyst. we wszystkich krajach, atakuje bydło bez względu na rasę i 

wiek, jednak najbardziej podatne są zwierzęta młode.

• Występowanie i przebieg tej grzybicy zależy od pory roku, 

warunków oraz metod chowu i żywienia. W Polsce szczególnie 
często występuje zimą.

• W oborach wolnowybiegowych (duża ekspozycja na zakażenie 

kontaktowe) grzybice szerzą się szybciej i powodują większe 
szkody.

• Czynnikami usposabiającymi do wystąpienia choroby są niedobory 

żywieniowe – szczególnie karotenów, wit. A, Fe, Cu i Zn.

• Nieodpowiednie pomieszczenia, nadmierne zagęszczenie oraz 

błędy żywieniowe powodują obniżenie odporności zwierząt co 
skutkuje cięższym przebiegiem procesu chorobowego.

background image

Znaczenie gospodarcze

• zmniejszenie wartości handlowej 

chorych zwierząt

• uszkodzenia widoczne na garbowanej 

skórze, także po klinicznym 
wyleczeniu

• w rzadkich, uogólnionych 

przypadkach spadek wydajności

background image

Etiologia

• Najczęściej - Trichophyton verrucosum (98% przypadków), 

rzadziej - Trichophyton mentagrophytes
Izolowano także: 
T. mentagrophytes 
T. equinum
T. violaceum
Microsporum canis 
M. gypseum. 

• Trichophyton verrucosum - keratofilny grzyb należący do 

dermatofitów. Może przenosić się na inne zwierzęta i ludzi. Wykazuje 
daleko idące przystosowania do pasożytniczego trybu życia, powoli 
rośnie na podłożach sztucznych, ma stosunkowo ubogą morfologię 
(segmentowana grzybnia i chlamydospory), nie posiada owocników.

• Artrospory T. verrucosum zawarte w strupach lub we włosach po 

odpadnięciu mogą zachować żywotność i inwazyjność nawet do 1,5 
roku 
w pomieszczeniach.

background image

Źródło zakażenia

• Pierwotnym i głównym źródłem są zwierzęta chore mogące 

rozsiewać artrospory szczególnie w okresie jawnym choroby.

• Po ustąpieniu objawów klinicznych nosicielstwo i siestwo trwa ok.

4 tyg., a w okresie zimowym nawet do 3 miesięcy.

• Chorobę mogą roznosić również gryzonie.
• Istotną rolę w szerzeniu choroby wywołanej przez T. verrucosum 

odgrywają zapowietrzone obory, sprzęt i środki transportu.

• Spory grzyba mogą być przenoszone również mechanicznie przez 

ektopasożyty skóry (świerzbowce, wszoły, wszy) a także bąki i 
muchy.

• Przy sporadycznych przypadkach zakażenia innymi gatunkami 

Trichophyton (metangrophytes, canis) pierwotne źródło stanowią 
najczęściej inne gat. zwierząt (psy, koty) a także człowiek.

background image

Patogeneza

• Dermatofity te wykazują wybitne powinowactwo do keratyny
• Do zakażenia dochodzi przez wtarcie spor w naskórek (istotne są 

miejsca podatne na otarcia i drobne skaleczenia). Po wniknięciu spory 
kiełkują, wytwarzają rozgałęzione nitki grzybni przerastające obficie 
naskórek lub oplatające włosy w formie siateczki i wrastają w nie.

• Poprzez produkowane enzymy keratolityczne i produkty przemiany 

materii wywierają silne działanie drażniące – miejscowe odczyny 
zapalne i hiperkeratoza nabłonka.

• Gromadzi się wysięk surowiczy, który zlepia pozostałe komórki 

naskórka i tworzą się charakterystyczne strupy.

• Na skutek procesu zapalnego toczącego się w okolicy mieszka 

włosowego wypadają włosy. Włosy mogą także się łamać w wyniku 
uszkodzenia ich struktury przez grzybnię – najczęściej tuż przy 
skórze.

• U bydła T. verrucosum nie atakuje rogów i racic.

background image

Objawy kliniczne

• 3 zasadnicze postacie choroby:

– głęboka strupiasta
– opryszczkowa
– strzygąca

Choroba ma zazwyczaj przebieg 

przewlekły, u jednego zwierzęcia może 
wystąpić więcej niż jedna postać 
choroby (np. strupiasta i opryszczkowa)

background image

Postać głęboka strupiasta

• Najbardziej charakterystyczna i najczęściej 

spotykana

1. drobne, guzkowate nacieki w skórze, pokryte nastroszonym 

włosem (słabo widoczne, da się je wyczuć)

2. później powstają okrągłe lub owalne bezwłose plamy, 

pokryte szarobiaławymi, o różnej grubości (0.2-1cm) 
azbestowymi strupami -> występują głównie ogniskowo na 
skórze głowy, szyi, łopatkach, pośladkach, w okolicy nasady 
ogona, rzadziej na skórze grzbietu

3. ogniska w okolicy oczu mogą się zlewać dając 

charakterystyczny objaw zwany „fenomenem okularowym”; 
ogniska mogą obejmować nieraz całe połacie skóry

-Jest to postać dominująca u młodego bydła

background image

Postać opryszczkowa

• owalne, zaczerwienione lub sinawe, 

lekko wyniesione nad powierzchnię 
skóry wykwity posiadające na 
obrzeżu liczne, wypełnione płynem 
surowiczym pęcherzyki

• głównie na słabo owłosionych 

partiach skóry – okolica zwierciadła 
mlecznego, wymię, moszna

• mogą pojawiać się równocześnie z 

ogniskami strupiastymi w innych 
okolicach ciała

background image

Postać strzygąca 

powierzchowna

• charakterystyczne, okrągłe, ostro odgraniczone 

bezwłose plamy bez łuszczenia się naskórka

• występuje sporadycznie, u zwierząt dorosłych w 

dobrej kondycji – bardziej odpornych na 
zakażenie

• Postać dominująca u dorosłego bydła

• U młodych cieląt zmiany grzybicze mogą tworzyć 

gruby, otrębiasty nalot dookoła jamy ustnej, co 
utrudnia pobieranie pokarmu stałego i zwykle 
prowadzi do charłactwa

background image

Skutki choroby

• Przy pojedynczych ogniskach chorobowych brak jest odczynów 

natury ogólnej, jeśli jednak dojdzie do uogólnienia grzybicy 
(zmiany zlewające), to obserwuje się u cieląt i bukatów obniżenie 
o ok. 20-30%, a później nawet zahamowanie przyrostów masy 
ciała
, u krów dorosłych częściową lub całkowitą utratę 
mleczności 
oraz zaburzenia rui

• Po zawleczeniu choroby do gospodarstw wolnych chorują 

zwierzęta w różnym wieku, w kolejnych latach jedynie młode

• Współczynnik zachorowalności zależny jest od czynników 

środowiska- choruje od 30 do 70 % pogłowia. Wyższe 
współczynniki stwierdza się w bukaciarniach, gdzie zwierzęta 
trzymane są w dużych grupach i dość jednostronnie żywione

• Część zwierząt może nie chorować, nawet przy bezpośrednim 

kontakcie z chorymi- możliwość niewrażliwości na zakażenie 
pierwotne lub przebycie trychofitozy w postaci subklinicznej

background image

• Przebieg choroby jest z reguły wybitnie przewlekły
• Samoistne ustępowanie objawów (w zależności od ich 

nasilenia i kondycji zwierząt) następuje po 3-4 miesiącach
Wyjątek stanowią zwierzęta przebywające na pastwiskach 
lub żywione zielonkami w okresie letnim- samowyleczenie po 
6-8 tygodniach

• Po przechorowaniu w wyniku naturalnego zakażenia rozwija 

się odporność, przy reinfekcji albo w ogóle nie dochodzi do 
widocznych makroskopowo zmian albo rozwijają się 
pojedyncze ogniska, samoistnie znikają po 2-3 tygodniach.

• Odporność nabyta w trichofitozie – mechanizmy obronne 

typu komórkowego zwykle skolerowane z pojawieniem się 
alergii infekcyjnej

background image

Rozpoznanie

• Mikroskopowe badanie zeskrobiny ze świeżych ognisk 

grzybiczych lub badanie włosów z krawędzi zmian

• Badanie hodowlane w celu określenia gatunku dermatofita

na podłożu Saburauda z dodatkiem chloramfenikolu i 
aktydionu
, badanie czasochochłonne, T. verrucosum rośnie powoli, 
w pełni wykształcone kolonie otrzymuje się dopiero po 4-6 
tygodniach

szybką metodą Englischa – wzrost koloni grzyba trwa 3-4 dni

• Rozpoznanie różnicowe:

świerzb

wszoławica

wszawica

egzemy pochodzenia alimentarnego (niedobory cynku)

background image

Leczenie

• Miejscowo preparaty fungicydne – leki z grupy 

imidazoli

– maść  lub płyn Fungiderm z klomitrazolem
– spray Clinafarm z enilkonazolem
Preparaty nanosi się na ogniska grzybicze i skórę wokół 

nich w promieniu ok. 10 cm, co 2-3 dni. Leczenie 
uciążliwe i pracochłonne- ma zastosowanie jedynie w 
niewielkich gospodarstwach. W dużych fermach stosuje 
się opryskiwanie zwierząt środkami grzybobójczymi 
(0,5% Fungiderm, 5% wodny roztwór wodny Pollena JK 
lub Mycophyt – zawiera natamycynę o szerokim 
spektrum działania na chorobotwórcze dermatofity)

background image

Leczenie c.d.

• Wakcynoterapia – szczepionki zawierające żywe lub 

atenuowane patogeny

– zawierająca zarazek inaktywowany szczepionka Biovitrichovac 

II – dobre właściwości immunogenne; podaje się domięśniowo, 
dwukrotnie przy pojedynczych, trzykrotnie przy mnogich 
zmianach, co 10-14 dni. Wakcynoterapia jest tańsza, mniej 
pracochłonna i daje lepsze wyniki niż leczenie miejscowe

– w grzybicy uogólnionej lub zaawansowanej wskazane jest 

dodatkowe zastosowanie leku grzybobójczego w celu 
przyspieszenia terapii.

– Ubytki po odpadnięciu strupów smaruje się maścią tranową
Po zakończeniu terapii należy usunąć resztki strupów, a 

pomieszczenia w których przebywały zwierzęta dokładnie 
oczyścić i odkazić

background image

Zapobieganie

• szczepionki zawierające zarazek atenuowany lub inaktywowany
• Szczepionka Biovitrichovac II – podanie dwukrotne co 10-

14 dni, odporność poszczepienna pojawia się 3-4 tyg. po 
drugiej dawce, utrzymuje się 9-12 miesięcy

• U zwierząt szczepionych mogą wystąpić pojedyncze ogniska 

grzybicze, które samoistnie zanikają po 4-5 tygodniach

• Likwidacja nadmiernego zawilgocenia, zapewnienie 

pełnowartościowej paszy zawierającej odpowiedni poziom 
karotenoidów, Zn, Cu i Fe.

• W celu zapobiegnięcia wprowadzenia zarazka do obór wolnych 

należy stosować 6 tygodniową kwarantannę dla nowych 
zwierząt

• Obrót bydłem wstrzymuje się w czasie trwania choroby i przez 6 

tygodni po wyleczeniu zwierząt i odkażeniu końcowym

background image

Grzybice powierzchniowe u 

owiec

• Występują najczęściej u owiec mających pośredni 

kontakt z bydłem dotkniętym trychofitozą (np. 
poprzez wypas na tych samych pastwiskach)

• Najczęściej T.metangrophytes, T. verrucosum, 

rzadziej T. violaceum, T. rubrum i M. canis

• Zmiany ogniskowe, owalne, różnej wielkości, 

łuszczące się, ciemnoczerwone, strupiaste

• Lokalizacja zmian:

– głowa – okolice oczu, uszy
– Dolne odcinki kończyn
– Nigdy nie lokalizują się w runie!!!

• Diagnostyka różnicowa: niesztowica, świerzb

background image

Grzybice u trzody chlewnej

• obecnie częstotliwość występowania 

zdecydowanie mniejsza,

• w związku ze zmianami w systemie 

utrzymania zwierząt(chów wielkostadny) 
oraz stosowaniem antybiotyków są coraz 
bardziej powszechne,

• w chowie wielkostadnym grzybice 

występują masowo, są trudne do zwalczania 
i długo utrzymują się wśród zwierząt,

background image

Wśród zakażeń grzybiczych 

wyróżniamy:

• dermatofitozy-dotyczące 

powierzchniowych warstw skóry i jej 
wytworów,

• dermatomykozy-zakażenia skóry 

powodowane przez grzyby nie 
będące typowymi dermatofitami, 
np.drożdżalo czy pleśnie,

• organomikozy-zakażenia grzybami 

dotyczące narządów wewnętrznych,

background image

Zakażenia skórne

z zeskrobin skórnych najczęściej izolujemy:
 -Trichophyton spp. (T.verrucosum; 

T.mentagrophytes),

 -Microsporum spp. (M.gypseum; M.cookei; 

M.nanum; M.terrestre),

-Candida spp. (C.cariers; C.ajjeloi; 

C.tropicans),

-Cryptococcus neoformans-b.rzadko,

background image

Źródła zakażenia:

• kontakt bezpośredni z chorymi zwierzętami lub 

nosicielami,

• kontakt ze środowiskiem zapowietrzonym 

zarodnikami grzyba, np. pomieszczenia z 
nadmierną wilgocią, zanieczyszczony sprzęt, 
środki transportu, a spory są bardzo trwałe,

• kontakt mechaniczny z ektopasożytami, jak 

wszy, wszoły, muchy, a także muchy i gryzonie,

background image

Wrażliwość:

• wrażliwe są zwierzęta w każdym wieku, ale 

szczególnie prosięta i warchlaki,

• nasilenie jesienią i zimą(wysoka wilgotność, 

obniżona temperatura),

• zakażeniu  sprzyjają: brak pielęgnacji 

zwierząt i ich zbytnie zagęszczenie, a także 
niedobory białka, cynkumiedziżelaza
witaminy A,

background image

Patogeneza

 przerastanie warstwy rogowej naskórka przy 

współudziale enzymów keratolitycznych,

 wnikanie spor do naskórka

(ocieranie się świń o 

przedmioty, uszkodzenia skóry przez ektopasożyty),

  pączkowanie spor i wytwarzanie rozgałęzionych 

nitkowatych grzybni,

 toksyny grzybów powodują rozszerzenie okolicznych nk 

i obrzęk z pasem przekrwienia

 Dopóki niszczona jest powierzchowna 

zrogowaciała warstwa naskórka brak 
jest jakichkolwiek objawów 
klinicznych!

background image

Objawy kliniczne ujawniają się po 

uszkodzeniu warstwy wewnętrznej skóry:

 produkty metabolizmu grzyba powodują miejscowy 

odczyn zapalny i hiperkeratozę naskórka,

 wysięk surowiczy skleja naskórek i tworzą się różnej 

wielkości strupy,

 toksyny wytwarzane przez grzyby powodują 

rozszerzenie nk  i powstanie obrzęku z pasem 
przekrwienia,

 dermatofity atakują również włosy(nitki 

grzybni wnikają do 

torebek włosowych i wrastają w same włosy powodując łamanie się 
i wypadanie włosów),

background image

Przebieg zakażenia i obraz 

obserwowanych zmian zależy od 

miejsca zakażenia i 

umiejscowienia na skórze zmian

 dermatomikozy u świń ograniczają się z reguły do 

wierzchnich warstw skóry –grzybica 
powierzchowna,

 wyróżnia się 3 postaci choroby:

1. opryszczkowata, pęcherzykowata – 

tinea circinata 

(najbardziej typowa i najczęściej 

spotykana),

2. strzygąca – tinea tonsurans,
3. strupiasta – tinea crustosa,

(pozostałe dwie występują u świń stosunkowo rzadko)

background image

Objawy kliniczne:

Grzybice skóry w zależności od 

rodzaju grzyba mają różny 
przebieg i objawy kliniczne i 
możemy je podzielić pod 
względem klinicznym na:

a)te wywoływane przez Trychofity i 

M.canis

-prosięta, młode warchlaki, zwykle 

samowyleczenie, brak nawrotów i odczynów ogólnych,

b)te wywoływane przez M.nanum

-trudne w 

zwalczaniu,

background image

Objawy kliniczne

• zmiany na skórze głowy-głównie, rzadziej na 

bokach klatki piersiowej i ud,

• małe, czerwonosine wykwity przekształcające się 

w guzki, wokół których powstają pęcherzyki i 
strupki,

• skóra dookoła zmian zaczerwieniona z 

charakterystycznie wyniesioną obrączką,

• zmiany ustepują samoczynnie po 2-3tyg lub 

rozprzestrzeniają się, 

• może dojść do wypadania, łamania włosów i 

złuszczania naskórka,

• sporadycznie powstają strupki o wyglądzie 

azbestowym, swędzące,

background image

Objawy kliniczne przy M. 

nanum

występuje u zwierząt w każdym wieku dobrze 
utrzymanych i odżywionych,

obejmuje powierzchnię skóry, okolicę oczu, 
kończyn przednich, brzucha,

zmiany jak prz Trichophyton spp. ,lecz wykwity 
bardziej intensywnie czerwone, a strupy barwy 
brunatnej,

samowyleczenie u 70%, reszta musi ulec terapii,  

background image

Diagnostyka różnicowa

parakeratoza,
 wysiękowe zapalenie naskórka 

(smoleń),

 osutki,
 świerzb (świąd, zmiany gł. na uszach 

i kończynach),

 łupież różowy,
wszołowica,
egzema,

background image

Diagnostyka i leczenie

• diagnostyka-jak w przypadku grzybic 

bydlęcych,

 przede wszystkim należy odizolować chore 

oraz podejrzane świnie,

 zwalczanie należy rozpocząć od:

• poprawy żywienia,
• poprawy warunków utrzymania,
• zmniejszenia wilgotności i nadmiernego zagęszczenia ,
• odkażenie sprzętu, pomieszczeń, zwierząt,
• likwidacja nosicieli biologicznych-ektopasożytów,

zmiany te skutkują przyspieszeniem 

leczenia, a nawet doprowadzeniem do 

samowyleczenia,

background image

Łupież różowy

(Pityriasis rosea)

• etiologia: wywoływany przez M. furfur, pojawia 

się u prosiąt w 3-6tyg życia,

• początkowo objawy z układu pokarmowego, 

które ustępują w momencie pojawienia się 
zmian skórnych,

• na skórze wyst. małe czerwono zabarwione 

ogniska w okolicy pachwin, z czasem otaczane 
są wałem przekrwienia z łuszczeniem naskórka 
w centralnej części, a brzegi pokrywają 
sinoczerwone guzki,

• spontaniczne ozdrowienie wciągu 2-3tyg, a 

terapia nie wpływa na obraz choroby,

background image

Grzybice narządowe 

• kandydiaza,
• aspergiloza,
• mucormikoza,
• histoplazmoza,

background image

Kandydiaza

 warunkowo zakaźna grzybica narządowa,
  głównie u prosiąt w wieku od kilku dni do kilku 

tyg.,

 etiologia: wywołują drożdżaki z rodzaju Candida 

(najczęściej izolowano C. sloofii i C. krusei, ponadto wiele innych 
gatunków). 

 grzyby te to komensale błon śluzowych 

warunkowo chorbotwórcze, a czynnikami 
usposabiającymi są:

 

zagęszczenie zwierząt – przebieg 

enzootyczny, niewydolność grasicy u młodych prosiąt, deficyt IgA, 
stosowanie kortykosterydów i antybiotyków przeciwbakteryjnych, 
niedobory wit. A i E, błędy w żywieniu macior ciężarnych, nagłe 
zmiany karmy, brak siary,

background image

Patogeneza

 poprzez stosowanie antybiotyków 

przeciwbakteryjnych następuje immunosupresja i 

spadek liczby komensali bakteryjnych: 

Lactobacillus, E.coli, Str. Fecalis powoduje to 

osłabienie odporności ogólnej organizmu i 

miejscowej przewodu pokarmowego,

 występuje nadmierne namnażanie się 

drożdżaków,

 tworzą się naloty – mechaniczne uszkadzanie bł. 

śluzowej i hamują jej funkcji,

 wydzielane przez grzyby mikotoksyny wywolują 

ogniskowe zmiany zapalne i martwicowe śluzówki 

oraz immunosupresję, a oprócz tego pobierają 

znaczne ilości witaminy B powodując 

awitaminozę,

background image

Obraz kliniczny

 u prosiąt młodszych – postać ostra,
  u starszych – przebieg podostry lub przewlekły,
  pierwsze objawy: niechęć do ssania, wymioty, zmienny 

apetyt, polidypsja

  najbardziej patognomiczne zmiany: ogniskowe lub 

rozlane zapalenie bł. śluz. jamy gębowej i w przednich 
części  przewodu pokarmowego białawe lub szarobiaławe 
naloty (gładkie lub pofałdowane)-wywołuje C.albicans,

 

naloty stopniowo pokrywają całe podniebienie, język, 
migdałki, gardło, dziąsła, wargi i dochodzą do grubości 1-2 
mm,

  po mechanicznym usunięciu – krwawiące ubytki i nadżerki
  po kilku dniach pojawia się biegunka(żółtawozielonkawa lub 

szara, z dużą il. śluzu i charakt. zapachem drożdży),
 w ostrej p. kandydiozy naloty nikłe lub brak,

background image

Leczenie i zapobieganie

• nie leczy się zwierząt tylko kierowane są 

one na obój,

    Zapobieganie:
 usunięcie pierwotnych czynników 

usposabiających i obniżających odporność, 

stosowanie paszy bogatej w witaminy, ostrożność 

w podawaniu antybiotyków,

• wzmocnienie odporności ogólnej przez podanie 

swoistej gammaglobuliny (SUIGLOBIN) i 
preparatów wit. A, E, B,

background image

Inne choroby grzybicze

 Aspergilloza -przewlekłe zap. płuc i ronienia,
  Mucormikoza-biegunka powodująca 

wychudzenie, charłactwo, śmierć,

  Histoplazmoza objawia się dusznościami,  

kaszlem, wymiotami oraz przewlekłymi 
biegunkami powodującymi charłactwo, śmierć,

  występują sporadycznie,
  źródłem zakażenia środowisko zewn. 

(gleba, 

ściółka, pasza),

  na ogół nie notuje się przekazywania choroby z 

jednego zwierzęcia na drugie,

background image

Mykotoksykozy

• Choroby wywołane przez toksyny grzybów, 

wytwarzane poza organizmem zwierzęcia – na paszach 
roślinnych

• Do zachorowania dochodzi po skarmieniu paszą 

zawierającą toksyny

• Mykotoksyny mogą mieć działanie: hepatotoksyczne, 

teratogenne, nefrotoksyczne lub estrogenne

• Można podzielić na dwie grupy- wywoływane przez:

– grzyby pasożytujące na roślinach w okresie ich wegetacji
– grzyby saprofityczne, rozwijające się na źle przechowywanej 

paszy

background image

Zatrucie sporyszem 

(ergotismus)

• Przyczyną są formy przetrwalnikowe 

buławinki czerwonej – pasożyt zbóż

• Objawy chorobowe wywołują alkaloidy 
• Najbardziej podatne na zatrucia są 

bydło i ptaki

• Objawy – zaburzenia ze strony układu 

pokarmowego, zgorzel i mumifikacja 
obwodowych odcinków kończyn, objawy 
nerwowe, ronienia

background image

Zatrucia aflatoksyną

• Produkowana przez Aspergillus 

fumigatus (rośnie na ziarnach zbóż i 
nasionach roślin oleistych)

• Bydło i owce w miarę oporne na 

zatrucia, bardzo podatne są świnie w 
wieku 3-12 tygodni

• Działają hepatotoksycznie i 

karcynogennie, hamują przyrosty

background image

Zatrucia wywołane przez Aspergillus 

clavatus

• Najczęściej pasożyt kiełków 

słodowych

• Na zatrucia podatne bydło w różnym 

wieku

• Objawy- najczęściej nerwowe 

(lękliwość, nadwrażliwość skóry, 
ślinotok, drżenia mięśniowe, 
nadwrażliwość na bodźce, arytmia

• Przy lekkich zatruciach wyzdrowienie 

po 2-6 dniach

background image

Stachybotriotoksykoza

• Grzyb Stachybotrys alternans atakujący głównie zboże i siano
• Najbardziej podatne konie i bydło (wrażliwość wzrasta przy 

skarmianiu kiszonkami)

• 2 postace kliniczne:

Typowa

• Stadium I – wypływ śliny, powiększenie ww. chłonnych podżuchwowych, 

przekrwienie bł. Śluzowej jamy ustnej, pęknięcia i wypryski na skórze

• St. II (utajone) – brak objawów, leukocytoza -> leukopenia, trombocytopenia, 

agranulocytoza

• St. III – biegunka, gorączka, arytmia, nasila się leukopenia i trombocytopenia, 

wtórne infekcje; po kilku dniach następuje śmierć zwierzęcia

Atypowa (szokowa) – duża dawka toksyny – zaburzenia ze strony 
OUN, śmierć po 1-3 dniach

• Leczenie- swoistego brak

background image

Fuzariotoksykoza

• Grzyby z rodzaju Fusarium
• Wrażliwe: bydło, świnie, owce, konie, 

kury, kaczki i ludzie

• Objawy ze strony OUN
• Leczenie- swoistego brak

background image

Zatrucia także powodują toksyny 

wytwarzane przez grzyby

• Głowniowe – śnieć kamienna, głownia 

powietrzna i sadzowata pszenicy, głownia 
kukurydzy

Zaburzenia nerwowe albo zaburzenia ze 
strony układu pokarmowego

Rokowanie jest niepomyślne

• Rdzawnikowe- czarna rdza zbożowa, rdza 

źdźbłowa, rdza kukurydzy

Wrażliwe bydło, świnie, owce konie, króliki

Zaburzenia nerwowe i stany zapalne skóry


Document Outline