Β-laktamy

Lek. Med. Krzysztof Marosz

Lek.med. Magdalena Michalska

Penicyliny Naturalne



Wąskie spektrum działania bakteriobójczego



paciorkowce B-hemolizujące, pneumokoki, 

meningokoki, gonokogi, krętki blade, pałeczka 
wąglika. Nie działają na gronkowce



Nie wchłaniają się z p/pok (wyjątek v-cylina)



Mała toksyczność ogólna i narządowa 



Szybko wydalane – konieczność częstego 

podawania, 



Nieliczne przeciwwskazania 

Penicyliny półsyntetyczne- 
izoksazolowe



oksacylina, kloksacylina, dikloksacylina, 

fluksoklacylina 



Oporne na działanie penicylinaz



Wąskie spektrum działania- zakażenia 

gronkowcowe



Trwałe w środowisku kwaśnym- preparaty 

doustne



Dawkowanie co 6h

Penicyliny półsyntetyczne o 
szerokim spektrum



Aminopenicyliny: Ampicylina, Amoksycylina



Karboksypenicyliny: Karbenicylina, Tikarcylina



Ureidopenicyliny: 

Azlocylina,Mezlocylina,Piperacylina

Aminopenicyliny



Spektrum



Bakterie G (+) – słabiej niż penicyliny naturalne



Bakterie G (-) – silne na Enterobacteriaceae



Bardzo szeroko stosowane, jedne z częściej 

stosowanych antybiotyków zarówno w terapii 
empirycznej jak i celowanej



Łączone z inhibitorami B-laktamaz



Ampicylina + Sulbaktam



Amoksycylina + kwas Klawulanowy



Dawkowanie co 8h

Aminopenicyliny



Podawane zarówno p.o. oraz i.v.



Amoksycylina dobrze wchłaniania z p/pok 

ampicylina gorzej



Wydalane głównie przez nerki



Stosowane w zakażeniach: 



układu moczowego, oddechowego, przewódu 

pokarmowego, durach, paradurach, eradykacji 
H.Pylori 



Ampicylina rozkładana przez penicylinazy

Karboksypenicyliny



Są szczególnie skuteczne w zakażeniach P. 

aeruginosa, Proteus sp. oraz w zakażeniach 
układu moczowego, oddechowego, dróg 
żółciowych, zapaleniu opon mózgowych 



Mało skuteczne w infekcjach bakteriami Gram 

(+). 



Są rozkładane przez penicylinazy 

gronkowcowe. 



Podawane drogą pozajelitową



Wydalane głównie przez nerki 



p/wskazane w ciąży

Ureidopenicyliny



bardzo szerokie spektrum działania 

przeciwbakteryjnego 



szczególnie skuteczne w zakażeniach 

Enterobacteriaceae, beztlenowcami, P. 
aeruginosa 



zastosowanie: ciężkie zakażenia układu 

oddechowego, moczowego, zapalenie opon 
mózgowych, zakażenia mieszane 

Penicyliny półsyntetyczne – 
działania niepożądane



Skórne odczyny alergiczne



Wstrząs anafilaktyczny



Objawy neurotoksyczne



Drgawki



Zaburzenia świadomości



Miejscowe działanie drażniące



Objawy dyspeptyczne



Uszkodzenie nerek



Zakrzepowe zapalenie żył

Karbapenemy



Imipenem, Meropenem i.v., i.m.



najszersze spektrum działania przeciwbakteryjnego- 
bakterie Gram (+) i Gram (-), tlenowe i beztlenowe 



Dobra przenikalność przez ścianę bakterii i zdolność 
jej niszczenia



Oporne na B-laktamazy



Dobra przenikalość do tkanek i płynów ustrojowych



Wskazania: ciężkie, oporne na inne antybiotyki 
zakażenia ukł. pokarmowego, oddechowego, 
moczowego,dróg rodnych, skóry, kości, stawów

Karbapenemy cd.



Działania niepożądane



nudności, wymioty, biegunka 



eozynofilia i neutropenia 



drgawki (wysokie dawki) 



odczyny miejscowe 



rzekomobłoniaste zapalenie jelit – lek należy 

odstawić 

Monobaktamy



Aztreonam i.m., i.v.



działa silnie bakteriobójczo na tlenowe 

bakterie Gram (-) (Enterobacteriaceae, 
Haemophilus influenzae, Neisseria spp., 
Pseudomonas aeruginosa 



Oporny na działanie b-laktamaz



Wskazania: ciężkie zakażenia bakteriami G(-) 

oporne na inne antybiotyki- zak. ukł 
oddechowego,moczowego,pokarmowego,,dró
g rodnych, skóry, kości, stawów

Cefalosporyny



Antybiotyki bakteriobójcze o szerokim 

spektrum działania



I generacja- duża oporność bakteryjna



II generacja silniejsze działanie na G- oraz 

odporne na działanie b-laktamaz



IV generacja z uwagi na cenę rzadko 

stosowana ( najsilniejsze działanie)

Cefalosporyny 



I generacja- 

cefradyna, cefazolina, 

cefaleksyna, cefadroksyl, cefalotyna



duża oporność bakteryjna



zakres działania jak aminopenicyliny + 

penicyliny izoksazolowe silne działanie na 
bakterie Gram +



zastosowanie: infekcje układu oddechowego, 

ZUM, cellulitis, zapalenia tkanek miękkich 

Cefalosporyny 



II generacja- 

cefaklor, cefuroksym, 

cefamandol, cefatryzyna, cefoksytyna



silniejsze działanie na G-, słabsze na G+, 

całkiem skuteczne wobec beztlenowców



 odporne na działanie b-laktamaz



cefuroksym (jako jedyny z tej grupy) 

przechodzi przez barierę krew-mózg 



zastosowanie:ZUM, infekcje układu 

oddechowego, rzeżączka, IZW, zakażenia dróg 
rodnych 

Cefalosporyny 



III generacja- 

cefotaksim, ceftriakson, 

cefperazon,. ceftazydym – i.v., i.m.



szerokie spektrum przeciwbakteryjne – głównie na 

bakterie Gram - na Gram + działają słabiej niż I 
generacja



skuteczne w leczeniu wielu zakażeń opornych na 

inne antybiotyki 



większość przechodzi przez barierę krew-mózg i 

jest skuteczna w leczeniu zapalenia opon 
mózgowych 



znaczna oporność na działanie β-laktamaz 

Cefalosporyny 



IV generacja- cefepim i.v., i.m.



z uwagi na cenę rzadko stosowana



Zastosowanie w bardzo ciężkich zakażeniach, w 

przypadku oporności na inne antybiotyki 

Cefalosporyny

Generacja

Aktywność przeciwbakteryjna

Wrażliwość 

na β-

laktamazy

G +

G -

beztlenowce

I

+++

+

+

+++

II

++

++

+

++

III

+

+++

++

+

Cefalosporyny działanie 
niepożądane



Odczyny alergiczne



Objawy dyspeptyczne



Skaza krwotoczna



Reakcja disufiramopodobna



Nefrotoksyczność

Cefamycyny



Cefoksytyna, cefotetan i.m, i.v.



szeroki zakres działania przeciwbakteryjnego, 

silniej działają na bakterie Gram – 



podstawowe wskazanie – ciężkie zakażenia 

bakteriami Gram - oraz beztlenowcami

Inhibitory β- laktamaz



kwas klawulanowy + amoksycylina 

(Augmentin, Amoksiklav)



kwas klawulanowy + tikarcylina (Timentin), 



sulbaktam + ampicylina (Unasyn), 



tazobaktam + piperacylina (Tazocin)



umożliwiają antybiotykom β-laktamowym 

wnikanie do komórek bakteryjnych i wiązanie 
z PBP 

Dziękuje