Metoda wczesnej nauki czytania 
i pisania w systemie pedagogicznym 
Marii Montessori

Maria Montessori 
1870 - 1952  
 lekarz i pedagog

   Stworzyła system wychowania dzieci w 

wieku przedszkolnym kładący nacisk na 
swobodny rozwój dzieci. Montessori 
uważała, że głównym zadaniem 
pedagogiki jest wspieranie spontaniczności 
i twórczości dzieci, umożliwianie im 
wszechstronnego rozwoju fizycznego, 
duchowego, kulturowego i społecznego. 

Podstawowe założenia:



Wspomaganie naturalnych zdolności 
dziecka rozwijanie jego motywacji do 
nauki, podnoszenie samooceny i 
pewności siebie, umożliwiające szybszy 
rozwój całej osobowości.



Czynnikiem rozwoju i podstawą 
wychowania jest aktywność, 
stanowiąca naturalną potrzebę dziecka.



Należy pamiętać, że dziecko uczy się 
przez doświadczenie.

Kształcenie językowe



Program kształcenia umiejętności czytania i 
pisania wraz z ćwiczeniami językowymi stanowi 
integralną część programu wspierania rozwoju 
dziecka.



Podstawowa zasada to powiązanie mowy z 
konkretnymi działaniami dziecka i dorosłych.



Okres od 3 do 6 r. ż. jest szczególnie korzystny 
dla rozwoju myślenia symbolicznego 
(zainteresowanie słowami i ich znaczeniem) – 4 
r. ż. to najbardziej odpowiedni okres 
wprowadzenia pisma.



Według koncepcji Montessori nauka pisania 
poprzedza naukę czytania. 

Etapy procesu nauki czytania i 
pisania:

1.

Przygotowawczy

2.

Techniczny

3.

Czytania i pisania słów

4.

Czytania i pisania zdań i 
dłuższych tekstów

Etap przygotowawczy:



Ważny rozwój wszystkich procesów 
psychicznych i motorycznych.



Ćwiczenia z wykorzystaniem 
materiałów sensorycznych oraz inne 
zajęcia, w trakcie których dziecko uczy 
się mówić i poszerza zasób słownictwa 
poprzez skojarzenia z konkretnymi 
działaniami, zabawy rozwijające 
zdolność do słuchowego wyodrębniania 
głosek oraz zabawy w odgadywanie 
nazw przedmiotów.

Etap przygotowawczy c.d.



Ćwiczenia przygotowujące dziecko do pisania 
mają na celu przede wszystkim doskonalić 
sprawność manualną, doskonalić precyzję ruchu 
dłoni. 



Ćwiczenia te polegają na właściwym chwytaniu 
przedmiotów ( np. chwytanie trzema palcami tzw. 
palcami do pisania główek drewnianych cylindrów), 
na obwodzeniu palcem kształtów przedmiotów, na 
odrysowywaniu kształtów ( np. metalowe matryce 
- umożliwiają właściwe trzymanie i prowadzenie 
kredki), zakreskowywanie powierzchni  (dziecko 
trzyma się pewnych granic, wyczuwa siłę i 
kierunek pracy ręki)

Etap techniczny:

Zapoznanie dzieci z literami pisanymi (do tego 

celu służą litery wycięte z szorstkiego papieru 
naklejone na drewniane tabliczki).

Robi się to w trzech etapach: 

1.

Skojarzenie postrzegania zmysłowego i znaków pisma.
    

2.

Rozpoznawanie litery. 
     

3.

Wywołanie litery z pamięci. 



Następnie za pomocą ruchomego alfabetu uczeń 
tworzy słowa, przekazuje proste informacje, podpisuje 
ilustracje i przedmioty.

Etap czytania i pisania 
słów



Dziecko odczytuje napisane przez nauczyciela nazwy 
przedmiotów, dokonuje klasyfikacji określeń słownych i 
ich organizacji.



Zabawa „koszyczek językowy”- Ćwiczenie z koszyczkiem 
przebiega w następujący sposób: nauczycielka prosi 
dziecko, aby wyjęło z koszyczka przedmioty i nazwało je. 
Następnie prosi dziecko, aby podało jej to, co ona 
napisze. Nauczycielka w obecności dziecka na pasku 
papieru pisze nazwę przedmiotu. Dziecko w myśli 
analizuje wyraz, jeśli położy kartonik przy właściwym 
przedmiocie lub poda ów przedmiot wychowawczyni 
oznacza to, że przeczytało a co ważniejsze przeczytało 
ze zrozumieniem .  Stosuje się również zabawy z krótkimi 
poleceniami, które dziecko musi przeczytać i wykonać.

Etap czytania i pisania zdań oraz 
dłuższych tekstów

Wykorzystywane są następujące materiały 

dydaktyczne:



Materiały do podpisywania za pomocą alfabetu 
ruchomego



Książki z krótkimi realistycznymi tekstami



Karty z dłuższymi poleceniami do wykonania



Karty eksperymentów (instrukcje)



Karty definicji pojęć z różnych dziedzin



Rozsypanki sylabowe, wyrazowe i zdaniowe



Książki zawierające zagadki, rymowanki, wierszyki, 
opowiadania, baśnie, legendy



Słowniki i materiały do różnorodnych ćwiczeń 
leksykalnych, gramatycznych, ortograficznych, 
syntaktycznych i innych

Ważne



Uwzględnienie zainteresowań dzieci, duża 
swoboda w zakresie wyboru zajęć i materiałów.



W klasach Montessori nikt nie wymaga od dzieci, 
by czytały na głos.



Jest kilka rzeczy, które możemy zrobić, aby 
pomóc dziecku:
Możemy uważnie słuchać utrzymując 
kontakt wzrokowy, mówić do dziecka głosem 
pełnym szacunku. Możemy dać dziecku 
stymulujące otoczenie, bogate w zmysłowe 
doświadczenia i nowe doznania językowe. 



Język nic nie znaczy, jeśli nie jest oparty na 
doświadczeniu.

Bibliografia:

1.

Czelakowska Danuta „Metodyka 
edukacji polonistycznej dzieci w 
wieku wczesnoszkolnym”

2.

http://www.szkolnictwo.pl/inde
x.php?id=PU4305

3.

http://www.przedszkolak.pl/kac
ik/artykuly.php?pkey=115999453
7