CECHY KODU GENETYCZNEGO
CECHY KODU GENETYCZNEGO
Kod genetyczny to zespół reguł, według
których informacja genetyczna jest
zamieniana na sekwencję aminokwasów
w białku.
Od tej sekwencji zależą uchwytne,
możliwe do sklasyfikowania i nazwania
cechy organizmu.
Tabela kodu genetycznego
U
C
A
G
U
UUU
Fen
UUC
Fen
UUA
Leu
UUG
Leu
UCU
Ser
UCC
Ser
UCA
Ser
UCG
Ser
UAU
Tyr
UAC
Tyr
UAA
STOP
UAG
STOP
UGU
Cys
UGC
Cys
UGA
STOP
UGG
Trp
C
CUU
Leu
CUC
Leu
CUA
Leu
CUG
Leu
CCU
Pro
CCC
Pro
CCA
Pro
CCG
Pro
CAU
His
CAC
His
CAA
Gln
CAG
Gln
CGU
Arg
CGC
Arg
CGA
Arg
CGG
Arg
A
AUU
Ile
AUC
Ile
AUA
Ile
AUG
Met
ACU
Tre
ACC
Tre
ACA
Tre
ACG
Tre
AAU
Asp
AAC
Asp
AAA
Liz
AAG
Liz
AGU
Ser
AGC
Ser
AGA
Arg
AGG
Arg
G
GUU
Val
GUC
Val
GUA
Val
GUG
Val
GCU
Ala
GCC
Ala
GCA
Ala
GCG
Ala
GUA
Asp
GAC
Asp
GAA
Glu
GAG
Glu
GGU
Gln
GGC
Gln
GGA
Gln
GGG
Gln
Aminokwasy kodu genetycznego
- wyjaśnienia skrótów
START - Wyznacznikiem początku sekwencji kodującej białko jest triplet AUG (kodon
start)
STOP - Koniec odcinka kodującego jest sygnalizowany przez jeden z trzech
kodonów stop: UAG, UAA lub UGA, położonych w pobliżu 3' końca mRNA.
Fen -
Fenyloalanin
a
Leu -
Leucyna
Ile -
Izoleucyna
Met -
Metionina
Val -
Walina
Ser -
Seryna
Pro -
Prolina
Tre -
Treonina
Ala -
Alanina
Tyr -
Tyrozyna
His -
Histydyna
Gln -
Glicyna
Asp -
Asparginina
Liz -
Lizyna
Glu -
Glutaminian
Cys -
Cysteina
Trp -
Tryptofan
Arg -
Arginina
Opis tabeli kodu genetycznego
Pierwsza kolumna wskazuje na pierwszą zasadę
w tryplecie, a pierwszy wiersz na drugą zasadę.
Reszta komórek zawiera zapis 64 możliwych
trypletów kodu. Obok nich widoczne skróty nazw
kodowanych aminokwasów.
Warto zwrócić uwagę, że tabela kodu
genetycznego używa oznaczenia U (uracylu).
Jeżeli chcemy poznać rzeczywistą sekwencję
genu, taką jaka jest w DNA, powinniśmy go w
pamięci zamienić na T (tyminę).
Kod genetyczny jest trójkowy
Do zakodowania 20 różnych
aminokwasów przez cztery rodzaje
zasad niezbędne jest, aby podstawowe
jednostki kodu genetycznego składały
się zawsze z trzech zasad. Taka trójka
zasad (nukleotydów) w DNA to kodon.
Spośród 64 rodzajów kodonów (4 x 4 x
4 = 64) trzy nie kodują aminokwasów .
Do zakodowania 20 różnych
aminokwasów przez cztery rodzaje
zasad niezbędne jest, aby podstawowe
jednostki kodu genetycznego składały
się zawsze z trzech zasad. Taka trójka
zasad (nukleotydów) w DNA to kodon.
Spośród 64 rodzajów kodonów (4 x 4 x
4 = 64) trzy nie kodują aminokwasów .
Kod genetyczny jest
bezprzecinkowy
Między trójkami kodującymi nie ma
żadnych dodatkowych elementów i
odczytywane są one jedna po drugiej.
Między trójkami kodującymi nie ma
żadnych dodatkowych elementów i
odczytywane są one jedna po drugiej.
Kod genetyczny jest niezachodzący
Kodony w żaden sposób nie zachodzą
na siebie (np. ostatni nukleotyd
pierwszego kodonu nie jest
pierwszym ani drugim nukleotydem
drugiej trójki kodującej).
Kodony w żaden sposób nie zachodzą
na siebie (np. ostatni nukleotyd
pierwszego kodonu nie jest
pierwszym ani drugim nukleotydem
drugiej trójki kodującej).
Kod genetyczny jest
zdegenerowany
To określenie oznacza, że jeden
aminokwas może być kodowany przez
kilka różnych trójek (jest przecież 61 trójek
kodujących)
To określenie oznacza, że jeden
aminokwas może być kodowany przez
kilka różnych trójek (jest przecież 61 trójek
kodujących)
Kod genetyczny jest
jednoznaczny
Bardzo istotna cecha oznaczająca, że dana
trójka koduje zawsze jeden i ten sam rodzaj
aminokwasu.
W ten sposób ekspresja określonej informacji
genetycznej da określone białko.
Bardzo istotna cecha oznaczająca, że dana
trójka koduje zawsze jeden i ten sam rodzaj
aminokwasu.
W ten sposób ekspresja określonej informacji
genetycznej da określone białko.
Kod genetyczny jest
uniwersalny
We wszystkich organizmach kod
genetyczny jest taki sam (niewielkie
wtórne odstępstwa, np. różnice w
niektórych kodonach
jednokomórkowych protistów, bakterii
czy w mitochondrialnym DNA można
pominąć).
We wszystkich organizmach kod
genetyczny jest taki sam (niewielkie
wtórne odstępstwa, np. różnice w
niektórych kodonach
jednokomórkowych protistów, bakterii
czy w mitochondrialnym DNA można
pominąć).