OBYWATELSTWO POLSKIE
I
AKTA STANU CYWILNEGO
Administracja niestacjonarna
Prawo administracyjne
Rok akademicki 2011/2012
mgr Karol Ważny
OBYWATELSTWO POLSKIE
I
AKTA STANU CYWILNEGO
Administracja niestacjonarna
Prawo administracyjne
Rok akademicki 2011/2012
mgr Karol Ważny
Obywatelstwo
polskie
Definicja obywatelstwa
polskiego
Brak definicji ustawowej
Definicja ukształtowana przez
doktrynę
Więź prawna zachodząca pomiędzy
osobą a państwem, z której wynikają
określone wzajemne uprawnienia i
obowiązki
Obywatelstwo = narodowość?
Obywatelstwo krajowe a
obywatelstwo Unii Europejskiej
Prawo o obywatelstwie
polskim
Ujęcie wąskie
Regulacja prawna dotycząca wszelkich
zdarzeń, działań i czynności mających za
swój przedmiot obywatelstwo, jak i ich
skutki
▪
zasady ogólne prawa o obywatelstwie
▪
sposoby nabywania i utraty obywatelstwa
▪
procedury i organy właściwe do rozstrzygania
regulacji spraw z zakresu obywatelstwa
Prawo o obywatelstwie
polskim
Ujęcie szerokie:
Ujęcie wąskie + przepisy normujące
status obywatela wobec organów
państwa i wobec społeczeństwa
Podstawa prawna
obywatelstwa
Konstytucja
Ustawa z dnia 15 lutego 1962 r. o
obywatelstwie polskim
Ustawa z dnia 9 listopada 2000 r. o
repatriacji
Ustawa o cudzoziemcach
Rozporządzenia wykonawcze do tych
ustaw
Prawo Unii Europejskiej
Inne umowy międzynarodowe (np.
konwencja haska, konwencja
nowojorska)
Podstawa prawna
obywatelstwa
Wcześniejsze przepisy:
Ustawa z dnia 8 stycznia 1951 r. o
obywatelstwie polskim
Ustawa z dnia 20 stycznia 1920 r. o
obywatelstwie Państwa Polskiego
Inne przepisy uchylone przez ustawę z
1951 r. (np. regulujące obywatelstwo
osób innych narodowości)
Zasady ogólne prawa o
obywatelstwie c.d.
Zasada wyłączności ustawowej – art.
34 ust. 1 Konstytucji RP
Zasada zakazu pozbawienia
obywatelstwa polskiego – art. 34
ust. 2 Konstytucji RP
Zasady ogólne prawa o
obywatelstwie c.d.
Zasada ciągłości obywatelstwa polskiego –
art. 1 uop
Zasada wyłączności obywatelstwa polskiego
- art. 2 uop
Zasada równouprawnienia małżonków w
zakresie obywatelstwa - art. 3 uop
Zasada rozciągnięcia obywatelstwa na dzieci
osób, którym nadano obywatelstwo
Sposoby nabycia
obywatelstwa polskiego
Sposoby nabycia obywatelstwa z
mocy prawa
Przez urodzenie
Przez znalezienie
Przez repatriację
Przez uznanie za repatrianta
Sposoby nabycia
obywatelstwa polskiego c.d.
Sposoby nabycia obywatelstwa na
podstawia aktu indywidualnego
Nadanie obywatelstwa polskiego
Uznanie za obywatela polskiego
Sposoby nabycia
obywatelstwa polskiego c.d.
Sposoby nabycia obywatelstwa przez
złożenie oświadczenie woli i jego
przyjęcie przez właściwy organ (tzw.
formy uproszczone)
Opcja
Uproszczona naturalizacja
Reintegracja
Nabycie obywatelstwa przez
urodzenie
Zasada krwi (pochodzenia) – ius sanguinus a
zasada ziemi (terytorialna) – ius soli
Prawo krwi – nabycie obywatelstwa związane jest
z pochodzeniem od rodziców posiadających to
obywatelstwo, bez względu na miejsce urodzenia
Prawo ziemi – nabycie obywatelstwa związane
jest z urodzeniem się na terytorium danego
państwa, bez względu na obywatelstwo rodziców
W Polsce – dominuje zasada krwi
uzupełniona o zasadę ziemi
Nabycie obywatelstwa przez
urodzenie c.d.
Zasada - art. 34 ust. 1 Konstytucji
Sposoby nabycia zgodnie z zasadą krwi:
gdy obaj rodzice są obywatelami polskimi (art.
4 pkt 1)
gdy jeden rodzic jest obywatelem polskim, a
drugi jest nieznany, ma nieokreślone
obywatelstwo lub go nie posiada (art. 4 pkt 2)
gdy jeden rodzic jest obywatelem polskim, a
drugi obywatelem innego państwa (posiadają
także możliwość wyboru innego obyw.) (art. 6
ust. 1)
Nabycie obywatelstwa przez
urodzenie c.d.
Sposoby nabycia zgodnie z zasadą
ziemi – gdy oboje rodzice dziecka
mają obywatelstwo (art. 5):
Nieznane
Nieokreślone
Brak obywatelstwa
Nabycie obywatelstwa przez
znalezienie
Uzupełnienie zasady ziemi
Dziecko znalezione nabywa
obywatelstwo polskie, gdy oboje
rodzice są :
Nieznani
Nieokreślone jest ich obywatelstwo
Bezpaństwowcami
Zmiana ustaleń w zakresie
obywatelstwa lub osoby rodziców
Dotyczy nabycia obywatelstwa przez
urodzenie oraz przez znalezienie
Art. 7 ust. 1
Zmiany w ustaleniu osoby albo
obywatelstwa jednego lub obojga
rodziców
podlegają uwzględnieniu
jeżeli nastąpiły przed upływem roku od
dnia urodzenia się dziecka.
Zmiana ustaleń w zakresie
obywatelstwa lub osoby rodziców
Art. 7 ust. 2
Zmiany w ustaleniu osoby ojca,
wynikające z orzeczenia sądu
wydanego na skutek powództwa o
zaprzeczenie ojcostwa lub o
unieważnienie uznania
podlegają uwzględnieniu
do osiągnięcia pełnoletniości przez
dziecko
▪
gdy ukończyło 16 lat – za jego zgodą
Nabycie obywatelstwa przez
repatriację
Repatriant (art. 1 ust. 2 ustawy o repatriacji)
osoba polskiego pochodzenia
która przybyła do Rzeczypospolitej Polskiej
na podstawie wizy krajowej w celu repatriacji
z zamiarem osiedlenia się na stałe
Nabycie obywatelstwa polskiego
z mocy prawa z dniem przekroczenia granicy
Rzeczypospolitej Polskiej
po przekroczeniu granicy – również nabycie
statusu repatrianta
Nabycie obywatelstwa przez
repatriację
Wiza wydawana na wniosek cudzoziemca
Przez konsula po uprzednim wyrażeniu zgody
przez ministra ds. wewnętrznych
Przesłanki do nabycia wizy:
wykazanie polskiego pochodzenia
przedstawienie dowodu na posiadanie lub zapewnienie
lokalu mieszkalnego i źródła utrzymania w RP
wykazanie, iż przed wejściem w życie ustawy
zamieszkiwało się na terenie byłych azjatyckich
republik radzieckich lub azjatyckiej części Rosji
Nabycie obywatelstwa przez
repatriację c.d.
Wykazanie polskiego pochodzenia
(art. 5)
osoba deklaruje narodowość polską
wykazuje swój związek z polskością (w
szczególności poprzez pielęgnowanie
polskiej mowy, tradycji)
posiadała w przeszłości obywatelstwo
polskie lub jedno z rodziców, dziadków
lub pradziadków je posiadało
Nabycie obywatelstwa przez
repatriację c.d.
Dowód na posiadanie lub zapewnienie lokalu
mieszkalnego i źródła utrzymania (art. 12)
uchwała rady gminy, zawierająca zobowiązanie
zapewnienia warunków do osiedlenia się przez okres nie
krótszy niż 12 miesięcy
oświadczenie obywatela polskiego (i in. podmiotów
mających siedzibę w Polsce), zawierające zobowiązanie…
uchwała rady powiatu, zobowiązująca starostę do
zapewnienia miejsca w domu pomocy społecznej na
terenie powiatu
W razie niespełnienia tego warunku, a spełnienia
pozostałych konsul wydaje decyzję o przyrzeczeniu
wydania wizy wjazdowej w celu repatriacji (art. 11)
Nabycie obywatelstwa przez
repatriację c.d.
Odmowa wydania wizy (art. 8):
osoba utraciła obywatelstwo polskie
nabyte w drodze repatriacji na
podstawie tej ustawy
osoba repatriowała się z terytorium RP
lub PRL na podstawie umów zawartych w
latach 1944-57 z ZSRR itp.
osoba działa na szkodę podstawowych
interesów RP
osoba uczestniczy w łamaniu praw
człowieka
Nabycie obywatelstwa przez
repatriację c.d.
Małżonkowi wnioskodawcy, który nie
jest osobą polskiego pochodzenia,
zamierzającemu osiedlić się wspólnie
z wnioskodawcą na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej, udziela się
zezwolenia na osiedlenie się (art. 15
ust. 1)
W drodze repatriacji nabywa
obywatelstwo polskie również
małoletni pozostający pod władzą
rodzicielską repatrianta (art. 7 ust. 1)
Nabycie obywatelstwa przez
uznanie za repatrianta
Przesłanki:
Osoba polskiego pochodzenia
Spełnia kryterium zamieszkiwania w kraju (art.
9)
Nie spełnia kryteriów odmowy (art. 8)
Studiowała w RP na podstawie zezwolenia na
zamieszkanie na czas oznaczony
Złoży wniosek w terminie 12 m-cy od ukończenia
studiów
Organ właściwy – wojewoda (właściwy
miejscowo)
Nadanie obywatelstwa
(naturalizacja)
Podstawowy sposób nadawania
obywatelstwa cudzoziemcom (art. 8
uop)
Organ właściwy – Prezydent RP – tzw.
prerogatywa prezydencka – brak
kontroli sądowej decyzji
administracyjnej
Wniosek cudzoziemcy składany
wojewodzie / konsulowi – następnie
minister ds. wewnętrznych opiniuje i
przekazuje do KPRP
Nadanie obywatelstwa
c.d.
Przesłanki nabycia:
Wnioskodawca zamieszkuje min. 5 lat na
terenie Rzeczypospolitej
Zamieszkiwanie na podstawie:
▪
zezwolenia na osiedlenie się,
▪
zezwolenia na pobyt rezydenta
długoterminowego WE
▪
prawa stałego pobytu
Nadanie obywatelstwa
c.d.
Uzasadnione przypadki – odstąpienie od
w/w wymogów
Nadanie może być uzależnione od okazania
dowodu utraty lub zwolnienia z innego
obywatelstwa
Nadanie obywatelstwa polskiego rodzicom
rozciąga się na dzieci pozostające pod ich
władzą rodzicielską
Dodatkowe wymogi przy nadaniu obywatelstwa
jednemu rodzicowi oraz gdy dziecko ukończy 16
l.
Uznanie obywatelstwa (mała
naturalizacja)
Tryb przeznaczony dla
bezpaństwowców oraz osób o
nieokreślonym obywatelstwie (art. 9)
Uznanie – na podstawie wniosku
osoby zainteresowanej
Organ właściwy do rozpatrzenia
wniosku – wojewoda
Przesłanki takie jak przy naturalizacji
Uznanie obywatelstwa rozciąga się
na dzieci
Opcja
W sytuacji określonej w art. 6 ust. 1 zd. 2 –
wybór obywatelstwa państwa jednego z
rodziców w terminie 3 miesięcy od narodzin
–nastąpiła utrata obywatelstwa polskiego
Opcja – swoiste odzyskanie obywatelstwa
polskiego dotyczące w/w osób
„Odzyskanie” poprzez złożenie
oświadczenia woli wojewodzie lub konsulowi
Termin zawity: od ukończenia 16 lat do
upływu 6 miesięcy od osiągnięcia pełnoletn.
Uproszczona
naturalizacja
Sposób na osiągnięcie jednolitego
obywatelstwa w małżeństwie (art. 10
uop)
Przesłanki:
Cudzoziemiec pozostaje min. 3 lata w
małżeństwie z obywatelem polskim oraz
Posiada:
▪
zezwolenie na osiedlenie się
▪
zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego
Wspólnot Europejskich lub
▪
prawo stałego pobytu
Uproszczona
naturalizacja c.d.
Konieczność złożenia oświadczenia
przed wojewodą lub konsulem
(decyzja uznaniowa)
Termin na złożenie oświadczenia:
3 lata i 6 miesięcy od dnia zawarcia
związku małżeńskiego
6 miesięcy od dnia uzyskania przez
cudzoziemca zezwolenia na osiedlenie
się (itp.)
Przyjęcie oświadczenia może
wymagać dowodu utraty
obywatelstwa obcego
Reintegracja
Sposób na odzyskanie obywatelstwa
polskiego utraconego w wyniku małżeństwa
z cudzoziemcem (art. 11 uop)
W praktyce przepis ten odnosi się wyłącznie
do kobiet
Konieczność złożenia oświadczenia przed
wojewodą lub konsulem (dec. nieuznaniowa)
Brak ograniczenia terminowego
Przyjęcie oświadczenia może wymagać
dowodu utraty obywatelstwa obcego
Utrata obywatelstwa
polskiego
2 sposoby utraty:
W drodze opcji (art. 6 ust. 1 uop)
Zrzeczenie się obywatelstwa polskiego
Opcja
Rodzice składają oświadczenie o
wyborze obywatelstwa obcego
(obywatelstwa rodzica)
Termin – 3 miesiące od narodzin
Oświadczenie składane przed
wojewodą/konsulem – cz. materialno-
techniczna
Utrata obywatelstwa
polskiego c.d.
Zrzeczenie się obywatelstwa (art. 13 uop):
Wniosek obywatela
Wymagana zgoda Prezydenta RP – w formie
postanowienia – rozstrzygnięcie uznaniowe
▪
Ograniczenie z konwencji haskiej – posiadanie
innego obywatelstwa
▪
Przesłanki negatywne mogą wynikać z zagrożenia
dla bezpieczeństwa państwa, dobra wymiaru
sprawiedliwości
Zgoda rozciąga się na dzieci
▪
Gdy ukończyły 16 lat – za ich zgodą
Karta Polaka
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o
Karcie Polaka
Dokument potwierdzający
przynależność do Narodu Polskiego –
wydawany przez konsula
Nie uprawnia do:
Nabycia obywatelstwa polskiego
Stwierdzenia polskiego pochodzenia
Przekraczania granic RP
Osiedlania się na terenie RP
Karta Polaka c.d.
Przysługuje osobom nieposiadającym
obywatelstwa polskiego albo zezwolenia na
osiedlenie się
Przesłanki - osoba:
deklaruje przynależność do Narodu Polskiego
wykaże swój związek z polskością
złoży pisemną deklarację przynależności do
Narodu Polskiego
wykaże że jest narodowości polskiej lub posiadała
obywatelstwo polskie (lub jej przodkowie) lub że
aktywnie działa na rzecz polskości (zaświadczenie)
Karta Polaka c.d.
Przysługuje tylko osobom
zamieszkującym w jednej z były
republik ZSRR
Posiadaczowi Karty Polaka
przysługują liczne przywileje – np.:
Brak obowiązku posiadania zezwolenia
na pracę
Prawo podjęcia działalności gospodarczej
oraz studiów w Polsce
Korzystanie z opieki zdrowotnej
Ulgi na transport publiczny
Akta stanu
cywilnego
Stan cywilny
Definicja
Zespół cech charakteryzujących osobę
fizyczną
Wynikają z faktu przynależności do
rodziny i społeczeństwa
Obejmuje:
stan osobowy – cechy osobiste człowieka
stan rodzinny – przynależność do rodziny
stan polityczny – status osoby w
społeczeństwie
Akta stanu cywilnego
2 ujęcia:
Zdarzenie bądź czynność prawna
Dokument publiczny – wpis urzędowy
rejestrujący zdarzenie związane ze
stanem cywilnym
▪
Wpis ma charakter deklaratoryjny –
potwierdza zaistniałe wydarzenie, a nie
tworzy
Akta stanu cywilnego
Rola aktów stanu cywilnego:
Prywatnoprawna
publicznoprawna
Funkcje aktów stanu cywilnego:
Stabilizacja statusu osoby fizycznej
Regulacja stosunków społecznych i
obrotu prawnego
Rejestracja stanu
cywilnego
Rys historyczny:
Pierwotnie: rejestracja zdarzeń z zakresu
stanu cywilnego w systemie kościelnym
System współczesny – od Rewolucji
Francuskiej
3 modele rejestracji:
Świecki
Kościelny
Mieszany
Rejestracja stanu cywilnego
w Polsce
System rejestracji stanu cywilnego w
Polsce:
Do czasów II Rzeczypospolitej – kościelny
Po II Wojnie Światowej – świecki
Podstawa prawna – ustawa z dnia 29
września 1986 r. Prawo a aktach
stanu cywilnego
Rejestracja stanu cywilnego
w Polsce c.d.
Rejestracja stanu cywilnego – w
księgach stanu cywilnego
Wpisy w księdze w formie:
Aktów urodzenia
Aktów małżeństwa
Aktów zgonu
Innych form określonych w przepisach
odrębnych
Rejestracja stanu cywilnego
w Polsce c.d.
Wpisy dokonywane na podstawie zgłoszeń
i dokumentów
Księgi mogą być prowadzone w systemie
komputerowym
Rejestracja prowadzona przez urzędy
stanu cywilnego (konsula) – czynności
dokonuje kierownik usc lub jego zastępca
Kierownik usc – wójt, burmistrz, prezydent
Można zatrudnić inną osobę na
stanowisku kierownika
Rejestracja stanu cywilnego
w Polsce c.d.
Nadzór / kontrola działalności
urzędów stanu cywilnego
Wojewoda, a zwierzchnio minister ds.
wewnętrznych
W stosunku do konsula – minister
właściwy ds. zagranicznych
Sąd powszechny – rozstrzyga w
sprawach np. o unieważnienie aktu,
sprostowanie, ustalenie treści
Zasady rejestracji stanu
cywilnego
Prawda obiektywna
Jednolitość
Powszechność
Świeckość
Zupełność
Zasada terytorialności
Zasada meldunkowa
Samowystarczalność
Ograniczona jawność formalna ksiąg
i aktów
Rejestracja urodzenia
Obowiązek zgłaszania urodzenia:
Ojciec lub matka (jeżeli pozwala stan
zdrowia)
Lekarz lub położna
Zakład opieki zdrowotnej – gdy tam
nastąpiło urodzenie
Forma:
Pisemna – organy państwa, ZOZy,
lekarz, położna
Ustna – ojciec, matka, i in.
Rejestracja urodzenia
c.d.
Podstawa wydania aktu urodzenia -
zaświadczenia o urodzeniu,
sporządzone przez lekarza
Termin na zgłoszenie: 14 dni od dnia
zdarzenia
Brak zgłoszenia + brak zaświadczenia
lekarza – tryb sądowy
Właściwość miejscowa – usc miejsca
zdarzenia, możliwość: usc miejsca
stałego zameldowania rodziców
Rejestracja urodzenia
c.d.
Domniemanie – dziecko urodziło się
żywe
Dziecko urodziło się martwe:
Zgłoszenie w terminie 3 dni
W akcie urodzenia wpisuje się adnotację
Nie sporządza się aktu zgonu
Rejestracja urodzenia
c.d.
Treść aktu urodzenia obejmuje:
Nazwisko dziecka
Imię / imiona dziecka
Płeć dziecka
Data urodzenia dziecka
Miejsce urodzenia (miejscowość)
Dane rodziców
Dane zgłaszającego / dane ZOZu
Informacje o przysposobieniu i uznaniu
Rejestracja aktu
małżeństwa
Zawierane zgodnie z przepisami
kodeksu rodzinnego i opiekuńczego
2 formy zawarcia małżeństwa:
Małżeństwo wyznaniowe – brak
doniosłości w prawie polskim – wyłącznie
w celach religijnych
Małżeństwo świeckie – doniosłe w prawie
polskim
▪
Zawierane przed kierownikiem urzędu stanu
cywilnego
▪
Zawierane przed osobą duchowną (przede
wszystkim tzw. małżeństwo konkordatowe)
Rejestracja aktu małżeństwa
c.d.
Małżeństwo świeckie przed kierownikiem usc:
osoby przeciwnych płci
urząd stanu cywilnego wybrany przez nupturientów
obowiązek dostarczenia dokumentów
▪
skróconego odpisuj aktu urodzenia,
▪
dowodu ustania/unieważnienia małżeństwa (jeśli istnieje),
▪
dowodu nieistnienia małżeństwa (jeśli istnieje)
▪
zezwolenie na zawarcie małżeństwa, jeśli przewiduje to
KRiO
pisemne oświadczenie o braku wiedzy na temat
okoliczności wyłączających zawarcie małżeństwa
Rejestracja aktu małżeństwa
c.d.
Małżeństwo świeckie przed k.usc
c.d.:
zachowanie uroczystej formy
można udzielić ślubu poza usc (w
przypadku uzasadnionych przyczyn);
ślubu może udzielić także konsul
▪
Wówczas sporządza się protokół, będący
podstawą do sporządzenia aktu małżeństwa
(sporządza się go niezwłocznie po udzieleniu
ślubu cywilnego)
Rejestracja aktu małżeństwa
c.d.
Małżeństwo świeckie przed
duchownym:
Przesłanki:
▪
brak przeszkód małżeńskich wynikających z
KRiO;
▪
zgodne oświadczenie woli przed osobą
duchowną, co do zawarcia małżeństwa oraz
wywołania skutków zgodnie z prawem
cywilnym;
▪
sporządzono zaświadczenie o zawarciu
małżeństwa (podpisane przez duchownego,
małżonków, 2 pełnoletnich świadków) i
przekazano je do usc w terminie 5 dni wraz z
zaświadczeniem o braku przeszkód
Rejestracja aktu małżeństwa
c.d.
Małżeństwo świeckie przed
duchownym:
Przesłanki:
▪
brak przeszkód małżeńskich wynikających z
KRiO;
▪
zgodne oświadczenie woli przed osobą
duchowną, co do zawarcia małżeństwa oraz
wywołania skutków zgodnie z prawem
cywilnym;
▪
sporządzono zaświadczenie o zawarciu
małżeństwa (podpisane przez duchownego,
małżonków, 2 pełnoletnich świadków) i
przekazano je do usc w terminie 5 dni wraz z
zaświadczeniem o braku przeszkód
Akt małżeństwa
(dokument)
Akt małżeństwa sporządza się niezwłocznie po
jego zawarciu lub najpóźniej w następnym dniu
roboczym po otrzymaniu zaświadczenia
Treść aktu małżeństwa:
nazwiska i imiona małżonków,
miejsce, data zawarcia małżeństwa,
nazwiska i imiona świadków,
nazwisko, które będą nasili małżonkowie oraz dzieci,
stwierdzenie, że małżonkowie złożyli zgodne
oświadczenie woli
Rejestracja zgonu
Zgon – całkowity zanik wszelkich
przejawów życia
Obowiązek zgłoszenia do usc
właściwego ze względu na zdarzenie;
gdy wymaga tego interes
zgłaszającego – wg ostatniego
miejsca zamieszkania zmarłego
Termin na zgłoszenie zgonu:
3 dni od zdarzenia
24h – w przypadku niektórych chorób
zakaźnych
Rejestracja zgonu c.d.
Obowiązek zgłoszenia zgonu do usc:
małżonek, dzieci,
najbliżsi krewni, powinowaci,
osoby zamieszkałe w lokalu, w którym
nastąpił zgon,
osoby obecne przy zgodnie, lub naocznie
przekonane,
administrator domu, w którym nastąpił zgon,
jeżeli zgon nastąpił w szpitalu lub innym
zakładzie – ta jednostka
Rejestracja zgonu c.d.
Akt zgonu sporządzany na podstawie
karty zgonu; wyjątki:
Osoba zaginiona – uprzednie uznanie za
zmarłą
Śmierć bezsprzeczna, ale brakuje aktu
zgonu – stwierdzenie zgonu
W obu przypadkach – orzeczenie sądu w
nieprocesowym postępowaniu cywilnym
Wówczas akt zgonu – dopiero po
otrzymaniu prawomocnego orzeczenia
sądu
Treść aktu zgonu
osoba o znanej tożsamości – nazwisko,
imię, data, godzina, miejsce zgonu
(znalezienia zwłok); imię, nazwisko (dane
zakładu) zgłaszającego
osoba o nieznanej tożsamości – data,
godzina, miejsce i okoliczności znalezienia,
wygląd zewnętrzny, płeć, przypuszczalny
rok urodzenia, znaki szczególne, opis
odzieży oraz innych przedmiotów zmarłego