METODA J. TRAVELL I D. SIMONS

TERAPIA PUNKTÓW SPUSTOWYCH

J. Travell opisała stałe, niesegmentarne 
wzorce bólu rzutowanego, wywoływane 
poprzez nacisk na punkty mięśniobólowe. 
Rozwinęła również pojęcie „punkt 
spustowy” (ang. Trigger point) w analogii 
do spustu pistoletu, którego zwolnienie 
powoduje trafienie kulą w odległy cel.
Opisany przez nią ból mięśniowo- 
powięziowy może pojawiać się 
samodzielnie, niezależnie, a mogą mu 
towarzyszyć objawy :

  zaburzony sen i zmęczenie

  zaburzenia ze strony układu 

autonomicznego w postaci wzmożonej 
potliwości, uczucia chłodu

  nadwrażliwość na zmiany ciśnienia 

atmosferycznego

Metoda J. 

Travelli i D. Simons

Mięśniowo- powięziowe punkty spustowe (MPTP) to nadwrażliwe 
miejsce na napiętym paśmie mięśnia szkieletowego, zlokalizowane w 
tkance mięśniowej i/lub przynależnej jej powięzi. 

Podział :

  aktywne – wywołują ból, zawsze hiperreaktywny na nacisk.  

Wywołujący ból w miejscach odległych, uniemożliwia pełne 
rozciągnięcie mięśni w których jest zlokalizowany, jego stymulacji 
może towarzyszyć zwężenie naczyń skórnych oraz „gęsia skórka”

  pasywne (uśpione)- nie powodują doznań bólowych, lecz mogą 

wywoływać osłabienie i ograniczenie ruchowe mięśnia. Mogą być 
pozostałością niedoleczonych urazów i stanowić przyczynę 
ostrych objawów w przypadku ich podrażnienia np. wskutek 
przemęczenia roboczego lub wychłodzenia mięśnia

  Punkty spustowe skojarzone (associated TP)– 

są to punkty spustowe występujące w dwóch 
różnych mięśniach współdziałające ze sobą. 
Jeden z punktów  skojarzonych może być 
wyindukowany przez inny punkt spustowy, lub 
oba punkty skojarzone mogą się pojawić w 
wyniku tej samej przyczyny mechanicznej bądź 
neurologicznej.

 

 Punkty spustowe połączeniowe 

(attachment TP) są to punkty spustowe w 
połączeniach mięśniowo-ścięgnistych i (lub) 
w połączeniach mięśni z kośćmi ściśle 
wiązane z entezopatią, nie mają związku z 
napiętymi włoknami mięśniowymi 
(miogelozami).

 Punkty spustowe centralne (central 

TP) – mięśniowo powięziowe punkty 
spustowe, które są ściśle powiązane z 
dysfunkcją płytki nerwowo- mięśniowej i 
są zlokalizowane w pobliżu środka 
brzuśca mięśniowego 

 Punkty spustowe kluczowe (key 

TP) – są to punkty spustowe 
odpowiedzialne za aktywowanie 
jednego lub wielu punktów 
spustowych satelitarnych. 
Klinicznie punkty spustowe 
kluczowe są identyfikowane wtedy, 
gdy ich inaktywacja powoduje 
również inaktywację punktów 
satelitarnych

  Punkty spustowe pierwotne 

(primary TP) – są to centralne 
punkty spustowe w sposób 
oczywisty aktywowane 
bezpośrednio przez ostre lub 
przewlekłe przeciążenie, a także 
przez nadmierne używanie 
mięśnia, a ich aktywacja nigdy nie 
jest rezultatem aktywacji punktu 
spustowego w innym mięśniu.

 Punkty spustowe satelitarne 

(satellite TP) – punkty spustowe 
centralne, które były 
wyindukowane w sposób 
neurogenny lub mechaniczny przez 
kluczowe punkty spustowe

Przykład powiązań 

między punktami 

kluczowymi i 

satelitarnymi

Punkty kluczowe są oznaczone na 
ilustracji kolorem 

czerwonym

 a 

korespondujące z nimi punkty 
satelitarne kolorem czarnym. Punkty 
kluczowe w jednym mięśniu mogą 
indukować punkty satelitarne w 
innym mięśni. Ilustracja pokazuje 
punkt kluczowy w górnej części 
trapeziusa, który indukuje punkty 
satelitarne w mięśniu skroniowym i 
mięśniu żwaczu oraz punkt kluczowy 
w mięśniu mostkowo-obojczykowo 
sutkowym, który indukuje punkty 
satelitarne w mięśniu  skroniowym i 
tylnym brzuścu mięśnia 
dwubrzuścowego

 Zdrowy mięsień:

  nie posiada napiętych pasm włókien mięśniowych

  nie jest on wrażliwy na zdecydowaną palpację 

  nie reaguje lokalnie w postaci nagłego skurczu

  nie wywołuje bólu odniesionego w wyniku bodźca 

mechanicznego

Długotrwałe obciążenia oraz urazy i zmiany 
powysiłkowe mogą prowadzić do lokalnej 
nadwrażliwości lub nawet zmian strukturalnych w 
układzie mięśniowo- powięziowym. Tego typu 
zmiany określa się mianem ukrytych punktów 
spustowych. Ponieważ ich aktywność jest 
podprogowa to przez wiele lat nie wyzwalają 
żadnych dolegliwości. 

Ukryte

 punkty spustowe

  infekcje

  lokalne zaburzenia krążenia

  nieprawidłowa postawa ciała

  choroby stawów i narządów wewnętrznych

  kompresje nerwów

  czynniki pogarszające stan psychiczny( napięcia 

psychogeniczne, histerie konwersyjne)

Czynniki wywołujące 

uaktywnienie:

PROMIENIOWANIE BÓLU

 Punkty spustowe są to miejsca, 
których podrażnienie powoduje ból 
lokalny oraz ból promieniujący do 
dystalnych części ciała. Podrażnienie 
to może być wyzwolone przez ucisk, 
kłucie, narastające ciepło bądź zimno 
oraz przez ruch. Na ilustracji obok 
przedstawione są możliwe kierunki 
promieniowania bólu z podrażnionego 
punktu spustowego

HIOPTEZY NA TEMAT 
PRZYCZYN POWSTAWANIA 
PUNKTÓW SPUSTOWYCH

dysregulacja między dużą 
aktywnością mięśnia-miogelozy, a 
ograniczonym przepływem krwi. 
Rozpad krwinek wyzwala histaminę, 
która uczula receptory i zwiększa 
napięcie mięśnia. Uwalnianie wapnia 
jeszcze bardziej potęguje skurcz 
mięśnia.
zaburzony jest metabolizm tlenowy 
mięśnia,
prawdopodobnie zachodzi 
interferencja między unerwieniem 
mięśnia i stawu, którym ten mięsień 
porusza,
nadczynność włókien gamma,
aktywny punkt spustowy może 
spowodować zablokowanie stawu.

BADANIE w tej metodzie oparte 
jest o:

  

różnorodne techniki palpacji, 

nacisku i ugniatania  (za pomocą 
trzech palców: wskaziciela, 
środkowego i serdecznego) 
odpowiednich miejsc w obrębie 
mięśni, ścięgien i powięzi, których 
celem jest wyszukiwanie miejsc 
wzmożonego napięcia włókienek 
mięśniowych i wyczuwalnych zmian 
konsystencji tkanek miękkich np. 
zgrubień 

  ocena rozciągliwości mięśni 

   lokalizacja odległej reakcji bólowej 

na nacisk, rozciąganie oraz 
napinanie odpowiednich grup 
mięśniowych

   ocenę wszelkich możliwych 

powiązań pomiędzy punktami 
spustowymi

 wzrokowa ocena postawy wraz z 

dokładnym oglądaniem symetrii 
napięcia mięśniowego w pozycji 
leżenia przodem

TERAPIA

 

PUNKTÓW 

SPUSTOWYCH polega na ich 
stymulacji poprzez:

  głęboki, stały nacisk ( kciukiem lub palcem 

wskazującym)

  głęboki okrężny masaż ze stopniowym 

zmniejszeniem stopnia nacisku poprzez ok. 5-
12 s

  masaż kostkami lodu ewentualnie ułożenie 

bezpośrednio na - na okres 15 min. – kostek 
lodu zawiniętych w ręcznik

  nakłucia igłami akupunkturowymi

  ultradźwięki o mocy od 0,5 do 0,8 W/cm2, 

dookoła TP prze 8 min. oraz laser

   wykorzystywany bywa również TENS na 

punkty akupunkturowe pokrywające się z 
lokalizacją TP 

 Powyższe techniki powinno stosować się po 

rozciągnięciu mięśnia ( z wykorzystaniem 
PIR), w którym zlokalizowany jest TP

  Podstawowym sposobem, który do fizjoterapii wprowadziła J. Travell  

jest spryskiwanie rejonu punktu spustowego chlorkiem etylu 
( obecnie fluorometanem), z równoczesnym rozciągnięciem mięśnia w 
którym zlokalizowany jest aktywny TP. Oziębienie minimalizuje opór 
tkankowy rozciągniętego mięśnia, co zwiększa efektyność terapii.

 Nieco później zalecane jest wilgotne ciepło ( ciepłe kompresy przez 20 

min. nakładane proksymalnie do obszaru bólowego) z naprzemiennym 
rozciąganiem mięśnia

  dla poprawy ruchomości międzytkankowej wykorzystuje się masaż 

poprzeczny

  dla poprawy resorbcji metabolitów przemiany materii- głębokie 

ugniatanie

  dla poprawy ukrwienia i przywrócenia sprężystości skórze- jej 

rolowanie

Spryskiwanie rejonu punktu spustowego

PRZYKŁAD:

Sposób terapii punktu spustowego zlokalizowanego w obrębie górnej 
części mięśnia czworobocznego( po lewej) i mięśnia mostkowo- 
obojczykowo-sutkowego ( po prawej)- Terapia spryskiwania z 
równoczesnym rozciągnięciem mięśnia