Budżet państwa
a budżety jednostek
samorządu
terytorialnego
Budżet państwa
a budżety jednostek
samorządu
terytorialnego
Budżet państwa
Budżet państwa jest rocznym planem dochodów
i wydatków oraz przychodów i rozchodów:
Organów władzy państwowej, kontroli, ochrony
prawa,
Sądów i trybunałów,
Organów administracji rządowej.
Jest uchwalany w formie ustawy budżetowej na
okres roku kalendarzowego. Ustawa budżetowa
stanowi podstawę gospodarki finansowej państwa
w danym roku budżetowym.
Budżet
państwa
nie
obejmuje
dochodów,
wydatków, przychodów i rozchodów budżetów
jednostek samorządu terytorialnego.
Przykłady dochodów budżetu państwa:
Podatki i opłaty, które na mocy odrębnych
ustaw nie są dochodami JST, funduszów
celowych oraz innych podmiotów sektora
finansów publicznych,
Cła
dywidendy,
Wpłaty z zysku NBP,
Dochody
pobierane
przez
państwowe
jednostki budżetowe,
Grzywny, mandaty i inne kary pieniężne,
Spadki, zapisy i darowizny,
Budżet jednostek samorządu
terytorialnego
Roczny plan dochodów i wydatków oraz
przychodów i rozchodów danej jednostki
uchwalany w formie uchwały budżetowej na rok
budżetowy,
Stanowi
podstawę
gospodarki
finansowej
jednostki samorządu terytorialnego w roku
budżetowym,
Dochodami jednostek samorządu terytorialnego
są: dochody własne, subwencje ogólne oraz
dotacje celowe z budżetu państwa,
Procedura opracowywania budżetu jest podobna
do procedury uchwalania budżetu państwa.
Środki pieniężne z budżetu państwa
do budżetów JST są transferowane w
formie dotacji celowej bądź subwencji
ogólnej.
Rozróżnienie
pomiędzy
tymi
kategoriami
pojęciowymi
występuje
wyłącznie
na
gruncie
prawnym
natomiast w ujęciu ekonomicznym obie
formy wsparcia są klasyfikowane w
budżecie państwa jako wydatki tego
budżetu a po stronie budżetu samorządu
terytorialnego jako jego dochody.
Dochody własne:
To dochody publiczne, czyli przymusowe,
bezzwrotne, ogólne świadczenia pieniężne
pobierane od podmiotów zamieszkałych
lub mających siedzibę na terenie danej
jednostki
samorządu
terytorialnego,
uiszczane w celu pokrycia jej wydatków.
Zalicza się do nich daniny publiczne
(podatki, opłaty) oraz inne świadczenia
pieniężne
o
charakterze
publicznoprawnym
(grzywny, kary).
Subwencje:
Stała formą finansowania JST,
Rady gminy, rady powiatu czy sejmiku
województwa posiadają ustawowe prawo do
decydowania
o przeznaczeniu środków otrzymanych w tej
formie,
Nadanie
częściom
subwencji
ogólnej
określonego
charakteru
nie
ogranicza
możliwości
samorządu
terytorialnego
do
wydatkowania tych środków na inne cele.,
Występują niezależnie od dotacji celowych,
Przeznaczone są na finansowanie zadań
własnych,
Dotacje celowe:
O wielkości, jak i o przedmiocie wykorzystania
środków
z budżetu państwa decydują organy rządowe,
Podlegają szczególnym zasadom rozliczania,
które przejawiają się przede wszystkim w
obowiązku zwrotu dotacji wykorzystanych
niestosownie do celu,
Służą finansowaniu zarówno zadań własnych,
jak
i zleconych,
Związane są z finansowaniem określonego celu
lub
grupy
celów
(np.
dofinansowanie
określonych zadań własnych gminy),
Dochodami samorządów mogą
być także:
środki
pochodzące
ze
źródeł
zagranicznych niepodlegające zwrotowi,
środki pochodzące z budżetu UE,
inne środki określone w odrębnych
przepisach.
Dochody gminy
Samodzielność gminy w zakresie kształtowania
dochodów jest ograniczona. Konstytucja zastrzega
zarówno ustawowe określenie źródeł dochodów
publicznych oraz sposobu gromadzenia środków
finansowych.
Możliwość wpływu na poziom dochodów sprowadza
się do:
ustalania stawek podatków i wysokości opłat
lokalnych oraz udzielania ulg i zwolnień,
tworzenia własnych podatków lokalnych,
pozyskiwanie środków o charakterze zwrotnym,
uzyskiwania dochodów z gospodarowania mieniem,
ustalania opłat i cen za usługi związane z eksploatacją
obiektów i urządzeń użyteczności publicznej.
Dochody powiatu
Możliwości dochodowe powiatu są znacznie
skromniejsze niż dochody gminy. Budżet
powiatu nie jest zasilany żadnymi wpływami
podatkowymi, poza udziałami we wpływach z
podatków dochodowych. Dochody własne
składają się z: dochodów z różnych tytułów
niepodatkowych oraz z udziału we wpływach z
podatków dochodowych (PIT, CIT).
Powiaty otrzymują również subwencję
ogólną,
składającą
się
z
następujących
rodzajów:
wyrównawczej,
równoważącej,
oświatowej.
Dochody województwa
samorządowego
Dochody budżetu województwa pochodzą z
innych źródeł niż dochody gminy. Województwa
samorządowe nie pobierają żadnych podatków,
nie licząc udziału w podatkach dochodowych,
które zalicza się do dochodów własnych.
Województwa samorządowe otrzymują
również subwencję ogólną, składającą się z
następujących
rodzajów:
wyrównawczej,
regionalnej i oświatowej. Dochodami mogą być
ponadto dotacje celowe z budżetu państwa.
BIBLIOGRAFIA
S. Owsiak, Finanse publiczne. Teoria i praktyka,
PWN, Warszawa 2005.
B. Dolnicki, Samorząd terytorialny, Wolters
Kluwer Polska, Warszawa 2009.
M.
Korolewska,
Finansowanie
jednostek
samorządu terytorialnego w budżecie państwa,
Biuro Studiów i Ekspertyz Kancelarii Sejmu,
Informacja Nr 1164.