Z

AN

IE

CZ

YS

ZC

ZE

NI

A 

PO

W

IE

TR

ZA

 W

 

PO

MI

ES

ZC

ZE

NI

AC

H 

– S

KU

TK

I 

ZD

RO

W

OT

NE

Z

W

I Ą

Z

K

I  

P

B

D

E

,  

D

Y

M

  T

Y

T

O

N

I O

W

Y

,  

P

L E

Ś

N

I E

, G

R

Z

Y

B

Y

ZW

IĄ

ZK

I P

BD

E

ZWIĄZKI PBDE 

POLIBROMOWANE ETERY DIFENYLOWE

PBDE czyli grupa związków halogenoorganicznych 

zmniejszających palność materiałów , tzw. Uniepalniacze. 
Znalazły szerokie zastosowanie jako dodatki chemiczne 
utwardzanych tworzyw sztucznych wykorzystywanych do 
produkcji sprzętu biurowego oraz wszelkiego rodzaju 
urządzeń elektrycznych i elektronicznych . 

Charakteryzują się dużą trwałością w środowisku a także 

lipofilnością , a co za tym idzie kumulują się w tkankach 
tłuszczowych zwierząt w tym także człowieka.

Narażenie człowieka na PBDE trwa przez całe życie, 
zaczyna się tuż po narodzinach, a nawet jeszcze w okresie 
prenatalnym.

Stwierdzono, że główną drogą wprowadzania tych 
substancji do organizmu jest żywność, ale dodawane są 
również do innych produktów codziennego użytku, takich 
jak: 
-obicia mebli, 
-dywany, 
-obudowy sprzętów biurowych, 
-telewizory. 

PBDE mogą uwalniać się i przenikać do środowiska, a ich 
obecność stwierdzono między innymi w kurzu. 
Zanieczyszczają powietrze nie tylko w domach, szkołach i 
urzędach, ale także w szpitalach.

Polibromowane etery difenylowe zalicza się do 
związków które:

- Zaburzają syntezę i równowagę hormonalną u 

człowieka, 

- -odpowiedzialne są m.in. za rozwój płodu, 

zachowania i płodność. 

Na PBDE znajdujące się w kurzu najbardziej 
narażone są małe dzieci ze względu na ich 
przyzwyczajenia behawioralne, tj. wkładanie 
palców, zabawek i innych przedmiotów do ust. 
Długotrwałe narażenie na wysokie dawki PBDE 
łączy się również z: 
-zaburzeniami układu immunologicznego  
-zwiększonym ryzykiem zmian nowotworowych. 

Nie ktore z polibromowanych eterów 
difenylowych zostały wycofane w krajach 
Unii Europejskiej, jednak wiele nadal jest 
stosowanych przy produkcji sprzętu 
elektronicznego czy pianki 
poliuretanowej wykorzystywanej 
powszechnie w meblach i tapicerce. 
Pomimo wprowadzenia wielu ograniczeń i 
zakazów w stosowaniu PBDE, konieczne jest 
dalsze prowadzenie badań, biorąc pod 
uwagę fakt, że należą one do grupy 
antypirenów addycyjnych, a więc mogą być 
uwalniane ze sprzętu wprowadzonego do 
użytku przed obowiązywaniem określonych 
aktów prawnych.

DY

M 

TY

TO

NI

OW

Y 

Dym tytoniowy znajdujący się w otoczeniu 
pochodzący 
głównie z dymu unoszącego się z papierosów 
pomiędzy zaciągnięciami, jest głównym 
składnikiem zanieczyszczenia powietrza w 
pomieszczeniach, gdzie ma miejsce palenie 
tytoniu

Nie od dziś wiadomo, że palenie szkodzi. Choroby 
mające istotny związek z paleniem tytoniu są 
następujące:
• rak płuc
• rak wargi, języka, jamy ustnej, przełyku i krtani
• rak pęcherza moczowego
• rak nerki
• rak trzustki
• choroba niedokrwienna serca
• przewlekłe zapalenie oskrzeli
• gruźlica układu oddechowego
• nadciśnienie tętnicze
• udar mózgu
• wrzody żołądka oraz dwunastnicy
• przepukliny jelitowe
 

Na skutki zdrowotne działania dymu 
tytoniowego narażone są także osoby 
niepalące, które przebywają w jego środowisku.

-Z najnowszych badań wynika, żre wdychanie 
dymu tytoniowego z otoczenia zwiększa 
zapadalność na raka płuc i chorobę 
niedokrwienną serca u osób niepalących
-Takie objawy jak: podrażnienie oczu, 
podrażnienia  błony śluzowe nosa, kaszel, 
nawracające zakażenia  układu oddechowego 
mają bezpośredni związek z narażeniem na 
działanie dymu tytoniowego .

Dym tytoniowy szkodzi nie tylko samemu 
palaczowi, ale i osobom z jego otoczenia. 

• Bierne , wymuszone wdychanie dymu 

tytoniowego jest przyczyną tzw. nagłej 
śmierci niemowląt,  chorób układu 
oddechowego i zapalenia ucha środkowego u 
niemowląt i małych dzieci, a także raka płuc i 
chorób serca u dorosłych. 

• Dzieci są narażone na dodatkowe ryzyko, gdyż 

palenie tytoniu przez rodziców oznacza 
większe prawdopodobieństwo tego ,że one  
same z czasem zaczną palić.

• Wdychanie dymu tytoniowego, czyli bierne 

palenie jest również niebezpieczne jak samo 
palenie. Boczny strumień dymu tytoniowego 
zawiera 35 razy więcej tlenku węgla i 

4 razy 

więcej  nikotyny

,  niż dym wdychany przez 

aktywnych palaczy

Dla osób narażonych na działanie dymu 
tytoniowego w miejscu pracy ryzyko to 

wzrasta o 

16-19%.
 

Dym papierosowy jest szkodliwy zarówno dla 

tych osób które mają astmę jak i dla alergików 
-wywołuje typowe podrażnienie takie jak: katar, 
łzawiące oczy, kichanie, kaszel, przy czym 
znikają one w chwili, gdy narkotyzujący się nim 
palacz przestaje dymić i zatruwać nasze 
otoczenie. 
Badania naukowe pokazały, że użycie tytoniu w 
różnej formie podwyższa o 

25-40% ryzyko zgonu 

z powodu chorób układu krążenia, o 30-40% z 
powodu nowotworów złośliwych oraz jest 
przyczyną około 70% zgonów na 
nienowotworowe choroby układu oddechowego. 

Wstępne dowody wskazują, że zmiany tempa 
wentylacji, symulujące warunki spodziewane w  
środowisku domowym i w środowisku pracy w 
czasie palenia tytoniu, nie mają znaczącego 
wpływu na poziomy stężeń składników ETS, 
np. tlenku węgla (CO), tlenków azotu (NOx), 
związki aromatyczne, nikotyna. 
  Sugeruje to, że wysiłki na rzecz zmniejszenia 
zanieczyszczenia powietrza w pomieszczeniach 
poprzez zastosowanie wyższych temp wentylacji 
nie doprowadzą do znaczącej poprawy jakości 
powietrza w pomieszczeniach. Co więcej, wyniki 
tych badań pokazują, że osiągnięcie wartości 
stężeń dopuszczalnych w pomieszczeniach 
wymagałoby zastosowania prędkości przepływów 
powietrza bliskich tym, jakie stosuje się w 
tunelach aerodynamiczny. 

PL

EŚ

NI

E 

Pleśnie – potoczna 
nazwa saprofitycznych grzybów z różnych grup 
systematycznych 
(np. pleśniak, pędzlak, kropidlak, sierpik).

Ich grzybnia rozwija się na różnych związkach 
organicznych (np. pokarmach roślinnych, 
nawozie, kompoście, skórze), pokrywając je 
gęstym, białym lub barwnym kożuszkiem 
(szkodliwe zjawisko pleśnienia).

Strzępki pleśni wytwarzają mykotoksyny, będące 
substancjami rakotwórczymi i mutagennymi.
Biologiczny wzrost zanieczyszczeń jest możliwy, gdy są 
zapewnione odpowiednie warunki - pożywka i wilgoć. 

• Takie warunki występują w naszych domach w wielu 

miejscach: łazienkach, wilgotnych lub zalewanych 
przez wodę piwnicach, w urządzeniach zawierających 
wodę (nawilżaczach, klimatyzatorach), wykładzinach 
podłogowych i dywanach, meblach.

 Pleśnie mogą się zadomowić w zanieczyszczonych 
przewodach wentylacyjnych, a stąd mogą się 
rozprzestrzenić po całym domu.

Skutki zdrowotne:

• Reakcje alergiczne włącznie z astmą. Organizm może 

reagować natychmiast po zetknięciu z 
zanieczyszczeniami lub dopiero po wielokrotnym 
kontakcie.

• Uszkodzenia wątroby, układu nerwowego, 

trawiennego, systemu immunologicznego. Powodem 
są toksyny wydzielane przez niektóre pleśnie.

•  Kichanie, kaszel, płytki oddech, zawroty głowy, 

gorączka, kłopoty trawienne to objawy kontaktu z 
zanieczyszczeniami biologicznymi obecnymi w 
powietrzu. Szczególnie narażeni są ludzie starsi, 
dzieci, alergicy, osoby z kłopotami w oddychaniu.

Jak ograniczyć ilość zanieczyszczeń:

• Zainstalować i używać wentylatory wyciągowe 

usuwające powietrze z łazienek i kuchni, o ile jest taka 
możliwość

• Połączyć suszarki do prania z systemem wentylacji 

wywiewnej

• Utrzymywać wilgotność względną 30-50%

• Osuszyć wilgotne powierzchnie w mieszkaniu i usunąć 

przyczyny zawilgoceń

• Regularnie czyścić kanały wentylacjne

• Konserwować i czyścić urządzenia mające kontakt z 

wodą

• Regularnie czyścić przewody i wymieniać filtry w 

systemach ogrzewania i chłodzenia powietrznego

• Wentylować strychy i przestrzeń podpodłogową, a by 

nie dopuścić do zawilgocenia konstrukcji budynku

GR

ZY

BY

 

Grzyby rozmnażają się za pomocą mikroskopijnych 
zarodników rozsiewanych przez wiatr, wodę lub 
zwierzęta, stężenie tych zarodników zależne jest od  pór 
roku.

Rozróżnia się zarodniki 

wewnątrzdomowe

 i 

zewnątrzdomowe.

 Zarodniki  

zewnątrzdomowe

- ich cykl 

rozmnażania regulowany jest przez temperaturę, 
wilgotność i nasłonecznienie ilości substancji 
odżywczych.  Ich stężenie najniższe jest w zimne, 
natomiast stężenie zarodników 

wewnątrzdomowych

 

przez cały rok utrzymuje się na wysokim poziomie. 

• Temperatura otaczającego powietrza jest różna  dla 

poszczególnych gatunków grzybów. 

• Większość grzybów rozwija się gdy temperatura powietrza 

przekracza +3. 

• Kwasowość  podłoża mieści się w granicach 2-11,  jednak 

rozwój grzyba powoduje zmianę kwasowości podłoża na 
którym rośnie.

• Podłożem do rozwijania się ich w mieszkaniu są związki 

organiczne od kurzu, roztoczy, włókien naturalnych 
oraz sztucznych,  sierści, okruchów pożywienia, 
wykładzin, drewna, klejów tapet, itp.

Do rozwoju grzyba wystarczy stworzenie lokalnych warunków 
niezbędnych do ich rozwoju aby w kilkanaście godzin od och 
zaistnienia powstała kolonia, która będzie się rozrastała 
pomimo warunków odbiegających od norm.

Grzyby  stanowią znaczne zagrożenie dla zdrowia ludzi. 
Powodują poważne schorzenia trudne w leczeniu. 

• Najczęściej choroby układu oddechowego, a w 

szczególności płuc. 

• Grzyby wytwarzają toksyny które atakują wątrobę, żołądek, 

mózg i układ krwionośny. 

• Przypuszcza się że maja  związek z rakiem  wątroby, płuc, 

przełyku oraz białaczką. 

• Grzyby  są przyczyną występowania astmy zarówno u 

dzieci, jak i u dorosłych,  dodatkowo  u dzieci pojawiają się 
zapalenia stawów, podrażnienie skóry czy oczu. 

• Często też pojawia się alergiczne zapalenie zatok czy 

oskrzelowopłucna grzybica kropidlakowa. 

• Często grzyby prowadzą do mrówienia i drętwienia kończyn. 

Prowadzić mogą również do depresji.

 

Bardzo zależy nam na 

kropkach  

Dziękujemy i życzymy 

miłego wieczoru

Agnieszka Świderska, 
Patrycja Myszka, 
Kornelia Nowicka, 
Natalia Niewiarowska