WIELOTORBIELOWATE
ZWYRODNIENIE NEREK
Klinika Nefrologii, Nadciśnienia Tętniczego i
Medycyny Rodzinnej Uniwersytetu
Medycznego w Łodzi
Dr n. med. Piotr Bartnicki
WIELOTORBIELOWATE
ZWYRODNIENIE NEREK
Klinika Nefrologii, Nadciśnienia Tętniczego i
Medycyny Rodzinnej Uniwersytetu
Medycznego w Łodzi
Dr n. med. Piotr Bartnicki
WIELOTORBIELOWATE ZWYRODNIENIE NEREK
Wielotorbielowate zwyrodnienie nerek
dziedziczone w sposób autosomalny
dominujący (ADPKD) – WZN typu dorosłych
Ryzyko wystąpienia w populacji ogólnej:
1:1000, choruje 4-8 mln ludzi na świecie
Istota choroby: tworzenie i wzrost torbieli w
nerkach i innych narządach (wątroba,
trzustka, śledziona, jajniki, mózgowie)
Choroba ujawnia się w 3 lub 4 dekadzie życia
50% chorych z ADPKD rozwija schyłkową
niewydolność nerek w wieku 60 lat
Chorzy z ADPKD stanowią 5-10% populacji
chorych leczonych nerkozastepczo
WIELOTORBIELOWATE ZWYRODNIENIE NEREK
Mutacja genu dla policystyny 1 (ADPKD typu 1) lub
rzadziej dla policystyny 2 (ADPKD typu 2)
Policycytyny to białka powierzchniowe komórki
biorące udział w różnicowaniu, proliferacji i
apoptozie
Teoria „podwójnego uderzenia” – do rozwoju
choroby oprócz dziedziczonej mutacji genowej
niezbędna spontaniczna mutacja w komórkach
cewek nerkowych mogąca wynikać z nasilonego
metabolizmu tlenowego cewek nerkowych (ok. 5 %
nefronów – druga mutacja i rozwój torbieli)
Dochodzi do: obniżenia wewnątrzkomórkowego
stężenia wapnia, wzrostu stężenia cAMP, aktywacji
białek enzymatycznych i receptorów o aktywności
kinazy tyrozynowej, wzrostu apoptozy co prowadzi
WIELOTORBIELOWATE ZWYRODNIENIE NEREK
do zwiększonej proliferacji komórkowej i sekrecji
płynu do światła cewek. Skutkuje to powstawaniem
torbieli i ich powiększaniem.
Postawa rozpoznania ADPKD jest wywiad rodzinny i
badania obrazowe
U rodzeństwa i potomstwa osoby chorych 50%
ryzyko zachorowania
Podstawowe badanie obrazowe – usg, należy
wykonać najpóźniej w 30 roku życia u osoby z
grupy ryzyka bez objawów klinicznych
m
WIELOTORBIELOWATE ZWYRODNIENIE NEREK
Charakterystyczne dla ADPKD jest powiększenie
nerek
CT, MRI: rozstrzyganie przypadków wątpliwych u
osób młodych, diagnostyka powikłań
MRI: ocena postępu choroby na podstawie
pomiaru objętości nerek (objętości torbieli), która
koreluje z filtracją kłębuszkową
W codziennej praktyce do oceny postępu
choroby stosuje się wyliczany eGFR
Postęp choroby ocenia się na ubytek filtracji
kłębuszkowej 4-5 ml/min/rok
U pacjentów bez nadciśnienia tętniczego i
niewydolności nerek ubytek filtracji wolniejszy 2-
3 ml/min/rok
WIELOTORBIELOWATE ZWYRODNIENIE NEREK
WIELOTORBIELOWATE ZWYRODNIENIE NEREK
Wielotorbielowate zwyrodnienie nerek
dziedziczone recesywnie (ARPKD)
Ujemny wywiad rodzinny
Schyłkowa niewydolność nerek w dzieciństwie
lub młodości
Włóknienie wątroby (biopsja)
Nabyta torbielowatość nerek
Ujemny wywiad rodzinny
Małe rozmiary nerek
Brak torbieli pozanerkowo
Torbielowatość dysplastyczna
Osoby dorosłe
Zmiany jednostronne
Zwapnienia w ścianach torbieli
WIELOTORBIELOWATE ZWYRODNIENIE NEREK
Przebieg choroby i rokowanie modyfikują
czynniki genetyczne i środowiskowe, nie do
końca poznane
Przebieg wśród członków tej samej rodziny
może być różny
Lepsze rokowanie w ADPKD typ 2
Średni wiek rozpoczynania dializ w typie 1 –
54 lata, w typie 2 – 73 lata
Prawie 30% chorych z ADPKD umiera przed
wejściem w program dializ z powikłań
sercowo-naczyniowych
Planowanie rodziny – uwzględnienie 50%
ryzyka przekazania choroby
WIELOTORBIELOWATE ZWYRODNIENIE NEREK
WIELOTORBIELOWATE ZWYRODNIENIE NEREK
Obecnie nie istnieje leczenie przyczynowe
ADPKD
Leczenie nadciśnienia tętniczego
IKA, ARB, blokery układu współczulnego
Leki moczopędne mogą wpływać na wzrost
torbieli
Leczenie nefroprotekcyjne
Dieta bezkofeinowa, niepalenie tytoniu
Prawidłowa waga ciała, aktywność fizyczna
Zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej i
WNP (PTH podwyższa cAMP)
Hamowanie stresu oksydacyjnego
Leczenie ZUM
- Leki penetrujące do torbieli: biseptol,
WIELOTORBIELOWATE ZWYRODNIENIE NEREK
Fluorochinolony, wankomycyna, cefalosporyny III
generacji, klindamycyna, , metronidazol
Parenteralne podawanie leku, leczenie 4 tygodnie
Leczenie bólu
Leki p/bólowe
Przezskórna igłowa aspiracja pod kontrolą USG,
fenestracja torbieli, nefrektomia laparoskopowa
lub klasyczna
Wskazania do nefrektomii
Rak nerki, zespół ciasnoty brzusznej, zaburzenia
oddychania, krwawienie, ciężkie infekcje
powikłane ropniami, przygotowanie do
przeszczepu nerki, duży zespół bólowy
Leczenie nerkozastępcze: hemodializy, przeszczep
WIELOTORBIELOWATE ZWYRODNIENIE NEREK
Nerki, ograniczenia do dializy otrzewnowej
Leczenie zmniejszające proliferację komórek
torbieli
Aktualnie prowadzone badania kliniczne kilku
grup leków, głównie zmniejszających
wewnątrzkomórkowe stężenie cAMP
Antagoniści receptora dla wazopresyny
(akwaretyki) – badanie TEMPO
Analogi somatostatyny – objawy uboczne
Inhibitory kinazy proteinowej (mTOR)- korzystne
wyniki na modelu zwierzęcym sirolimus i
everolimus, brak zaleceń dla ludzi
Inhibitory dla receptorów o aktywności kinazy
tyrozynowej – korzystne wyniki na modelu
zwierzęcym
WIELOTORBIELOWATE ZWYRODNIENIE NEREK
Opracowano na podstawie:
1.
Nefrologia. Pod redakcją Andrzeja Książka i
Bolesława Rutkowskiego. Wydawnictwo Czelej,
2004
2.
Rozpoznawanie i leczenie chorób nerek –
wytyczne, zalecenia i standardy postępowania.
Pod
redakcją
Bolesława
Rutkowskiego
i
Stanisława
Czekalskiego.
Wydawnictwo
Termedia, 2008.