Znaczenie aktywności
zawodowej w życiu
osób
niepełnosprawnych
Gabriela Wójcik
Znaczenie aktywności
zawodowej w życiu
osób
niepełnosprawnych
Gabriela Wójcik
Chrześcijańskie Stowarzyszenie Osób
Niepełnosprawnych, Ich Rodzin i Przyjaciół
„Ognisko”
z siedzibą w Krakowie już od ponad 20-tu lat
wspiera osoby z niepełnosprawnością
intelektualną, gwarantując im terapię,
rehabilitację oraz polepszenie sytuacji
zawodowej.
Terapeuci i wychowawcy zauważyli, że
same zajęcia terapeutyczne to zbyt
mało, by zaspokoić potrzeby wielu
uczestników.
Wierząc, że spora ich część jest zdolna
do pracy, tylko sami nie są w stanie
odnaleźć się na rynku pracy, postanowili
zacząć działać w kwestii aktywizacji
zawodowej tych osób.
W 2005 roku w „Ognisku” rozpoczęto realizację
projektów mających na celu aktywizację zawodową
osób niepełnosprawnych. Były i są one nadal
współfinansowane ze środków Unii Europejskiej.
Pierwszy taki projekt nosił nazwę Krakowska
Inicjatywa na rzecz Gospodarki Społecznej COGITO,
następnie w maju 2007r. zostało utworzone
Przedsiębiorstwo Społeczne „Ognisko”,
zatrudniające osoby z niepełnosprawnością, dzięki
któremu wiele z tych osób może uzyskać
niezależność finansową.
Z początku działaniami aktywizacji zawodowej
osób niepełnosprawnych intelektualnie w
„Ognisku” kierowały 4 osoby.
Obecnie „Ognisko” realizuje 3 projekty
dotyczące aktywizacji zawodowej osób
niepełnosprawnych; są to:
- Aktywni Razem – Partnerstwo na rzecz
Wprowadzania Osób Niepełnosprawnych na
Otwarty Rynek Pracy,
- Krakowski Ośrodek Aktywizacji Zawodowej i
- Powiatowy Ośrodek Aktywizacji Zawodowej.
Przy realizacji projektów pracuje
teraz 40 specjalistów z różnych
dziedzin, są to m. in.
psychologowie, doradcy zawodowi,
czy trenerzy pracy.
Celem działań tych osób jest nie
tylko podjęcie pracy przez osobę
niepełnosprawną, ale przede
wszystkim trwała zmiana jakości jej
życia.
Wiadomym jest, że nie każda osoba
niepełnosprawna będzie mogła podjąć każdy rodzaj
pracy. Musi więc przejść przez etap
przygotowywania do podjęcia pracy, na którym
oferuje się następujące formy wsparcia:
- indywidualne spotkania z psychologiem,
trenerem pracy oraz doradcą zawodowym,
podczas których oceniane są społeczne i
zawodowe predyspozycje,
- grupowe warsztaty psychospołeczne oraz
warsztaty aktywnego poszukiwania pracy,
- udział w kursach oraz szkoleniach,
- możliwość podjęcia płatnych staży,
- spotkania w Grupie Wsparcia.
Kolejnym etapem jest
poszukiwanie i podjęcie
zatrudnienia. To właśnie na tym
etapie przy wsparciu doradcy
zawodowego i trenera pracy
indywidualnie dobierane jest
odpowiednie stanowisko pracy;
osoby niepełnosprawne mogą
podjąć się zatrudnienia
subsydiowanego, otrzymują także
długofalowe wsparcie trenera
pracy w zatrudnieniu
wspomaganym.
ZATRUDNIENIE SUBSYDIOWANE
jest formą pomocy finansowej dla pracodawcy
zakładającą redukcję kosztów ponoszonych
przez niego na zatrudnianie pracowników.
Jednocześnie umożliwia zdobycie zatrudnienia
grupom o gorszej pozycji na rynku pracy.
ZATRUDNIENIE WSPOMAGANE
To nic innego jak praca osoby
niepełnosprawnej na indywidualnie dobranym
stanowisku, podczas której otrzymuje pomoc
drugiej, pełnosprawnej osoby, czyli trenera
pracy.
Trener towarzyszy osobie niepełnosprawnej
podczas przyswajania nowych obowiązków aż
do osiągnięcia stuprocentowej samodzielności.
Wsparcie trenera na tym się jednak nie kończy,
jest on stale dostępny dla uczestnika jak i dla
pracodawcy. Dzięki temu współpraca między
osobą niepełnosprawną i pracodawcą jest
bardziej efektywna, przyjemna, a także
długotrwała.
Uczestnicy projektów również dostrzegają
korzyści płynące z zatrudnienia
wspomaganego, wymieniają np. mniejszy stres
w czasie wkraczania na rynek pracy,
odpowiednio dopasowane stanowisko pracy do
ich możliwości, a także świadomość wsparcia
ze strony trenera.
Równie zadowoleni pracodawcy wymieniając
zalety zatrudnienia osoby niepełnosprawnej w
systemie zatrudnienia wspomaganego mówią
m. in. o doborze odpowiednich pracowników na
dane stanowisko i wysokiej jakości ich pracy, a
także odciążeniu kadry zakładu podczas
wprowadzania pracownika na jego stanowisko.
W rezultacie podczas 8-miu lat realizacji
projektów „Ognisko” pomogło około 500
osobom niepełnosprawnym w ich aktywizacji
zawodowej, a ponad 120 z nich podjęło pracę
jako kasjer/sprzedawca, pracownik ochrony,
magazynier czy pracownik restauracji.
Stowarzyszenie nawiązało również stałą
współpracę z około setką pracodawców.
„Ognisko” nieustannie zabiega o realizację
nowych projektów i, jak piszą autorki artykułu:
„chce być stale na mapie wsparcia
zawodowego”.
Zatrudnianie osób niepełnosprawnych
niesie za sobą korzyści także dla
społeczeństwa.
Dzięki pracy osób niepełnosprawnych w
miejscach publicznych społeczeństwo staje
się bardziej zróżnicowane i tolerancyjne.
Obywatele zapominając o stereotypach
uczą się wzajemnego szacunku.
Usprawnia się również sytuacja finansowa
naszego kraju, którego nie stać na
zapomogi i renty dla niepełnosprawnych.
Pracodawca zatrudniający osoby
niepełnosprawne polepsza wizerunek
zewnętrzny jak i wewnętrzny swojej firmy,
zmieniają się postawy innych pracowników.
Pracodawca także przy mniejszych
kosztach zatrudnienia zyskuje lojalnego i
solidnego pracownika.
Osoby zatrudniające niepełnosprawnych
mówią również o większej satysfakcji z ich
życia.
PRZYKŁADY POMOCY
UCZESTNIKOM
W większości przypadków w projektach brały
udział osoby z trudnościami komunikacyjnymi,
bez planów na przyszłość, nie zdające sobie
sprawy, iż są w stanie podjąć pracę.
Podobnie myślały ich rodziny, co jeszcze
bardziej utwierdzało je w tym przekonaniu.
Tak właśnie wyglądała sytuacja pewnej pani,
do momentu, gdy nie wzięła udziału w
programie aktywizacyjnym i z pomocą trenera
odbyła praktyki zawodowe, a potem staż.
Zmianę w jej zachowaniu zauważyli terapeuci,
rodzina, a przede wszystkim ona sama.
Pani łatwiej nawiązuje relacje z otoczeniem,
jest bardziej otwarta i odczuwa większą
satysfakcję z życia, co za pewne
spowodowane jest tym, że jako osoba
pracująca czuje się potrzebna.
Z kolejną uczestniczką, która zgłosiła się do
programu twierdząc, że „nie ma na siebie
pomysłu” współpraca była bardzo utrudniona, ze
względu na to, że była osobą małomówną,
wycofaną i nieśmiałą.
Po wielu spotkaniach ze specjalistami kobieta
odbyła kurs florystyczny, następnie szukała pracy,
początkowo bez rezultatów, aż w końcu znalazła
się kwiaciarnia, do której przyjęto ją na staż.
Wraz z jego zakończeniem, pani została
zatrudniona na podstawie umowy o pracę,
zapisała się nawet na studium florystyczne. Dzięki
zatrudnieniu widocznie wzrosła jej pewność siebie,
a także umiejętności komunikacyjne.
Nie zawsze jednak uczestnicy jak i osoby
wspierające odnoszą sukces.
Kolejna przytoczona historia przedstawia
nam mężczyznę z zaburzeniami
psychicznymi, przez które negował
podjęcie jakichkolwiek działań.
Po wielu spotkaniach został on skierowany
na kurs archiwistyczny. Na stażu również
bardzo dobrze sobie radził, nie mógł
jednak zostać zatrudniony w miejscu jego
odbywania ze względów finansowych, co
podcięło mu skrzydła.
Dzięki zespołowi projektowemu mężczyznę
zatrudniono w innym miejscu na podstawie
umowy o pracę. Mimo próśb matki, namów
pracodawcy i trenera pan zrezygnował z
pracy po 6-ciu miesiącach, tłumacząc, że
nie jest to idealna praca, jaką sobie
wyobrażał.
Jak widać wśród wielu sukcesów zdarzają
się też porażki; są one równie potrzebne,
ponieważ popełniając błędy jesteśmy w
stanie wiele się z nich nauczyć, wyciągnąć
wnioski na przyszłość.
Własna motywacja osoby niepełnosprawnej
jest jednym z najważniejszych czynników
aktywizacji zawodowej.
Bez niej nawet największe starania grupy
specjalistów będą kończyć się fiaskiem,
ponieważ nikogo do podjęcia pracy zmusić
nie można, szczególnie osoby
niepełnosprawnej, która może nie potrafić
wyrazić swoich argumentów w odpowiedni
sposób.
Nie należy się jednak poddawać, z drugiej
strony nie można też przesadnie naciskać.
Znalezienie tzw. „złotego środka” w tej
sprawie jest niezbędne, chociaż w wielu
przypadkach może się to okazać bardzo
trudnym zadaniem.
BIBLIO- I NETOGRAFIA
Adaszek-Waliszczak M., Smogulecka-
Mokrzycka J., Znaczenie aktywności
zawodowej w życiu osób niepełnosprawnych,
[w:] Wolska D., Osoby niepełnosprawne w
drodze ku dorosłości, Uniwersytet
Pedagogiczny w Krakowie, 2014
http://
www.ekonomia.pl/artykuly/prawo-1/prawo-pra
cy/zatrudnienie-subsydiowane