Nauka czytania i pisania

W szkole specjalnej metodą 

ośrodków pracy

Etapy nauki czytania i 

pisania

Okres przygotowawczy

Okres czytania i pisania globalnego (bez 

znajomości liter)

• Okres odpoznawania i odwzorowywania

Okres analizy i syntezy

• Czytania i pisania ze znajomością liter

Okres przygotowawczy 4 do 6 

tygodni

Sprawność ruchowa, manualna
Koordynacja wzrokowo – ruchowa i słuchowo - 

ruchowa
Ćwiczenia zmysłów

• Chromatyczne
• Kształtu i wielkości / grubości i objętości
• Kierunków i odległości oraz orientacji przestrzennej

Umiejętność spostrzegania

Koncentracja uwagi

Wstępne rozumienie symboliki pisanego wyrazu

Czytanie i pisanie globalne

Kirejczyk do końca roku kalendarzowego, inni do końca listopada, 

Kosińska i inni – do połowy listopada (1999)

• Dzieci mają się nauczyć 

całościowego ujmowania nazw 
poszczególnych bliskich im 
przedmiotów i zjawisk

• Odczytywania ich
• Odwzorowywania bez znajomości 

liter

• Poza tym wprowadzić należy spójniki, 

zaimki i czasowniki oraz rysunki 
zastępujące wyrazy

Schemat wprowadzania wyrazów w 

sposób globalny – dzień pierwszy

Demonstracja przedmiotu, którego nazwa stanowi wyraz 

pomocniczy

• Dzieci obserwują i omawiają przedmiot

Prezentacja dużej ilustracji przedmiotu

• Dzieci obserwują i porównują z orginałem

Pokazanie dzieciom dużej czerwonej etykiety wyrazu i 

wyjaśnienie znaczenia wyrazu

• Odczytywanie w tempie naturalnym i z przedłużeniem sylab

Prezentacja innych etykiet i wybór nowo poznawanej

Schemat wprowadzania wyrazów w 

sposób globalny – dzień pierwszy

Pierwsze próby pisania wyrazu

• Palcem w powietrzu
• Palcem na ławce
• Palcem, patykiem na piasku
• Kredą na tablicy
• Pisakiem na „raczku” – podkładce
• Wyklejanie, układanie wyrazu

Dzieci otrzymują ilustracje i czerwone etykiety wyrazu

• Wklejenie do zeszytu

Niebieskie etykiety rozdane dzieciom

• Pisanie po śladzie

Samodzielne pisanie etykiet w zesszycie

Schemat wprowadzania wyrazów w 

sposób globalny 

– dzień drugi lub trzeci

Przypięcie ilustracji przedmiotu a obok niej etykiety pisanej (czerwona) i drukowanej (czarna)

wybieranie spośród wielu innych dużych etykiet drukowanych tej, którą aktualnie dzieci poznają, na 

dobieranie etykiet drukowanych do pisanych i odwrotnie.

Uczniowie otrzymują wycięte z zeszytu ćwiczeń małe, czarne etykiety pisane i drukowane i wykorzystują 

je do wykonywania opisanych wyżej zadań. 

Nauczyciel rozdaje dzieciom odpowiednią kartę z podręcznika. Następuje omówienie zamieszczonych 

tam ilustracji, po którym uczniowie zbiorowo, indywidualnie, „na wyrywki" czytają odpowiedni tekst 

zawierający nowy i wcześniej poznane wyrazy bądź

złożony ze „zdań" wyrazowo-obrazkowych.

Prezentacja innych etykiet i wybór nowo poznawanej

Dzieci pod kierunkiem nauczyciela ponownie omawiają dużą ilustrację poznanego przedmiotu, którą 

następnie wieszają na tablicy ekspozycyjnej wraz z odpowiednimi napisami:

schemat

Nazwa 

przedmio

tu 

(pismo)

Nazwa 

przedmio

tu 

(pismo)

Nazwa 

przedmio

tu (druk)

Nazwa 

przedmio

tu (druk)

Ilustracja 

przedmio

tu

Ilustracja 

przedmio

tu

Okres analizy i syntezy  - do połowy 

klasy II

Klasa 

1

Litery duże i 

małe

W piśmie i 

druku

Klasa 

1

Kropka, 

przecinek, 

wykrzyknik, 

pytajnik

Zasady 

stosowania 

wielkiej litery w 

imionach osób 

i zwierząt

Klasa 

2

Dwuznaki  i  

zmiękczenia 

przez kreskę i 

oraz „i”

Wielka litera w 

nazwach 

miast, ulic, 

nazwisko, 

adres

Schemat wprowadzania nowej litery

wyraz

przykła

d

mama

Wyraz 

rozłożony 

na sylaby

ma ma

Wyraz 

rozłożony 

na litery

m a m 

a

Nowa 

litera

Na 

czerwo

no

m

Wyraz 

rozłożony 
na sylaby

ma ma 

Wyraz

mama

Etapy wprowadzania nowej 

litery

Demonstracja desygnatu

• Dzieci obserwują i opisują

Ilustracja przedmiotu

• Analiza i porównanie przedmiotu i obrazka

Ekspozycja etykiety z wyrazem 

podstawowym

• Etykieta w kolorze czerwonym
• Wielokrotne czytanie

Etapy wprowadzania nowej 

litery

Analiza słuchowa i wzrokowa wyrazu

• Dzielenie na sylaby i głoski
• Prezentacja etykiety nowej litery i pytania, które litery 

znane są dzieciom, która nowa.

• Analiza wzrokowa: prezentacja wyrazu podzielonego na 

sylaby i litery

• Zapis nowej litery na tablicy (także wielkiego 

odpowiednika)

synteza

• Składanie sylab i całego wyrazu z wyeksponowanych liter

Nauka prawidłowej wymowy głoski i pisania i 

pisania litery 

Etapy wprowadzania nowej 

litery

Praca z kartą ćwiczeń z ilustracją i etykietami

• Etykiety:

• Wyraz w kolorze czerwonym
• Wyraz w kolorze czarnym z nową literą na czerwono

• Dzieci wklejają do zeszytów

Samodzielna analiza i synteza wyrazu przez uczniów

• Rozcinanie wyrazu na sylaby
• Na litery
• Wklejenie litery małej i wielkiej
• Tworzenie sylab z liter
• Tworzenie wyrazu z liter

Nauka pisania litery z zeszycie

Etapy wprowadzania nowej 

litery

Zapoznanie uczniów z małą i wielką literą drukowaną

Zapoznanie uczniów z małą i wielką literą drukowaną

• Dzieci postępują analogicznie jak przy wprowadzeniu litery pisanej

Ekspozycja ilustracji etykiet z wyrazami i nowo 

poznanych liter na tablicy ekspozycyjnej 

Ekspozycja ilustracji etykiet z wyrazami i nowo 

poznanych liter na tablicy ekspozycyjnej 

Ćwiczenia utrwalające

• Wyszukiwanie litery w etykietach poprzednio poznanych
• Wyszukiwanie litery w etykietach wiszących w klasie 

Wyszukiwanie litery w dowolnie wybranych tekstach z 
czasopism dziecięcych (bez czytania wyrazów)

• Rozpoznawanie głoski w wyrazach wypowiadanych przez 

nauczyciela

• Samodzielne podawanie wyrazów z opracowywaną głoską
• Czytanie tekstów z podręcznika
• Wyszukiwanie wyrazów z podaną literą i wypisywanie ich
• Rozwiązywanie zagadek, rebusów
• Układanie i pisanie zdań z wyrazami zawierającymi nowe 

litery 

• Tworzenie nowych sylab i wyrazów