Przemoc w rodzinie i jej
negatywne skutki społeczne.
•
PRZEMOC PSYCHICZNA
Przemoc w rodzinie i jej
negatywne skutki społeczne.
•
PRZEMOC PSYCHICZNA
Ogólna definicja przemocy
Przemoc to wykorzystanie swojej przewagi nad drugim
człowiekiem
( fizycznej, emocjonalnej, społecznej, duchowej). Mamy z
nią do czynienia wówczas, gdy
osoba słabsza (ofiara)
poddana jest przez dłuższy czas negatywnym działaniom
osoby lub grupy osób silniejszych (sprawcy przemocy).
Jest zjawiskiem wynikającym z działania człowieka
Działanie to charakteryzuje się 4 podstawowymi
właściwościami:
1. Jest ono intencjonalne (zmierza do osiągnięcia
jakiegoś
celu, intencja skrzywdzenia, wykorzystanie przewagi)
2. Przyczynia się do naruszania praw i dóbr
drugiego człowieka (przekroczenie granic drugiej
osoby)
3. Uniemożliwia samoobronę (głównie z powodu
przewagi w różnych obszarach)
4. Powoduje szkody (materialne, fi zyczne, psychiczne)
PRZEMOC
Prawo wobec przemocy
•
W 207 artykule Kodeksu Karnego czytamy: „Kto znęca
się fizycznie lub psychicznie nad osobą najbliższą lub
nad inną osobą pozostającą w stałym lub przemijającym
stosunku zależności od sprawcy albo nad małoletnim lub
osobą nieporadną ze względu na jej stan psychiczny lub
fizyczny, podlega karze pozbawienia wolności…”.
Definicja przemocy psychicznej
•
Przemoc psychiczna to wywieranie wpływu na proces
myślowy, zachowanie lub stan fizyczny osoby bez jej
przyzwolenia przy użyciu środków komunikacji
interpersonalnej.
Formy przemocy psychicznej:
•
Aktywna: poniżanie nadużycia emocjonalne,
pozbawienie środków materialnych.
•
Pasywna: nieokazywanie uczuć, lekceważenie
emocjonalne, lekceważenie potrzeb materialnych.
Do najczęstszych form przemocy
psychicznej w rodzinach należą:
•
- szantaż emocjonalny,
•
- manipulowanie uczuciami,
•
- szydzenie, wyśmiewanie,
•
- wmawianie kłamstw,
•
- ubliżanie i ciągłe krytykowanie,
•
- brak szacunku,
•
- znęcanie,
•
- wywieranie nacisku, presji,
•
- groźby, np. pobicia, zabrania dziecka, popełnienia
samobójstwa,
•
- zastraszanie,
•
- wymuszenia emocjonalne,
•
- zmuszanie do przyglądania się szokującym scenom,
cd. formy przemocy psychicznej
•
- pozbawienie poczucia bezpieczeństwa,
•
- niszczenie domowych sprzętów,
•
- wypędzanie z domu,
•
- pozbawienie środków materialnych,
•
- lekceważenie środków materialnych,
•
- nieokazywanie uczuć,
•
- lekceważenie emocjonalne,
•
- narzucanie sądów,
•
- izolowanie od osób, które mogą służyć pomocą
•
- przenoszenie winy za niezawinione rzeczy na ofiarę,
utwierdzanie w poczuciu winy,
•
- niektóre formy nadopiekuńczości, np. decydowanie za osobę,
która powinna zrobić to sama
Przemoc psychiczna a przemoc fizyczna
•
Przemoc psychiczna w przeciwieństwie do fizycznej nie
pozostawia widocznych śladów i jest znacznie łatwiej
akceptowana przez społeczeństwo, wywołuje jednak
negatywne uczucia: strach, lęk, poczucie
niesprawiedliwości, świadomość braku miłości
rodzicielskiej, bunt. Przemoc psychiczna, podobnie jak
inne formy przemocy, powoduje zjawisko "błędnego
koła", kiedy to ofiara staje się katem. Nieprawidłowe
wzorce zachowań wyniesione z domu są często
nieświadomie powielane w późniejszych latach nawet
przez osoby odrzucające i negujące postawy swoich
gnębicieli.
•
Przemoc psychiczna podobnie jak i fizyczna, zarówna ta
domowa jak i w pracy, jest przestępstwem.
Przemoc
psychiczna w rodzinie
•
Przemoc psychiczna w rodzinach może dotykać wszystkich relacji: mąż -
żona, matka - dziecko, ojciec - dziecko, między rodzeństwem, w
dwukierunkowych relacjach (żona wobec męża lub odwrotnie). Najczęściej
jednak wszyscy członkowie są „zainfekowani” toksycznymi relacjami, bo
osoba, która jest źródłem, ma przecież kontakt ze wszystkimi w rodzinie i
wpływ ten jest uogólniony.
•
Elementem podporządkowania sobie ofiary jest stałe domaganie się od
niej drobnych przysług i ustalanie reguł gry w życiu codziennym. Sprawcy
często grożą samobójstwem, zastraszają ofiarę w celu przejęcia kontroli
nad jej życiem towarzyskim i rodzinnym, grożą skrzywdzeniem innych
osób. Najpotężniejszą bronią z arsenału agresora jest szantaż
emocjonalny stosowany wobec bliskich. Służy on uzależnieniu ofiary od
szantażysty i odseparowaniu jej od osób, które szantażysta uważa za
zagrożenie dla swojej władzy. Sam szantażysta często nie zdaje sobie
sprawy z tego jak bardzo krzywdzi bliską sobie osobę, nie dostrzega w
swoim zachowaniu niczego złego, jest to dla niego naturalny sposób
komunikowania swoich uczuć i wpływania na innych. Jedyną skuteczną
formą obrony przed szantażem jest obnażenie szantażysty, poprzez
powiedzenie wprost "szantażujesz mnie".
Przemoc psychiczna wobec dzieci
•
Najtrudniejsza do zdiagnozowania jest przemoc psychiczna wobec
dzieci. Przemoc tę często określa się jako przemoc w białych
rękawiczkach Może być świadomym okrucieństwem wobec dziecka,
polegającym na celowym, perfidnym wykorzystywaniu jego
bezradności lub nieświadomym krzywdzeniem dziecka na skutek
nieznajomości jego psychiki i na rzutowaniu na nie własnych potrzeb i
modelu szczęścia.
•
Wyzwiska, straszenie, krzyki, "moralizowanie", wymuszanie lojalności,
szantażowanie, niszczenie rzeczy osobistych, wyrzucanie pamiątek,
listów, czasowa izolacja, oschłość emocjonalna, nadmierny rygoryzm
a także różne formy nadopiekuńczości, to tylko niektóre z licznych
przejawów przemocy emocjonalnej stosowanej wobec dzieci.
Wyjątkowo perfidnym sposobem znęcania się psychicznego,
zwłaszcza w stosunku do dzieci najmłodszych, wierzących
bezgranicznie w prawdomówność rodziców, jest straszenie
wyrzuceniem z domu, oddaniem do domu dziecka, mówienie, że się
go już nie kocha, że się odejdzie lub, ze z jego winy jest się chorym.
Skutki przemocy psychicznej u dziecka:
•
Dziecko traci poczucie bezpieczeństwa, przeżywa lęki,
ciągły stres, smutek i samotność, poczucie
niesprawiedliwości i bezsensu, świadomość braku miłości
rodzicielskiej i wiele innych konsekwencji, takich jak
zaburzenia snu, przygnębienie, nerwice, zachowania
agresywne, a nawet myśli i próby samobójcze. Rany w
psychice dziecka spowodowane takim postępowaniem
dorosłych wyrządzają ogromne spustoszenie w sferze
emocjonalnej, poznawczej i behawioralnej dziecka.
Pozbawione miłości dziecko nie potrafi nawiązywać
prawidłowych kontaktów emocjonalnych z ludźmi.
Prawdopodobnie nie będzie umiało okazywać uczuć
swoim bliskim w dorosłym życiu.
Negatywne skutki społeczne
•
- zespół stresu pourazowego,
•
- zespoły i zaburzenia lękowe,
•
- depresje,
•
- choroby psychosomatyczne,
•
- poczucie zagubienia, osamotnienia, bezsensu, bezradności,
•
- poczucie krzywdy,
•
- poczucie winy,
•
- koszmary nocne,
•
- problemy ze snem,
•
- stałe napięcie mięśni ciała: drżenie rąk, nóg, tiki nerwowe, itp.
•
- zachowania agresywne w stosunku do siebie i innych,
cd. negatywne skutki
•
- ucieczki w sen, świat fantazji,
•
- zaniżona samoocena,
•
- małe poczucie własnej wartości, brak akceptacji
własnej osoby,
•
- u dzieci - problemy w szkole z nauką i zachowaniem,
ucieczki,
•
- tendencja do uzależniania się od innych,
•
- poczucie alienacji,
•
- dążenie do perfekcjonizmu,
•
- stosowanie przemocy emocjonalnej wobec innych,
dążenie do kontroli innych,
•
- izolacja,
•
- przestępczość,
•
- poczucie wstydu, inności.
Podsumowanie
•
Nie istnieją jasne kryteria oceny szkodliwości psychicznego
maltretowania jednostki. Fakt znęcania się psychicznego
najczęściej wychodzi na jaw kiedy mamy do czynienia z
przemocą fizyczną, kiedy przybiera bardziej agresywną i
przez to łatwiej zauważalną formę zachowania.
•
Wyjście z relacji o cechach przemocy psychicznej nie jest
łatwą sprawą. Ważne jest więc szerokie spektrum pomocy
dla ofiar i szerokie grono wsparcia- począwszy od
przeróżnych instytucji i - Miejskich Ośrodków Pomocy
Społecznej, szkół, poradni, policji, lekarzy, sądów,
psychoterapeutów, księży do rodziny, przyjaciół i sąsiadów
włącznie. Dzięki pomocy i współpracy wielu osób i instytucji
udaje się niektórym wyjść z przemocy . Odzyskują wtedy
spokój, radość i mają szanse na godne życie.
Dziękujemy za uwagę.