MIĘDZY WOLNYM
HANDLEM A
PROTEKCJONIZMEM W
XIX i XX w.
Prezentacja obejmuje:
•
Znaczenie Handlu Zagranicznego
•
Modele Polityki Handlowej
•
Współczesny Handel Światowy i Jego Problemy
•
Kryzys Paliwowy w 1973 r.
•
Porozumienia Międzynarodowe Dotyczące
Handlu
Znaczenie Handlu Zagranicznego
W XIX w. Handel zagraniczny był znaczącym
czynnikiem rozwojowym, gdyż przez procesy
industrializacji oraz urbanizacji w Europie i Stanach
Zjednoczonych szybko wzrastało zapotrzebowanie
na żywność i surowce.
Jego rozkwit przypada na okres ekspansji
kolonialnej mocarstw europejskich.
Odegrał istotną rolę w ukształtowaniu się świata na
kraje uprzemysłowione oraz obszary stanowiące ich
bazę surowcową i żywnościową który w dużej
mierze utrzymuje się do dziś.
Mieszkańcy poszczególnych kontynentów uzyskali
dzięki niemu dostęp do produktów pochodzących z
innych części globu.
Modele Polityki
Handlowej
Dwa wyróżniające się modele w tym okresie to liberalizm
gospodarczy i protekcjonizm.
Zgodnie z liberalizmem gospodarczym organy państwa nie
powinny ingerować w stosunki ekonomiczne.
Idee wolnego handlu cenili sobie brytyjczycy. W XIX w
zrezygnowano z wielu ceł i przepisów ograniczających swobodny
przepływ towarów, a także zlikwidowano m.in. Kompanię
Wschodnioindyjską. Ich działania i promowany liberalizm sprzyjał
ich slinej gospodarce i wypieranie z rynku słabszej konkurencji.
Protekcjonizm pojawił się w XIX w. I miał chronić krajowe
rolnictwo i przemysł przed zagraniczną konkurencją poprzez
wysokie stawki celne.
Oba modele było można prowadzić równocześnie. Tego
przykładem jest Niemiecki Związek Celny gdzie pomiędzy
państwammi członkowskimi zniesiono wszelkie bariery celne, a
jedocześnie cła były nałożone na towary sprowadzane z państw
nie należących do związku.
Współczesny Handel Światowy i
Jego Problemy
I wojna światowa przyczyniła się do osłabienie lub nawet rozpadu
wielu ukształtowanych wcześniej powiązań ekonomicznych.
Doszło do wielkiego kryzysu gospodarczego, by mu przedziwdziałąć
ustanowiono wysokie cła na towary sprowadzane z poza kraju i
starano się wspierać wytwórczość krajową.
II wojna światowa zmieniła struktury międzynarodowej wymiany
handlowej. Wykorzystały to Stany Zjednoczone by wzmocnić swoje
powiązania z w krajach europejskich.
Doszło do wielustronnych układów handlowych oraz inwestycji
kapitału amerykańskiego dzięki którym odbudowano i wzmocniono
gospodarki krajów zachodnioeuropejskich oraz Japonii.
Powstał układ sił gospodarczych zwany triadą w jej skład weszły:
Stany Zjednoczone, Europa i Japonia.
Kryzys paliwowy w 1973r i jego
skutki
Został on spowodowany wprowadzeniem embarga na dostawy
ropy do państw, które popierały bliskowschdnią politykę
Izraelczyków w 1973 r. Przez rządy krajów arabskich.
Doprowadziło to do kilkukrotnego wzrostu ceny ropy
(z około 2-3
dolarów za baryłke cena wzrosłą prawię do 13 dolarów),
a także wywołało
w świecie zachodnim długotrwały kryzys ekonomiczny.
Porzucono kurs ku liberalizacji na rzecz wzmocnienia ochrony
gospodarek narodowych, lecz nakładanie ceł i ograniczanie
swobody handlu nie przynoisły oczekiwanych rezultatów.
Wytworzonie silnych powiązań ekonomicznych dzięki Stanom
Zjednoczonym które zapoczątkowały proces uwalniania handlu
międzynaradowego.
Obecnie największe potęgi ekonomiczne świata podejmują
działania typowe dla protekcjonizmu.
Porozumienia Międzynarodowe
Dotyczące Handlu
Pierwszą próbą porozumień była konferencja w Bretton Woods w lipcu 1944 r. Gdzie miała
zostać utworzona międzynarodowa organizacja handlowa koordynująca działania na rzecz
liberalizacja wymiany handlowej. Z powodu wielu sprzeciwów nie doszła do skutku.
3 lata później przedstawiciele 20 państw zawarli układ ogólny w sprawie taryf
celnych i handlu którego założeniem stały się reguły wolnego handlu międzynarodowego
mającą u podstaw zasady konkurencji i nieskrępowanie ograniczeniami celnymi.
W 1994 r. Układ Ogólny w sprawie taryf celnych i handlu zastąpiono Organizacją Handlu
która nadal miaja czuwać nad liberalizacją handlu, ale także rozstrzyganie sporów
pomiędzy państwami członwkoskimi oraz regulowanie wzajemniej wymiany handlowej.
Integracja europejska zaczeła się od utworzenia w 1957 r. Europejskiej Wspólnoty
Gospodarczej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atmowej. Ten proces integracji ekonomicznej
i politycznej ostatecznie doprowadził do powstania w 1993 r. Unii europejskiej.
Przez pewien czas działąło Europejskie Stowarzyszenie Wolnego Handlu, lecz zaczeło tracić
na znaczeniu kiedy jego członkowie zaczeli przechodzić do konkurencyjnego
stowarzyszenia.
Na cały świecie były tworzone podobne twory.