Zarządzanie Środowiskiem
Wykład 4
Normy serii ISO 14000
Cele, zadania i programy środowiskowe
Politechnika Opolska
Wydział Mechaniczny
Zarządzanie Środowiskiem
Wykład 4
Normy serii ISO 14000
Cele, zadania i programy środowiskowe
Politechnika Opolska
Wydział Mechaniczny
Terminologia
2
Definicje wynikające z norm PN-EN ISO 14001, PN-EN ISO 14004,
PN-EN ISO 14034, PN-EN ISO 14031, PN-EN ISO 14032:
Cel środowiskowy – ogólny cel wynikający z polityki środowiskowej,
który organizacja ustaliła do osiągnięcia i który jest określony ilościowo,
tam gdzie jest to możliwe
Zadanie środowiskowe – szczegółowe wymaganie dotyczące efektów
działalności środowiskowej, wyrażane ilościowo zawsze gdy jest to
możliwe, mające zastosowanie do organizacji albo jej części, wynikające
z celów środowiskowych, które należy określić oraz zrealizować aby
osiągnąć te cele
Program środowiskowy – harmonogram wdrażania wszystkich celów i
zadań środowiskowych przypisujący konkretnym pracownikom organizacji
odpowiedzialność za osiągnięcie celów i zadań oraz wskazujący środki i
terminy
w których mają być one osiągnięte
Efekty działalności środowiskowej – możliwe do zmierzenie efekty
działania
systemu
zarządzania
środowiskowego,
związane
ze
sterowaniem przez organizację aspektami środowiskowymi, opartego na
polityce, celach i zadaniach środowiskowych
Cele środowiskowe - charakterystyka
2
C
e
le
śr
o
d
o
w
is
ko
w
e
C
e
le
śr
o
d
o
w
is
ko
w
e
Powiązanie ze
znaczącymi
aspektami
środowiskowymi i
polityką
środowiskową
Powiązanie ze
znaczącymi
aspektami
środowiskowymi i
polityką
środowiskową
- każdy znaczący aspekt
środowiskowy musi mieć wyznaczony
cel środowiskowy
- możliwość przyporządkowania
każdemu celowi środowiskowemu
stosownego zapisu polityki
środowiskowej
- długoterminowy charakter realizacji
- każdy znaczący aspekt
środowiskowy musi mieć wyznaczony
cel środowiskowy
- możliwość przyporządkowania
każdemu celowi środowiskowemu
stosownego zapisu polityki
środowiskowej
- długoterminowy charakter realizacji
Udokumentowanie
Udokumentowanie
- utworzenie zapisu proceduralnego
oraz stosownego rejestru kontrolnego
- utworzenie zapisu proceduralnego
oraz stosownego rejestru kontrolnego
Mierzalność
Mierzalność
- Wprowadzenie opisanych w
stosownej procedurze wskaźników
umożliwiających ocenić postęp z
wdrażania celów środowiskowych
- mierzalność można pominąć jedynie
gdy jest niemożliwa lub nakład prac
poniesiony na nią będzie wpływał na
efektywność procedury
- Wprowadzenie opisanych w
stosownej procedurze wskaźników
umożliwiających ocenić postęp z
wdrażania celów środowiskowych
- mierzalność można pominąć jedynie
gdy jest niemożliwa lub nakład prac
poniesiony na nią będzie wpływał na
efektywność procedury
Cele środowiskowe - projektowanie
2
Podstawy
projektowa
nia celów
Podstawy
projektowa
nia celów
Konkretny
zapis
polityki
środowi-
skowej
Konkretny
zapis
polityki
środowi-
skowej
Ogólne
wymagania
normy
Ogólne
wymagania
normy
Wymagania
prawne
i inne
Wymagania
prawne
i inne
Znaczące
aspekty
środowi-
skowe
Znaczące
aspekty
środowi-
skowe
Wymagania
techniczne i
organizacyj
ne
Wymagania
techniczne i
organizacyj
ne
Wymagania
finansowe
Wymagania
finansowe
Interes
firmy
Interes
firmy
Punkt
widzenia
stron
zaintereso-
wanych
Punkt
widzenia
stron
zaintereso-
wanych
Cele środowiskowe - projektowanie
2
Zasady ustalania celów środowiskowych:
1. Gwarancja osiągnięcia danego rezultatu
- muszą pozwolić na realizacje wyrażonego w polityce
środowiskowej ciągłego doskonalenia efektów działalności
środowiskowej
- doskonalenie w zakresie organizacyjnym SZŚ może być
celem dodatkowym
- niedopuszczalne jest aby ani jeden cel środowiskowy nie
dotyczył poprawy parametru środowiskowego opisanego
wybranym wskaźnikiem
2. Opracowanie procedury
- Norma nie wymaga osobnej procedury jednak ze względu na
kluczowy charakter celów środowiskowych w poprawie
oddziaływania organizacji na środowisko działanie takie jest
wskazane
- Minimalna Zawartość procedury: podział kompetencji i
odpowiedzialności, zasady ustalania, zatwierdzania i realizacji
celów środowiskowych, wzory dokumentów wspomagających
Cele środowiskowe - projektowanie
2
Zasady ustalania celów środowiskowych:
3. Przyjęcie celu (dla komórki organizacyjnej, na rok)
- powiązanie z aspektem środowiskowym generowanym w danej
komórce organizacyjnej (wyjątek: cele dodatkowe np. organizacyjne
SZŚ)
- redukcja emisji, wytwarzania odpadów, mniejsze zużycie zasobów
- wprowadzenie zmian w projektowaniu wyrobów prowadzące do
mniejszego ich oddziaływania na środowisko
- nadzorowanie wpływu na środowisko źródeł surowców
- podnoszenie świadomości ekologicznej pracowników i
społeczeństwa
4. Przyjęcie wskaźników osiągnięcia celu
- ilość zużywanego surowca na jednostkę produkcji
- ilość określonych zanieczyszczeń na tonę wyprodukowanych
wyrobów
- ilość zużytego paliwa na tonę przetransportowanego
surowca/produktu
- udział farb wodorozcieńczalnych w ogólnej ilości farb na tonę
produktu
- procent wtórnie wykorzystanych odpadów
(wewnętrznie/zewnętrznie)
Zadania środowiskowe - charakterystyka
2
Działania elementarne, których suma
składa się na osiągnięcie rezultatu
wyznaczonego przez cel środowiskowy
• Wysoka specyficzność i szczegółowość
• Osiągnięcie danego celu może wymuszać realizację
kilku zadań
• Zadania można dzielić na mniejsze etapy (działania)
• Realizowane zadania mogą mieć charakter
następczy lub równoległy
Zadania środowiskowe - przykład
2
Cel
środowiskow
y nr 7:
Eliminacja
wycieków oleju
do gleby w hali
remontów 3
Zadanie
środowiskowe nr 1:
Zakup odciągacza
płynów
eksploatacyjnych
Zadanie
środowiskowe nr 2:
Modernizacja rynien
odciekowych na
stanowiskach 1-4 w hali
remontów 3
Działanie 1
- Zakup nowego systemu
odciekowego
Działanie 2
- Demontaż obecnego systemu
odciekowego
Działanie 3
- Montaż nowego systemu
odciekowego
Zadanie
środowiskowe 3:
Szkolenie personelu
z zakresu oddziaływania
substancji
ropopochodnych na
wody i gleby
Programy środowiskowe - Charakterystyka
2
Punkt 4.3.4 normy PN-EN ISO 14001:2005 „Programy zarządzania
środowiskowego”
Organizacja powinna ustanowić i utrzymać programy osiągania swoich
celów i zadań środowiskowych
Program powinien obejmować:
- zadania niezbędne do osiągnięcia celów w danej komórce organizacyjnej
- przypisanie odpowiedzialności za realizację programu
- ustalenie środków niezbędnych do realizacji programu
- ustalenie terminu zrealizowania programu
Program powinien być udokumentowany stosowną procedurą oraz
dokumentem kontrolnym
Programy środowiskowe - projektowanie
2
Podstawy
projektowa
nia
programów
środowi-
skowych
Podstawy
projektowa
nia
programów
środowi-
skowych
Konkretny
zapis
polityki
środowi-
skowej
Konkretny
zapis
polityki
środowi-
skowej
Ogólne
wymagania
normy np.
ciągłe
doskonaleni
e
Ogólne
wymagania
normy np.
ciągłe
doskonaleni
e
Wymagania
prawne
i inne
Wymagania
prawne
i inne
Analiza
celów i
zadań
środowi-
skowych
Analiza
celów i
zadań
środowi-
skowych
Przegląd
kadr i
zaplecza
techniczneg
o
Przegląd
kadr i
zaplecza
techniczneg
o
Wymagania
finansowe
Wymagania
finansowe
Przegląd
środowi-
skowy
działań
wynikający
ch z
programu
Przegląd
środowi-
skowy
działań
wynikający
ch z
programu
Monitoring
i ewaluacja
(wskaźniki)
Monitoring
i ewaluacja
(wskaźniki)
Powiązania
2
Program środowiskowy dla danej komórki
organizacyjnej
na dany rok
Zadania środowiskowe dla celu 2
Zadanie 1
Zadania środowiskowe dla celu 1
Zadanie 1
Zadanie 2
Cele środowiskowe
Cel 1: minimalizacja aspektu
2
Cel 2: eliminacja aspektu 3
Zapis Polityki Środowiskowej
Znaczące aspekty środowiskowe
Znaczący aspekt środowiskowy
Aspekt 1
Aspekt 2
Aspekt 3
Dokumentacja procedury
2
Kompetencje i odpowiedzialność personelu
Kompetencje i odpowiedzialność personelu
Opis procedury:
- Cele i zadania środowiskowe
- Program środowiskowy
Opis procedury:
- Cele i zadania środowiskowe
- Program środowiskowy
Monitorowanie realizacji procedury
Monitorowanie realizacji procedury
Wzory dokumentów
- Rejestr propozycji celów i zadań
- Program zarządzania środowiskowego
Wzory dokumentów
- Rejestr propozycji celów i zadań
- Program zarządzania środowiskowego
P
ro
c
e
d
u
ra
P
ro
c
e
d
u
ra
za
łą
c
zn
ik
za
łą
c
zn
ik
Kompetencje i odpowiedzialność
2
Najwyższe
kierownict
wo
Najwyższe
kierownict
wo
- Nadzoruje realizację
polityki środowiskowej
- zapewnia środki
finansowe niezbędne do
realizacji działań objętych
procedurą
- Nadzoruje realizację
polityki środowiskowej
- zapewnia środki
finansowe niezbędne do
realizacji działań objętych
procedurą
Pełnomocni
k ds. SZŚ
Pełnomocni
k ds. SZŚ
- weryfikacja i zatwierdzanie programu
zarządzania środowiskowego
- opracowanie celów i zadań
środowiskowych oraz monitorowanie
procesu ich wdrażania
- nadzór nad realizacją procedury w
ramach audytów wewnętrznych
- weryfikacja i zatwierdzanie programu
zarządzania środowiskowego
- opracowanie celów i zadań
środowiskowych oraz monitorowanie
procesu ich wdrażania
- nadzór nad realizacją procedury w
ramach audytów wewnętrznych
Specjalista ds.
ochrony
środowiska
Specjalista ds.
ochrony
środowiska
- uczestniczy w
opracowaniu
dokumentacji
proceduralnej oraz jej
realizacji we wszystkich
komórkach
organizacyjnych
- uczestniczy w
opracowaniu
dokumentacji
proceduralnej oraz jej
realizacji we wszystkich
komórkach
organizacyjnych
Kierownicy
komórek
organizacyjny
ch
Kierownicy
komórek
organizacyjny
ch
- opracowują cele,
zadania
i programy środowiskowe
we właściwych sobie
komórkach
- odpowiadają za ich
realizację z obszarze
danej komórki
- opracowują cele,
zadania
i programy środowiskowe
we właściwych sobie
komórkach
- odpowiadają za ich
realizację z obszarze
danej komórki
Opis procedury - tryb postępowania
2
Tworzenie
propozycji
celów zadań
i programów
środowiskowy
ch
Możliwości
techniczne
i finansowe
realizacji
Weryfikacja
propozycji
celów i zadań
środowiskowy
ch
Opracowanie
programów
środowiskowy
ch dla
komórek
organizacyjny
ch
Rozpoczęcie
realizacji
programu
Monitorowani
e realizacji
programów
środowiskowy
ch
(wskaźniki)
START
AKTUALIZACJA
KONIEC
Kto?
Z kim?
Kiedy?
Termin?
Zakres?
Co
potrzebne?
Gdzie
rezultaty?
Dokumentacja - przykłady
2
Dokumentacja - przykłady
2
Dokumentacja - przykłady
2
Dokumentacja - przykłady
2
Dokumentacja - przykłady
2