Promieniowanie 

ultrafioletowe

Psoraleny

• Związki otrzymane z roślin np. z dziurawca, 

selera,

• olejku bergamotowego ( bergapten-psoralen), 
• uwrażliwiają skórę na promienie słoneczne. 

Skóra 

• nabiera ciemnej barwy pobudza produkcję 

melaniny.

• działają fototoksycznie i kancerogennie.

• Fotochemoterapia (PUVA-psoralen +UVA)

• polega na zastosowaniu niejonizującego
• promieniowania elektromagnetycznego o 

długości fali

• 320-400nm w połączeniu z miejscowym lub 

ogólnym

• podawaniem leków z grupy psoralenów.

Fototerapia- leczenie 

światłem

•

Promieniowanie ultrafioletowe jako uzupełnienie terapii w 
dermatologii. Podział:

1. UVC

- 200-250nm            

2.

 

UVB

- 290-320nm

3. UVA

-320-400nm (

UVA1

-340-400nm, 

UVA2

-320-340nm)

•

UVC

 -bardzo szybko wywołuje rumień skórny,

•

może powodować świetlne zapalenie rogówki

•

działa bakteriobójczo

•

UVB

 - wywołuje oparzenia słoneczne i rumień,

•

przyspiesza starzenie się i zwyrodnienie słoneczne skóry, 
może przyczynić się do nowotworu skórnego

•

UVA

 -długie promieniowanie, działanie rumieniogenne

•

słabsze niż UVB, może powodować zaćmę,działa melano-

•

twórczo, fototoksyczność i fotoalergia są zależne od tego 
promieniowania

•

Przechodzi przez szyby i plastik. .

Fototerapia- leczenie 

światłem

• Promieniowanie ultrafioletowe udział w :
 syntezie witaminy D3;
 wytwarzaniu melaniny chroniącej przed 

oparzeniem słonecznym;

 wzrost wydzielania endorfin 

(samopoczucie)

 hamowaniu niektórych procesów 

autoimmunologicznych np. łuszczycy

 w atopowym i łojotokowym zapaleniu 

skóry, promieniowanie słoneczne wywiera 
zwykle korzystny wpływ. 

Odczyny fototoksyczne

• Wykwity –oparzenia słoneczne,rumień, obrzęk, 

pęcherze,

• krótko po ekspozycji 

subst. fototoksycznej i 

promieni UV

• w  dużej dawce, ustępują po usunięciu czynnika 
• wywołującego.
• Długotrwałe przebarwienia po 

amiodaronie

, 

psoralenach

• lub lekach: 

• Tetracykliny, hydrochlorotiazyd, 

chloropromazyna,

• furosemid, kwas nalidyksowy

 - liszaj płaski.

• Leki fototoksyczne stosowane zewnętrznie: 

• furanokumaryny, psoralen, dziegcie i 

barwniki

.

• Kosmetyki np.

woda kolońska

 zawiera psoraleny 

zmiany

• skórne po ekspozycji na UV.

Substancje światłouczulające

• Leki z grupy barbituranów i sulfonamidów-

Biseptol,

 

• Sulfonamidowe środki p.cukrzycowe- 

Diabetol,Chlorpropamid

• Niesteroidowe leki przeciwzapalne-

piroksykam, naproksen,diklofenak

• Leki moczopędne –

hydrochlorotiazyd, 

furosemid

• Leki przeciwarytmiczne- 

amiodaron, 

chinidyna, propranolol

• Antybiotyki – 

tetracykliny, fluorochinolony,

c.d.

• Niektóre leki przeciwdepresyjne, poch 

fenotiazyn i leki uspokajające,

• Leki hormonalne- 

środki antykoncepcyjne

,

• Olejki eteryczne: 

lawendowy, cedrowy, 

sandałowy, waniliowy, 

• z arcydzięgla, dziurawca

 picie naparów z tych 

ziół. 

• Piżmo.
• Wszystkie cytrusowe olejki eteryczne, 

n

ajsilniej



    fototoksyczny

 jest :



    olejek bergamotowy, potem z 



    gorzkiej pomarańczy, cytrynowy i 
grejpfriutowy.

Odczyn fotoalergiczny

• Nie jest związany z dawką i UV.
• Do 

substancji fotoalergicznej

 zaliczamy:

• sulfonamidy,
• poch. fenotiazyny-chloropromazyna, 

prometazyna,

• salicylamidy,
• tiazydy,
• substancje zapachowe: piżmo, 6-

metylokumarynę.

• Ważne jest odróżnienie odczynów fototoksycznych od
• fotoalergicznych, ponieważ w następstwie odczynów
• immunologicznych może dojść do utrwalenia 

nadwrażliwości 

• na światło, pomimo zaprzestania kontaktu z substancją
• światłouczulającą. Rozwija się oporna na leczenie 
• nadwrażliwość na szeroki zakres promieniowania 

(UVA,UVB, 

• widzialne). Występują lichenizacje, erytrodermie

 . 

Objawy niepożądane

 

• Zależne są od dawek UV i nietolerancji 

psoralenów:

 nudności, wymioty, biegunka, bóle brzucha,
 osłabienie,
 obrzęki, świąd skóry,
  kołatanie serca, wstrząs kardiogenny,
  skurcz oskrzeli
 uszkodzenie narządu wzroku
 przewlekle świetlne uszkodzenie skóry
 starzenie się skóry spowodowane UV
 kancerogeneza – rozwój nowotworów skóry.

Przeciwwskazania do 

naświetlania w solarium

 Ciąża i karmienie piersią;
 Uprzednie leczenie arsenem;
 Istniejące lub przebyte nowotwory skóry;
 Ciężkie choroby układu sercowo-

naczyniowego;

 Nadciśnienie tętnicze;
 Niewydolność wątroby i nerek;
 Epilepsja;
 Zaćma;
 Klaustrofobia;
 Dzieci poniżej 8 r.ż.;