Dziecko a jednak 

dorosły – realia 

dorastania w Tybecie

Scenariusz lekcji dla 

liceum o profilu 

humanistycznym

Urszula Opyrchał

Założenia

Lekcja przygotowana na 2 jednostki 

lekcyjne (90minut) dla 3 klasy liceum 
o profilu humanistycznym. Uczniowie 
zdobyli wcześniej podstawowe 
informacje o buddyzmie na lekcji 
religii lub etyki.

Cele: po lekcji uczeń…

•potrafi określić zasięg kultury tybetańskiej,
•zna podstawowe informacje o TRA,
•zna podstawowe informacji o buddyzmie 

tybetańskim,

•zna tybetańskie rytuały związane z dzieciństwem,
•umie porównać rytuały tybetańskie z europejskimi / 

polskimi,

•rozumie pojęcie lamaizmu i lamy,
•umie wskazać zalety i wady wyboru dla dziecka 

życia świeckiego i klasztornego

•zna tytuły filmów poświęconych tematyce 

tybetańskiej.

Materiały

• Film Wybraniec (Unmistakem Child), reż. Nati Baratz, 

2008

• Film Siedem lat w Tybecie (Seven Years In Tybet), reż. 

Jean-Jacques Annaud, 1997

• Książka Tybet. Ginąca kultura, A. i M. Szymczakowie, 

Warszawa 2008

• Książka Tybet. Zarys historii kultury, D. Snellgrove i H. 

Richardson, Warszawa 1978

• Arkusze papieru, kolorowe pisaki
• Wydrukowane testy o buddyzmie, mapki i fragmenty 

książki (ok. 15 sztuk), wydrukowane pismo, flaga i 
chorągiewki modlitewne (po 1 sztuce).

WPROWADZENIE

• Polecenie: „Z czym wam się kojarzy słowo 

Tybet?” – burza mózgów.

• Zapisanie odpowiedzi uczniów na tablicy, 

zweryfikowanie odpowiedzi, ewentualne 
wyjaśnienie pojęć, które mogą nie być 
znane wszystkim uczniom. 

• Uzupełnienie obejmuje także krótki wykład 

dotyczący Tybetańskiego Regionu 
Autonomicznego, na podstawie książki 
Tybet. Ginąca kultura, A. i M. Szymczakowie.

WPROWADZENIE

Pismo tybetańskie

WPROWADZENIE

Flaga tybetańska

CZĘŚĆ WŁAŚCIWA LEKCJI

Polecenie: „Teraz w 2-osobowych 

grupach rozwiążcie test dotyczący 
najważniejszej religii w Tybecie, czyli 
buddyzmu oraz zaznaczcie na mapce, 
które rejony –  waszym zdaniem – 
stanowią obszar wpływów kultury 
tybetańskiej”. Po paru minutach: 
„Połączcie się w 4-osobowe grupy i 
zweryfikujcie swoje odpowiedzi”. 

CZĘŚĆ WŁAŚCIWA LEKCJI

W którym wieku pojawił 

się buddyzm?

• VI w. p.n.e.
• II w. p.n.e.
• I w. n.e.

W jakim państwie 

powstał?

• Chiny
• Indie
• Japonia

Jak przed oświeceniem 

nazywał się Budda?

• Brahma Sahampati
• Siddhartha Gautama
• Vidja Dehejia

Z jakiej warstwy społecznej 

pochodził Budda?

• Królewska
• Kapłańska
• Chłopska

CZĘŚĆ WŁAŚCIWA LEKCJI

CZĘŚĆ WŁAŚCIWA LEKCJI

Następuje sprawdzenie ćwiczenia i 

ewentualne rozwianie wątpliwości 
uczniów dotyczące pojęć (szintoizm, 
samsara itp.). Wprowadzenie 
terminów: lama i lamaizm.

CZĘŚĆ WŁAŚCIWA LEKCJI

Podział na grupy. Każda z grup dostaje 

2 rytuały związane z dzieciństwem 
Tybetańczyków. Mają narysować 
plakaty przedstawiające te rytuały

• poród
• rytualne oczyszczenie
• odwiedziny sąsiadów
• ceremonia nadania imienia 
• pierwsze wyjście dziecka z domu

CZĘŚĆ WŁAŚCIWA LEKCJI

CZĘŚĆ WŁAŚCIWA LEKCJI

Pytanie: „Czy widzicie jakieś 

podobieństwa do rytuałów w Polsce i 
Europie? Czy myślicie, że są takie 
wydarzenia w dzieciństwie, które we 
wszystkich kulturach są ważne? Jeśli 
tak, to które?” – dyskusja.

CZĘŚĆ WŁAŚCIWA LEKCJI

Polecenie: „Przeczytajcie krótki tekst o 

życiu świeckim i klasztornym w 
Tybecie i zastanówcie się, jaką 
przyszłość wy wybralibyście dla 
siebie lub swoich dzieci, gdybyście 
byli tradycyjnymi Tybetańczykami?” – 
debata za i przeciw.

Tekst z książki Tybet. Zarys historii 

kultury, D. Snellgrove i H. 
Richardson, s. 196-208

CZĘŚĆ WŁAŚCIWA LEKCJI

Polecenie: „Czy znacie jakieś filmy dotyczące 

Tybetu?” – burza mózgów.

Polecenie: „Jak już było wspomniane, 

lamowie zostawiaj wskazówki, gdzie należy 
szukać ich kolejnej inkarnacji. Obejrzyjcie 
fragmenty filmów i zastanówcie się:

• Jak powinno się zachowywać dziecko, żeby 

uznać je za inkarnację lamy? Co powinno 
umieć rozpoznać?

• Jak kształcony jest lama?

CZĘŚĆ WŁAŚCIWA LEKCJI

• Jak zachowują się rodziny, u których poszukuje 

się inkarnacji lamy? Czym to może być 
spowodowane?

• Jakie dylematy może mieć osoba poszukująca 

inkarnacji lamy?

• Jakie dylematy mogą mieć rodzice, których 

dziecko zostanie uznane za inkarnację lamy?

• Jaka jest relacja między lamą a Tybetańczykami 

oraz lamą a Chińczykami?

• Jakie dodatkowe informacje o Tybetańczykach 

przekazują obejrzane fragmenty (strój, 
budownictwo, etykieta itp.)?.

CZĘŚĆ WŁAŚCIWA LEKCJI

Prelekcja fragmentów filmów: 

Wybraniec (Unmistakem Child), reż. 
Nati Baratz, 2008

oraz Siedem lat w Tybecie Seven Years 

In Tybet), reż. Jean-Jacques Annaud, 
1997.

Swobodna dyskusja na powyższe 

tematy.

ZAKOŃCZNIE

Sporządzenie samodzielnej notatki z 

zajęć.

Zadanie domowe: „Autorytet dziecka – 

jacy młodzi ludzie cieszą się 
autorytetem w Europie a jacy w 
Tybecie?”