Uwarunkowania zdrowia. Choroby zakaźne i pasożytnicze.

FIZY

CZNE

(pro

cesy

zjo

gicz

prz

ebie

gają

ce p

wid

ło

cały

m o

rga

nizm

, po

czą

wsz

y o

poje

dyn

cze

j k

órk

i do

kładu

rzą

dó

w. Sp

e dzi

ała

nie

pro

cesu

ome

ost

azy

PSYCHICZNE

(zdolność logicznego myślenia,

rozpoznawania uczuć i

wyrażania ich w odpowiedni

sposób, umiejętność radzenia

sobie ze stresem).

SPOŁECZNE

(umiejętność nawiązywania,

podtrzymywania i rozwijania

prawidłowych relacji z ludźmi).

DUCH

(zw

ią

wia

rą

pra

kty

ligi

ymi

b o

sob

ist

syst

em w

art

ości

ZDROWI

UWARUNKOWANIA
ZDROWIA



styl życia

(sposób odżywiania się, aktywność

fzyczna, umiejętność radzenia sobie ze stresem,
stosowanie alkoholu, papierosów, narkotyków,
zachowania seksualne)



środowisko życia

(rodzina, warunki pracy,

mieszkanie, znajomi)



czynniki genetyczne

(biologiczne funkcjonowanie

organizmu, dziedziczenie predyspozycji do
wystąpienia określonych chorób)



opieka

zdrowotna

(dostęp

świadczeń

medycznych)

CHOROBA

Dynamiczny stan organizmu, w którym dochodzi

do  nieprawidłowej  reakcji  narządów  na  bodźce
pochodzące  ze  środowiska  zewnętrznego  lub
wewnętrznego.  Prowadzi  to  do  zaburzenia
homeostazy i zmian anatomicznych.

Etiologia

- określa czynniki powodujące chorobę

i związek między nimi a swoistą reakcją organizmu

Patogeneza

- ustala miejsca przenikania lub

usytuowania

czynnika

chorobotwórczego,

śledzenie rozwoju procesu chorobowego oraz
określenie drogi jego szerzenia się.

Choroby cywilizacyjne a

społeczne

Choroby

cywilizacyjne-

schodzenia

wyraźnie

związane z rozwojem
cywilizacji.

Ich

przyczynami mogą być
zmiany w środowisku,
mała

aktywność

fzyczna,

niewłaściwa

dieta i szybkie tempo
życia.

Są

np.

cukrzyca,

alergia,

nerwica, choroby układu
krążenia.

Choroby społeczne-

choroby
występujące

dużej  liczby  osób,
wymagające
długotrwałego
leczenia,
powodujące  duże
straty  społeczne.
Do

chorób

społecznych
należą

m.in.

alkoholizm, AIDS.

KLASYFIKACJA CHORÓB



Podział oparty na przyczynach, który dzieli choroby
na

zakaźne i niezakaźne



Podział topografczno-anatomiczny, który wyróżnia
choroby poszczególnych narządów lub układów



Podział oparty na płci i wieku



Podział

wskazujący

udział

czynnika

genetycznego

(czynnik

dzieli

choroby

dziedziczne
i niedziedziczne, wrodzone i nabyty)



Podział oparty na mechanizmach powstawania
chorób

Drogi rozprzestrzeniania się
czynników zakaźnych:



Bezpośrednie:



Kontakt z chorym lub nosicielem- podczas stosunków
płciowych, a także pielęgnacji i leczenia osób chorych. W
przypadku zwierząt przez ugryzienie lub zadrapanie



Kontakt przez łożysko lub w trakcie porodu



Zakażenie własnymi pasożytami



Pośrednie:



Droga powietrzna- najczęściej droga kropelkowa w czasie
kichania lub kaszlu. Rzadziej z płynem zawartym w powietrzu



Droga pokarmowa



Zakażenie przez glebie



Przenoszenie za pośrednictwem przedmiotów np. zakażona
bielizna, pościel

Zwalczanie, leczenie i proflaktyka



W  zwalczaniu  chorób  zakaźnych  istotne
jest  wczesne  i  prawidłowe  rozpoznanie
choroby,  wykrycie  źródła  zakażenia  i
unieszkodliwienie go oraz przerwanie dróg
przenoszenia  patogenów.  Ważna  jest
również  ochrona  osób  które  maja  kontakt
z chorym.



Leczenie

polega na hamowaniu rozwoju

patogenów. W tym celu stosuje się
antybiotyki i antytoksyny, a także leki
przeciwwirusowe i zwalczające pasożyty.



Zapobieganie

polega na przestrzeganiu

zasad higieny oraz stosowaniu szczepień
ochronnych

Choroby zakaźne człowieka

Powodowane przez wirusy

Nazwa

Czynnik
chorobotwórcz
y

Droga
rozprzestrzeniani
a się

Wrota
zakażenia

Sposób
nabywania
odporności

WZW typu

HAV

Droga pokarmowa

i wodna

Układ

pokarmowy

• Po przebytej

chorobie

• Szczepienie

WZW typu

HBV

• kontakt

seksualny z

nosicielem

• kontakt z

przedmiotami

•Przez łożysko

• Uszkodzona

skóra

•błona śluzowa

dróg moczowo-

płciowych

• po przebytej

chorobie

• szczepienie

WZW typu

HCV

Bezpośredni

kontakt z

zakażoną krwią

Uszkodzona

skóra

Brak

szczepionki (!)

Rak szyjki

macicy

HPV

Bezpośredni

kontakt z chorym

lub nosicielem-

skóra lub kontakty

seksualne

• uszkodzona

skóra

• błona

śluzowa dróg

moczowo-

płciowych

Szczepienie

Nazwa choroby

Droga

rozprzestrzenia

nia się

Wrota

zakażenia

Sposób

nabywania

odporności

Grypa

• droga kropelkowa

• Bezpośredni

kontakt z chorym

Układ oddechowy

Szczepienia (niska

skuteczność)

Odra

droga kropelkowa

Układ oddechowy

• przeciwciała

matki

• szczepienia

Świnka

droga kropelkowa

Układ oddechowy

• po przebytej
chorobie

• szczepienia

Różyczka

• droga kropelkowa

• przez łożysko

Układ oddechowy

• po przebytej

chorobie

• szczepienia

Ospa wietrzna

• droga kropelkowa

• Bezpośredni

kontakt z chorym

Układ oddechowy

• po przebytej

chorobie

• szczepienia

Choroba Heinego-

Medina

• droga

kropelkowa

• droga pokarmowa

(brudne ręce)

Układ pokarmowy

szczepienie

Wścieklizna

• bezpośredni

kontakt z chorym

zwierzęciem

(pogryzienie)

Uszkodzona skóra

Brak (szczepienia

wykonywane tylko

po ugryzieniu)

Choroby zakaźne człowieka

Nazwa

Czynnik

chorobotwórczy

Droga

rozprzestrzeniania

się

Sposób

nabywania

odporności

Gruźlica

prątek gruźlicy

• bezpośredni kontakt z

chorym lub nosicielem

• droga powietrzna

•droga pokarmowa (woda

lub mięso i mleko chorych

krów) , przez przedmioty

(jeśli

nie

została

zachowana odpowiednia

higiena - wygotowanie

naczyń , wygotowanie
pościeli

i ręczników)

szczepienie

Czerwonka

bakteryjna

pałeczki z rodzaju

Shigella

• bezpośredni kontakt z

chorym

• droga pokarmowa

•przenoszenie

prze

przedmioty

Wywoływane przez bakterie

Nazwa

Czynnik

chorobotwórczy

Droga

rozprzestrzeniania

się

Sposób

nabywania

odporności

Dur

brzuszny

pałeczka

duru

brzusznego

• zakażenie źródła wody,

skażona żywność i mleko

•przez muchy

• kontakt bezpośredni z

chorym lub nosicielem

szczepienie

Cholera

przecinkowiec cholery • droga pokarmowa i

wodna

szczepienie

Wąglik

laseczka wąglika

• bezpośredni kontakt z

chorym zwierzęciem lub

produktami pochodzenia

zwierzęcego ,

• przez muchy

•spożycie surowego lub

niedogotowanego

zakażonego mięsa

Borelioza

krętek

Borrelia

burgdorferi

przenoszenie kleszcze

Tężec

laseczka tężca

przez glebę

• szczepienie

•w

niektórych

przypadkach

podanie

antytoksyny

Choroby zakaźne człowieka

Nazwa

Czynnik

chorobotwórczy

Droga

rozprzestrzeniania się

i sposób zarażania się

Malaria

Zarodziec

ruchliwy,

pasmowy,

sierpowaty,

owalny

Ukłucie samicy komara

widliszka, w której ślinie

znajdują się sporozoity –

formy inwazyjne pasożyta

Rzęsistkowica

Rzęsistek pochwowy

• kontakt seksualny

•korzystanie ze wspólnych

urządzeń

sanitarnych

ręczników

Lambioza

Ogoniastek jelitowy

Spożycie wody skażonej

cystami pasożyta

Toskoplazmoza

Toxoplazma gondii

• zarażenie płodu od matki

przez łożysko

•

przez

ręce

zanieczyszczone oocytami

pochodzącymi z gleby lub

kocich odchodów

Czerwonka pełzakowa

Pełzak czerwonki

Spożycie wody skażonej

fekaliami

pokarmów

zawierających

cysty

pasożyta

Choroby zakaźne człowieka

Nazwa

Czynnik

chorobotwórczy

Droga

rozprzestrzeniania się

i sposób zarażenia

Tasiemczyca

Tasiemiec

nieuzbrojony

Tasiemiec

uzbrojony

Spożycie

surowego

lub

niedogotowa

nego mięsa

wołowego

zawierające

go wągry

Spożycie

surowego

lub

niedogotowa

nego mięsa

wieprzoweg

zawierające

go wągry

Glistnica

Glista ludzka

Spożywanie

wody

oraz

warzyw

owoców

zanieczyszczonych jajami

Włośnica

Włosień kręty

Spożycie

surowego

lub

niedogotowanego

mięsa

zawierającego

cysty

larwami włośnia

Owsica

Owsik ludzki

• połknięcie jaj owsika

przeniesionych

okolic

odbytu

pomocą

brudnych rąk

•połknięcie wraz z kurzem

jaj

unoszących

się

powietrzu

Document Outline