ISTOTA PATOLOGII 

SPOŁECZNYCH

Magdalena Nowak

PATOLOGIA - DEFINICJA



Patologia – termin pochodzi od łacińskiego słowa 
„pathos” - cierpienie oraz od słowa „logos” – 
nauka. 



Jednak w znaczeniu medycznym patologia 
oznacza stan choroby organizmu. 



Ten rodzaj zachowania, ten typ instytucji, ten typ 
funkcjonowania jakiegoś systemu społecznego, 
który pozostaje w zasadniczej  sprzeczności ze 
światopoglądowymi wartościami, które w danej 
społeczności są akceptowane.

KRYTERIA DO ZDEFINIOWANIA 
PATOLOGII



Występowanie zjawiska w większej 
społeczności,



Brak akceptacji społeczeństwa dla 
danego rodzaju zachowań,



Konieczność wykorzystania siły całej 
społeczności, aby z patologią sobie 
poradzić,

RODZAJE ZJAWISK 
PATOLOGICZNYCH



przestępczość nieletnich i młodocianych,



alkoholizm i nadużywanie alkoholu,



uzależnienie lekowe,



 samobójstwa i zamachy samobójcze,



prostytucja nieletnich i młodocianych,



ucieczki z domów rodzinnych, zakładów 
wychowawczych, zakładów poprawczych,



agresja i przemoc rówieśnicza.

WSPÓŁCZESNE ZJAWISKA 
PATOLOGICZNE



Agresja i przemoc z wykorzystaniem 
nowoczesnych technologii – cyberbullying,



Uzależnienie od gier komputerowych,



Brutalizacja relacji interpersonalnych w 
związku z agresją i przemocą w mediach, 



Używanie przez młodzież rozpowszechnianych 
środków psychoaktywnych, np. dopalaczy,



Podejmowanie decyzji o rozpoczęciu 
współżycia  w bardzo młodym wieku.

TENDENCJE WSPÓŁCZESNYCH 
PATOLOGII



Udział w patologiach dzieci z tzw. 
dobrych rodzin,



Udział w patologiach kobiet,



Powiązanie patologii z przestępczością,



Obniżanie się wieku osób o 
zachowaniach patologicznych.

PRZYCZYNY WYSTĘPOWANIA 
PATOLOGII



Konflikt z najbliższym otoczeniem, marginalizacja 
społeczna,



Potrzeba usamodzielnienia występująca wśród 
młodzieży,



Poszukiwanie własnej tożsamości,



Wadliwe warunki socjalizacji dzieci w rodzinach 
dysfunkcjonalnych, rozbitych, niepełnych,



Doświadczanie zjawisk patologicznych w rodzinie 
lub obserwowanie ich w najbliższym otoczeniu,



Wzrost napięcia między aspiracjami i potrzebami a 
możliwościami,



Zagrożenie bezpieczeństwa jednostki.

ZAGROŻENIA



W sferze zdrowotnej:



Uszkodzenie organów wewnętrznych,



Zmiany w ośrodkowym układzie nerwowym.



Śmierć.



W sferze rodzinnej:



Utrata kontaktu emocjonalnego z rodziną,



Rozpad rodziny.



W sferze kulturowej:



Dezintegracja społeczna,



Degradacja osobowości,



W sferze ekonomicznej:



Utrata źródła utrzymania

.

DZIAŁANIA PROFILAKTYCZNE



Profilaktyka pierwszego stopnia, promocja 
zdrowia fizycznego i psychicznego,



Profilaktyka drugiego stopnia, określanie 
postępowania, zmierzającego do 
ujawniania i eliminowania zaburzeń 
osobowości i niedostosowań,



Profilaktyka trzeciego stopnia, interwencja, 
której celem jest zapobieganie przed 
komplikacjami i następstwami społecznymi, 
wynikającymi z wystąpienia patologii.

STRATEGIE PRZECIWDZIAŁANIA ZJAWISKOM 
PATOLOGII SPOŁECZNEJ



Strategia kreatywna – nierepresyjna:



Przekonywanie,



Oddziaływanie emocjonalne.



Strategia destruktywna – represyjna:



Uniemożliwianie określonych zachowań,



Stosowanie sankcji,



Zagrażanie.

BIBLIOGRAFIA



Katarzyna Laskowska, Rola prawa karnego 
w ograniczaniu patologii jako poważnego 
zagrożenia dla społeczeństwa XXI wieku, 
Archiwum Kryminologii, t. 31, 2009.



Adolf Dobieszewski, Przyczyny i przejawy 
patologii społecznej, [w] Polityka i 
społeczeństwo, 2004.



Adam Podgórecki, Zagadnienia patologii 
społecznej, Warszawa 1976.