background image

FORMY DEMOKRACJI 
BEZPOŚREDNIEJ W GMINIE W 
POLSCE

                 Samorząd terytorialny w UE

Wydział Politologii i Studiów Międzynarodowych

background image

ZARYS PREZENTOWANYCH 

TREŚCI

Czym jest demokracja bezpośrednia?

Zalety stosowania demokracji bezpośredniej

Efekty stosowania demokracji bezpośredniej

Formy demokracji bezpośredniej na szczeblu 
lokalnym

Przykłady zastosowania demokracji                 
      bezpośredniej w polskich gminach

Wykorzystane źródła

Dyskusja

Samorząd terytorialny w UE

2

background image

Samorząd terytorialny w UE

    BEZ POMOCY INSTYTUCJI GMINNYCH 
    NARÓD MOŻE STWORZYĆ SOBIE WOLNY 
RZĄD,    
    ALE NIE BĘDZIE W NIM DUCHA 
WOLNOŚCI

                                             

                                  ALEXIS DE 

TOCQUEVLLE

3

background image

DEMOKRACJA 

BEZPOŚREDNIA

Samorząd terytorialny w UE

bezpośrednie panowanie ludu

bezpośrednie podejmowanie decyzji 
państwowych                                   lub ich 
wykonywanie przez ogół obywateli

małe społeczności, proces decyzyjny systemów 
demokratycznych

formy demokracji bezpośredniej: referendum, 
inicjatywa ludowa, weto ludowe, konsultacja 
społeczna

większy bezpośredni wpływ obywateli                   
                  na podejmowane decyzje

4

background image

ZALETY STOSOWANIA 

DEMOKRACJI BEZPOŚREDNIEJ

Samorząd terytorialny w UE

opinia ludzi w danej chwili, a nie w chwili ostatnich 
wyborów

głosowanie całkowicie odporne na głosowanie 
taktyczne

możliwość wypowiedzenia się w dowolnej sprawie 
według własnego uznania, niezależnie od stanowiska 
partii politycznych

wyborcy odporni na naciski, korupcję i inne czynniki, 
które powodują podejmowanie decyzji wbrew ich woli 

większa inicjatywa wyborców w zarządzaniu 
państwem, (np. ustalanie tematu głosowania) 

5

background image

EFEKTY STOSOWANIA 

DEMOKRACJI BEZPOŚREDNIEJ

Samorząd terytorialny w UE

zwiększenie zadowolenia obywateli

podwyższenie dochodu na jednostkę

obniżenie wydatków i przychodów jednostek 
terytorialnych

obniżenie kosztów sektora publicznego 

zwiększenie skuteczności administracji publicznej 

zmniejszenie poziomu długu publicznego

zmniejszenie korupcji 

podwyższenie wydatków publicznych na edukację 
na mieszkańca

wzrost cen gruntów

zmniejszenie skali uchylania się od płacenia 
podatków

obniżenie podatków

6

background image

FORMY DEMOKRACJI BEZPOŚREDNIEJ NA 

SZCZEBLU LOKALNYM

Samorząd terytorialny w UE

   Do form demokracji bezpośredniej 

wynikających                  z Ustawy o 
samorządzie gminnym 
należą: 

   • wybory
   • referendum gminne 
   • konsultacje z mieszkańcami 
   • zebranie wiejskie 
   • w miastach na zasadzie wyjątku 
     - ogólne zebrania mieszkańców osiedla 

7

background image

Wybory do Rady Gminy 

Samorząd terytorialny w UE

bezpośrednie, równe, powszechne, tajne

prawo wyborcze dla apatrydów i obcokrajowców 
                     z prawem stałego pobytu 

gminne i obwodowe komisje wyborcze

okręgi wyborcze obejmujące część gminy

gminy wiejskie - sołectwa 

kandydaci zgłaszani przez partie polityczne, 
stowarzyszenia i organizacje społeczne oraz 
wyborców

8

background image

Wybory do Rady Gminy C.D.

Samorząd terytorialny w UE

zarządzenie Premiera 

- najpóźniej na miesiąc przed upływem 

kadencji  dzień wolny od pracy, przypadający po upływie kadencji

Dziennik Urzędowy 

- rozporządzenie wraz z kalendarzem wyborczym 

kampania wyborcza 

- od ogłoszenia wyborów do 24 h przed 

głosowaniem

zakaz prowadzenia

 agitacji 

wyborczej bez zgody pełnomocnika listy

finansowanie

 kampanii ze środków publicznych lub niepublicznych

zakaz finansowania kampanii ze 

źródeł zagranicznych, z budżetu 

państwa i samorządu terytorialnego

; obowiązek złożenia 

sprawozdania finansowego

głosowanie 

od 8 do 20 

w obecności 

obwodowej komisji wyborczej

wyniki

 podawane niezwłocznie do publicznej wiadomości

zaświadczenie o wyborze 

wysyłane do osoby wybranej na radnego 

9

background image

REFERENDUM GMINNE

Samorząd terytorialny w UE

głosowanie ludowe 

-głosowanie powszechne, 

najbliższe   

                                 ideałowi demokracji 

bezpośredniej

podstawa prawna 

Konstytucja RP, Ustawa z dnia 

15 września  

                                 2000r. o Referendum 

Lokalnym 

przedmiot

 - samoopodatkowanie

 

bądź odwołanie 

organu  

                      stanowiącego

inicjatywa

 - organ stanowiący lub wniosek co 

najmniej                        

                    10% mieszkańców uprawnionych do 

głosowania

wymagana frekwencja 

-

 

30%

uprawnieni do głosowania

: obywatele polscy, 

obcokrajowcy                        i apatrydzi (zamiar 
stałego pobytu)

10

background image

REFERENDUM GMINNE C.D.

Samorząd terytorialny w UE

Rodzaje referendów lokalnych:

    1) - przeprowadzane z inicjatywy organu stanowiącego 

samorządu

        - przeprowadzane z inicjatywy mieszkańców 
    2 ) - w sprawie odwołania organu stanowiącego jednostki 

samorządu        

         - w sprawach innych niż odwołanie organu 

stanowiącego

      • nie przeprowadza się go:
         * przed upływem 10 miesięcy od dnia wyborów albo od 

dnia 

            ostatniego referendum w tej sprawie,
         * jeżeli data wyborów przedterminowych, 

przeprowadzanych                             

            w wyniku referendum, miałaby przypaść w okresie 8 

miesięcy przed   

            zakończeniem kadencji organu stanowiącego

11

background image

Jak zorganizować referendum         

                w więcej niż jednej 

gminie? 

Samorząd terytorialny w UE

dopuszczalne zgodnie z przepisami 

Ustawy o Referendum 

Lokalnym 

wymogi: 

     - jedynie sprawa dotycząca danej wspólnoty samorządowej     
       (wszystkich mieszkańców bądź znacznej ich części)
     - tylko sprawa publiczna, która dotyczy danej gminy i nie 

została 

       zastrzeżona ustawami na rzecz innych podmiotów, 
     - tylko taka sprawa, dla której załatwienia przepisy prawa nie  
       wymagają trybu postępowania wykluczającego    
       przeprowadzenie referendum

w każdej gminie w referendum musi wziąć udział ponad 30% 
uprawnionych, więcej niż 50% musi się opowiedzieć za 

w sytuacji, gdy mieszkańcy jednej gminy wyrażą zgodę, a drugiej 
nie, ta zostanie wykluczona z danej sprawy 

12

background image

KONSULTACJE 

Z MIESZKAŃCAMI GMINY

Samorząd terytorialny w UE

forma demokracji bezpośredniej 
przewidziana w 

Ustawie o samorządzie 

gminnym

przewidziana w określonych 
ustawowo, ważnych dla gminy 
kwestiach

wymóg konsultacji z mieszkańcami 
nałożony także przez 

Europejską Kartę 

Samorządu Terytorialnego

13

background image

PRZYKŁADY ZASTOSOWANIA 

DEMOKRACJI BEZPOŚREDNIEJ W 

POLSKICH GMINACH

Samorząd terytorialny w UE

postanowienie w sprawie przeprowadzenia 
referendum w Gliwicach w sprawie odwołania 
Prezydenta i Rady Gminy oraz karta                
                                        do głosowania

plakaty i ulotki z referendum dotyczącego 
wywozu odpadów w Izabellinie

sprawozdanie finansowe z referendum na 
temat budowy spalarni śmieci w Chocianowie

wiadomość o unieważnieniu referendum w 
sprawie odwołania prezydenta Pabianic

14

background image

Samorząd terytorialny w UE

15

background image

Samorząd terytorialny w UE

16

background image

Samorząd terytorialny w UE

17

background image

Samorząd terytorialny w UE

18

background image

19

Samorząd terytorialny w UE

background image

20

Samorząd terytorialny w UE

background image

DEMOKRACJA 

UCZESTNICZĄCA

Samorząd terytorialny w UE

kolektywne podejmowanie decyzji, elementy demokracji 
bezpośredniej i przedstawicielskiej

samorządy lokalne i pracownicze

decyzje o budżecie, inwestycjach, lokalnych podatkach i 
podziale administracyjnym w rękach wszystkich obywateli

dyskusje i głosowania podczas otwartych zgromadzeń

kadencja ograniczona zwykle do jednego roku

możliwość odwołania delegatów i radnych przez 
zgromadzenie mieszkańców ich okręgu

administracja, radni, burmistrz - egzekutywa realizująca 
instrukcje               od lokalnej społeczności

próby wprowadzenia demokracji uczestniczącej w Gdańsku      
                i Sopocie 

21

background image

22

Samorząd terytorialny w UE

background image

23

Samorząd terytorialny w UE

background image

           WYKORZYSTANE 
ŹRÓDŁA

USTAWODAWS
TWO

LITERATURA

PRASA

STRONY WWW

Ustawa z dnia 15 września 2000 r. o Referendum Lokalnym

Marczewska-Rytko M. Demokracja bezpośrednia w teorii i 
praktyce politycznej
, Lublin 2001

Rachwał M. Demokracja bezpośrednia w procesie kształtowania 
się społeczeństwa obywatelskiego w Polsce, 
Warszawa 2010

http://prawo.gazetaprawna.pl/artykuly/430375,jak_zorganizowac_ 
referendum_w_wiecej_niz_jednej_gminie.html

http://www.demokracjabezposrednia.pl/ Stowarzyszenie Więcej 
Demokracji

http://www.wolnykraj.org/index.php/jak-zorganizowac-lokalne-
referendum

http://www.tygodnik.com.pl/numer/279707/piasecki.html

http://chocianow.bip.pbox.pl/public/get_file_contents.php?
id=90883 

http://www.24gliwice.pl/wiadomosci/?p=9786

http://powiatzachodni.pl/archives/12338

http://polskalokalna.pl/wiadomosci/lodzkie/news/referendum-
wsodwolania-prezydenta-pabianic-niewazne,1410789

http://wrzeszcz.info.pl/page.php?id=1721

http://www.sopockainicjatywa.org/

Samorząd terytorialny w UE

24

background image

DZIĘKUJĘ ZA UWAGĘ

25

Samorząd terytorialny w UE

background image

DYSKUSJA

Samorząd terytorialny w UE

Czy w Waszych gminach odbywają się 
referenda? 

Czy widzicie negatywne strony 
stosowania demokracji bezpośredniej na 
szczeblu lokalnym? 

Czy demokracja bezpośrednia może stać 
się                          w przyszłości wiodącą 
formą działania samorządu 
terytorialnego?

26


Document Outline