Główne wyznaczniki bezpieczeństwa zewnętrznego RP początku XXI wieku

DEFINICJE

  BEZPIECZEŃSTWO  –  to  stan,  który  daje  poczucie  pewności,  i
gwarancje  jego  zachowania  oraz  szansę  na  doskonalenie.  Jest  to
jedna  z  podstawowych  potrzeb  człowieka.  To  sytuacja
odznaczająca  się  brakiem  ryzyka  utraty  czegoś  co  człowiek
szczególnie ceni, na przykład zdrowia, pracy, szacunku.

BEZPIECZEŃSTWO NARODOWE – stan uzyskany w wyniku
odpowiednio

zorganizowanej

obrony

ochrony

przed

zagrożeniami

zewnętrznymi

wewnętrznymi

określany

stosunkiem potencjału obronnego do skali zagrożeń

BEZPIECZEŃSTWO  MIĘDZYNARODOWE  –  proces  lub  stan
środowiska  międzynarodowego  (regionalnego,  kontynentalnego,
globalnego)  gwarantujący  jego  stabilność  oraz  szansę  rozwoju,
uzyskaną w rezultacie podejmowanych działań.

„Strategia bezpieczeństwa Rzeczypospolitej Polskiej” przyjęta w

2000 roku (i uzupełniona w 2007 roku) koncentruje się na ustaleniu
podstaw polskiej polityki bezpieczeństwa, ocenie zagrożeń i wyzwań
oraz określeniu rodzajów aktywności i instrumentów realizacji tej
polityki.

Dokument na samym początku ustanawia strategiczne cele

polskiej polityki bezpieczeństwa, zaliczając do nich:

• zagwarantowanie niepodległości, suwerenności, integralności

terytorialnej państwa oraz nienaruszalności jego granic,

• zagwarantowanie

ochrony

demokratycznego

porządku

konstytucyjnego, w tym w szczególności pełni praw i wolności
oraz bezpieczeństwa obywateli RP,

• stworzenie jak najlepszych warunków dla wszechstronnego i

stabilnego rozwoju społecznego i gospodarczego kraju, dobrobytu
jego obywateli, a także dla zachowania dziedzictwa narodowego i
rozwoju narodowej tożsamości,

• wnoszenie wkładu w budowę trwałego, sprawiedliwego ładu

pokojowego w Europie i na świecie, opartego na wartościach
demokracji, praw człowieka, praworządności oraz solidarności.

Stosownie do tych celów oraz podstawowych uwarunkowań

polskiej racji stanu precyzuje się podstawowe zasady
polskiej polityki bezpieczeństwa, wymieniając wśród nich
następujące:

• Polska traktuje bezpieczeństwo w sposób kompleksowy,

uwzględniający znaczenie i wpływ różnorodnych czynników
politycznych, militarnych, ekonomicznych, społecznych,
środowiskowych, energetycznych i innych;

• Polska realizuje swoją politykę bezpieczeństwa zgodnie z

Konstytucją  Rzeczypospolitej  Polskiej,  z  poszanowaniem
prawa międzynarodowego, zgodnie z celami i zasadami Karty
Narodów  Zjednoczonych  oraz  dokumentów  Organizacji
Bezpieczeństwa  i  Współpracy  w  Europie  (OBWE),  a  także
duchem  i  literą  traktatów  i  konwencji  międzynarodowych,
których

jest

stroną.

Traktując

swoje

granice

jako

nienaruszalne,  Polska  nie  ma  żadnych  żądań  terytorialnych  i
posiada  traktatowo  uregulowane  stosunki  ze  wszystkimi
sąsiadami.  Polska  nie  dąży  do  umacniania  własnego
bezpieczeństwa kosztem bezpieczeństwa innych;

• w działaniach na arenie międzynarodowej Polska kieruje się

wartościami,

ideałami

zasadami

ujętymi

Traktacie

Północnoatlantyckim i Traktatach Europejskich, realizując wizję wolnej i
demokratycznej Europy, gdzie bezpieczeństwo, dobrobyt i sprzyjające
warunki rozwoju kulturowego i zachowania tożsamości narodowej
stanowią wspólne i niepodzielne dobro jednoczącego się kontynentu;

• Polska ściśle wiąże swoje bezpieczeństwo z bezpieczeństwem państw

NATO i członków Unii Europejskiej. Polska realizuje własne narodowe
interesy

bezpieczeństwa

przede

wszystkim

ramach

północnoatlantyckiego  systemu  sojuszniczego  współdziałania  i
solidarności,  wspierając  wysiłki  społeczności  międzynarodowej
zmierzające  do  umocnienia  bezpieczeństwa  w  Europie  i  na  świecie,
ochronę podstawowych zasad i wartości ludzkich oraz do zapewnienia
warunków  dla  stabilnego  i  swobodnego  współistnienia  i  rozwoju
wszystkich państw;

• Polska dąży do tego, aby użycie siły na arenie międzynarodowej było

wyłącznie  realizacją  prawa  do  obrony,  przewidzianego  w  Karcie
Narodów  Zjednoczonych,  lub  też  w  kontekście  operacji  realizowanych
na  podstawie  mandatu  społeczności  międzynarodowej.  Wynika  to  z
pragnienia  życia  w  pokoju  ze  wszystkimi  narodami  i  rozwiązywania
wszelkich

sporów

międzynarodowych

środkami

pokojowymi.

Jednocześnie, Polska jest zdecydowana sprzeciwiać się wszystkim tym,
którzy dokonują agresji i łamią prawa człowieka.

Zapewnienie bezpieczeństwa obywatelom i

zapewnienie

nienaruszalności

granic

oraz

ciągłości państwa polskiego stanowi główne
wyzwanie w XXI wieku. Oprócz zagwarantowania
bezpieczeństwa

wewnętrznego

dobrze

zorganizowanego

systemu

bezpieczeństwa

narodowego w państwie, ważne jest również
zapobiegnie zagrożeniem zewnętrznym.

upadku

żelaznej

kurtyny

zniesienia

dwubiegunowego podziału świata, Polska stanęła
przed

wielkim

wyzwaniem

zapewnienia

sobie

bezpieczeństwa i utworzenia odpowiedniej strategii.
Jednak zagrożenia zmieniają się wraz z postępującą
globalizacją i rozwojem nowoczesnych technologii.

Zagrożenia bezpieczeństwa zewnętrznego:

• Militarne

• Cyberterroryzm i cyberwojny

• Zewnętrzne zagrożenia ekonomiczne

• Zagrożenia bezpieczeństwa

energetycznego

• Zewnętrzne zagrożenia ekologiczne

• Terroryzm konwencjonalny, chemiczny,

biologiczny, nuklearny

• Zorganizowania

przestępczość

międzynarodowa

Powszechnie uważa się, że dla bezpieczeństwa

Polski kluczowe znaczenie miało przystąpienie do
NATO

UE.

Obecność

NATO

koalicji

antyterrorystycznej  zdeterminowała  udział  Polski  w
misjach zagranicznych, w tym w Afganistanie od 2002
i  Iraku  od  2003  roku,  co  może  wpływać  na
zainteresowanie naszym krajem ze strony terrorystów.
Z  kolei  przynależność  do  UE  sprawia,  że  Polska  jest
bardziej  atrakcyjnym  krajem  dla  imigrantów,  którzy
przez Polskę starają się trafić do innych krajów Europy
Zachodniej.  Silne  związki  ekonomiczne  z  innymi
państwami członkowskimi wpływają również na polską
gospodarkę,  nie  zawsze  pozytywnie,  jeśli  UE  jest
pogrążona w recesji.

Uwarunkowania

zewnętrzne

III RP

Przynależność do

organizacji

międzynarodowych

ONZ, NATO, UE, OBWE

Położenie geopolityczne

Wschodnia granica UE

Aktywność w misjach

zagranicznych

Znaczące uczestnictwo

w misjach NATO i ONZ

Udział w konfliktach

zbrojnych

Udział w tzw. Wojnie

terrorystycznej, z dala

od granic kraju

Procesy globalizacyjne

Transformacja z kraju

emigracyjnego w kraj

emigracyjno –

imigracyjny, powiązania

ekonomiczne

Podsumowanie

Polski system bezpieczeństwa przez ostatnich kilka lat ulegał

zmianom  i modyfikacjom.  Działo  się  tak  za  sprawą  rosnących
potrzeb  oraz  pojawiania  się  różnorodnych  form  zagrożenia  dla
kraju. Wejście Polski do struktur Unii Europejskiej oraz NATO było
i  jest  wielką  szansą  i  możliwością  rozwoju  systemu
bezpieczeństwa.  Wiele  zmian  nastąpiło  również  wewnątrz  kraju
(reformy,  zmiany  przepisów  prawnych,  reorganizacje  itp.).
Wszystkie  te  działania  przyczyniły  się  do  budowy  sprawnie
działającego  systemu  gwarantującego  Polsce  i  jej  obywatelom
bezpieczeństwo  na  coraz  wyższym  poziomie.  Jednak  pamiętać
należy,  iż  skuteczne  i sprawne  działanie  takiego  systemu
uzależnione  jest  od  wielu  czynników,  a  przede  wszystkim  od
harmonijnego  funkcjonowania  instytucji,  urzędów  i  organów
państwa.

Bibliografia:

1. B. Balcerowicz (red.): Słownik terminów z zakresu bezpieczeństwa

narodowego, Warszawa 2002

2. W. Fehler, I. T. Dziubek, Bezpieczeństwo wewnętrzne państwa,

Warszawa 2010

3. A. Korcz, Bezpieczeństwo wewnętrzne Rzeczypospolitej Polskiej
4. S. Koziej, Strategia bezpieczeństwa i obronności Rzeczypospolitej

Polskiej po wstąpieniu do NATO, Skrypt internetowy,
Warszawa/Ursynów 2008

5. S. Koziej, Wstęp do teorii i historii bezpieczeństwa, Warszawa/Ursynów

2010

6. I. Olek, Bezpieczeństwo zewnętrzne RP, źródło:

http://www.militis.pl/analizy-i-komentarze/bezpieczenstwo-
zewnetrzne-rp

7. W. Pokruszyński, Teoretyczne aspekty bezpieczeństwa, Józefów 2010
8. A. Sekciński, Polityczne uwarunkowania bezpieczeństwa

wewnętrznego Polski w XXI wieku, FSAP 2010

9. Z. Zamiar, Priorytety w systemie bezpieczeństwa Rzeczpospolitej

Polskiej, źródło:
http://www.securityrevue.com/article/2011/01/priorytety-w-systemie-
bezpieczenstwa-rzeczpospolitej-polskiej/

10.Interesy narodowe i cele strategiczne, źródło:

Document Outline