Wypadki przy
pracy
Józef
Mirowicz
Wypadki przy
pracy
Józef
Mirowicz
Badanie wypadku jest procedurą
ukierunkowaną na wszechstronne
poznanie zdarzeń wypadkowych
Wypadki się nie
darzają Wypadki
są owodowane
Na świecie codziennie
•
300 000 osób ulega wypadkom przy pracy
(tj. tyle,
ilu
mieszkańców liczy Białystok, Gliwice)
•
30 000 osób ulega wypadkom ciężkim
(tj. tylu, ilu mieszkańców liczy Kłodzko, Zakopane)
•
600 osób ulega wypadkom śmiertelnym
(dane za Inspektorem Pracy nr 3 (241) z 2003)
Na świecie co roku
•
500 mln osób jest niepełnosprawnych
(więcej niż liczba mieszkańców UE)
•
60 do 150 mln osób rozpoznaje się chorobę
związaną z warunkami pracy
(tj. tylu mieszkańców ilu liczy Rosja)
•
60 mln pracowników jest eksponowanych na
czynniki rakotwórcze
(tj. tyle, ilu mieszkańców liczy Francja).
Koszty wypadków w Polsce
•
Straty dla przedsiębiorstwa w Polsce
wynoszą średnio 43 000 zł na 1 wypadek
ciężki lub śmiertelny
•
Koszty niewłaściwych warunków pracy
wynoszą ok. 20 mld zł tj. 2,5 % PKB.
Obowiązki pracodawcy
•
Art. 234 2 kodeksu pracy - pracodawca jest obowiązany niezwłocznie
zawiadomić właściwego inspektora pracy i prokuratora o śmiertelnym, ciężkim
lub zbiorowym wypadku przy pracy oraz o każdym innym wypadku, który
wywołał wymienione skutki, mającym związek z pracą, jeżeli może być uznany
za wypadek przy pracy.
•
Art. 283 2 kodeksu pracy - tej samej karze podlega, kto:
pkt 6 wbrew obowiązkowi nie zawiadamia właściwego inspektora pracy,
prokuratora lub innego właściwego organu o śmiertelnym, ciężkim lub
zbiorowym wypadku przy pracy oraz o każdym innym wypadku, który wywołał
wymienione skutki, mającym związek z pracą, jeżeli może być uznany za
wypadek przy pracy, nie zgłasza choroby zawodowej albo podejrzenia o taką
chorobę, nie ujawnia wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, albo
przedstawia niezgodne z prawdą informacje, dowody lub dokumenty
dotyczące takich wypadków i chorób.
Wypadek przy pracy
•
Ustawa z 30.10.2002
o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy
pracy i chorób zawodowych (Dz. U. 199 poz. 1673 ze
zm.)
•
ROZPORZĄ DZENIE RADY MINISTRÓW
z dnia 1 lipca 2009 r.
w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy
(Dz. U. z dnia 2 lipca 2009 r.)
Definicja wypadku przy
pracy
•
Art. 3 Nagłe zdarzenie wywołane przyczyna
zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, KTÓRE
NASTĄPIŁO w związku z pracą:
-
podczas lub w związku_z wykonywaniem zwykłych czynności albo
poleceń przełożonych
-
Podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika czynności na
rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia
-
W czasie pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy w drodze
między siedzibą pracodawcy, a miejscem wykonywania obowiązku
wynikającego ze stosunku pracy
Rodzaje wypadków
•
wypadki przy pracy
- ART. 3 U. 1 USTAWY Z DNIA 30.10.2002R. O UBEZPIECZENIU
SPOŁECZNYM Z TYTUŁU WYPADKÓW PRZY PRACY I CHORÓB
ZAWODOWYCH (DZ. U. NR 199, POZ. 1673 Z PÓŹN. ZM).
•
wypadki traktowane na równi z wypadkami
przy pracy w zakresie uprawnień do
świadczeń
- art. 3 u. 2 ustawy z dnia 30.10.2002r. o ubezpieczeniu społecznym z
tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. nr 199, poz.
1673 z późn. zm).
Rodzaje wypadków (2)
•
Wypadki w drodze do pracy lub z pracy
- art. 57b ustawy z dnia 17.12.1998^ O emeryturach
i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
(Dz. U. nr 162, poz. 1118 z późn. Zm).
•
Wypadki powstałe w
okolicznościach szczególnych
- art. 2 u. 1 ustawy z dnia 30.10.2002^ O
zaopatrzeniu z tytułu wypadków lub chorób
zawodowych powstałych w szczególnych
okolicznościach.
Wypadek przy pracy (2)
•
Za wypadek przy pracy uważa się również nagłe
zdarzenie wywołane przyczyna zewnętrzną
powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w
okresie ubezpieczenia wypadkowego z danego
tytułu podczas:
- uprawiania sportu w trakcie zawodów i treningów
przez osobę pobierającą stypendium sportowe
Wypadek przy pracy (2)
- wykonywania odpłatnie pracy na podstawie
skierowania do pracy w czasie odbywania kary
pozbawienia wolności lub tymczasowego
aresztowania
- pełnienia mandatu posła lub senatora,
pobierającego uposażenie
- odbywania szkolenia lub stażu przez absolwenta
pobierającego stypendium w okresie odbywania
tego stażu lub szkolenia na podstawie skierowania
wydanego przez powiatowy urząd pracy
Wypadek przy pracy (2)
- wykonywania przez członka rolniczej spółdzielni
produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych oraz
przez inną osobę traktowaną na równi z członkiem
spółdzielni w rozumieniu przepisów o systemie
ubezpieczeń społecznych, pracy na rzecz tych
spółdzielni
- wykonywania pracy na podstawie umowy
agencyjnej, umowy zlecenia lub umowy o
świadczenie usług, do której zgodnie z kodeksem
cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia
Wpadek zrównany z
wypadkiem przy pracy
•
Na równi z wypadkiem przy pracy traktuje się - w
zakresie uprawnień do świadczeń - wypadek,
któremu pracownik uległ:
w czasie podróży służbowej, chyba że wypadek spowodowany został
postępowaniem pracownika, które nie pozostaje w związku z
wykonywaniem powierzonych mu zadań
podczas szkolenia w zakresie powszechnej samoobrony
przy wykonywaniu zadań zleconych przez działające u pracodawcy
organizacje związkowe
Wypadek w drodze do
pracy lub z pracy
•
Za wypadek w drodze do pracy lub z pracy uważa
się nagłe zdarzenie wywołane przyczyna
zewnętrzną, które nastąpiło w drodze do lub z
miejsca wykonywania zatrudnienia lub innej
działalności stanowiącej tytuł ubezpieczenia
rentowego, jeżeli droga ta była najkrótsza i nie
została przerwana
- Uważa się, że wypadek nastąpił w drodze do pracy lub z pracy, mimo że droga
została przerwana, jeżeli przerwa była życiowo uzasadniona i jej czas nie
przekraczał granic potrzeby
- Uważa się, że wypadek nastąpił w drodze do pracy lub z pracy również wówczas,
gdy droga, nie będąc drogą najkrótszą, była dla ubezpieczonego, ze względów
komunikacyjnych, najdogodniejsza
Postępowanie w
sprawach
wypadków przy
pracy
•
Pracownik który uległ wypadkowi, jeżeli
jego stan zdrowia na to pozwala,
powinien poinformować niezwłocznie o
wypadku swojego przełożonego
Postępowanie w
sprawach
wypadków przy
pracy (2)
•
Okoliczności i przyczyny wypadków przy pracy ustala zespół
powypadkowy w składzie:
- pracownik kierujący komórką bhp oraz zakładowy sip (w. śmiertelny, ciężki,
zbiorowy)
- pracownik służby bhp oraz oddziałowy (wydziałowy) sip (pozostałe wypadki)
- pracodawca lub pracownik zatrudniony przy innej pracy, któremu pracodawca
powierzył wykonywanie zadań służby bhp, albo specjalista spoza zakładu pracy
( u pracodawcy, który nie ma obowiązku tworzenia służby bhp)
- przedstawiciel pracowników posiadający aktualne zaświadczenie o ukończeniu
szkolenia w zakresie bhp (w przypadku braku sip)
- pracodawca oraz specjalista spoza zakładu pracy.
Postępowanie w
sprawach
wypadków przy
pracy (3)
•
Do czasu ustalenia okoliczności i przyczyn
wypadku pracodawca ma obowiązek
zabezpieczyć miejsce wypadku w sposób
wykluczający:
- dopuszczenie do miejsca wypadku osób niepowołanych,
- Uruchamianie bez koniecznej potrzeby maszyn i innych urządzeń
technicznych, które w związku z wypadkiem zostały wstrzymane
- Dokonywanie zmiany położenia maszyn i innych urządzeń
technicznych, jak również zmiany położenia innych przedmiotów,
które spowodowały wypadek lub pozwalają odtworzyć jego
okoliczności
Postępowanie w
sprawach
wypadków przy
pracy (4)
•
Zgodę na uruchomienie maszyn i innych urządzeń technicznych lub
dokonanie zmian w miejscu wypadku wyraża pracodawca, w
uzgodnieniu ze sip, po dokonaniu oględzin miejsca wypadku oraz po
sporządzeniu, jeśli zachodzi potrzeba, szkicu lub fotografii miejsca
wypadku
•
Zgodę, o której mowa wyżej w sytuacji zaistnienia wypadku
śmiertelnego, ciężkiego lub zbiorowego wyraża pracodawca po
uzgodnieniu z właściwym inspektorem pracy i prokuratorem, a w
razie zaistnienia takich wypadków w zakładzie górniczym - także po
uzgodnieniu z właściwym organem państwowego nadzoru górniczego
•
Dokonywanie zmian w miejscu wypadku bez uzyskania zgody, o której
mowa, jest dopuszczalne, jeżeli zachodzi konieczność ratowania osób
lub mienia albo zapobieżenia grożącemu niebezpieczeństwu
Obowiązki
zespołu
powypadkowe
go
•
Niezwłocznie po otrzymaniu wiadomości o
wypadku zespół powypadkowy jest
obowiązany przystąpić do ustalenia
okoliczności i przyczyn wypadku, a w
szczególności:
- dokonać oględzin miejsca wypadku, stanu technicznego
maszyn i innych urządzeń technicznych, stanu urządzeń
ochronnych oraz zbadać warunki wykonywania pracy i inne
okoliczności, które mogły mieć wpływ na powstanie wypadku
- jeżeli jest to konieczne, sporządzić szkic lub fotografię
miejsca wypadku
Obowiązki zespołu powypadkowego (2)
•
Wysłuchać wyjaśnień poszkodowanego, jeżeli stan jego zdrowia
na to pozwala
•
Zebrać informacje od świadków wypadku
•
Zasięgnąć opinii lekarza, w szczególności lekarza sprawującego
opiekę zdrowotną nad pracownikami, oraz w razie potrzeby
innych specjalistów
•
Zebrać inne dowody dotyczące wypadku
•
Dokonać kwalifikacji prawnej wypadku, kierując się definicją
wypadku
•
Określić wnioski i środki profilaktyczne
•
Zespół powypadkowy obowiązany jest wykorzystać materiały
zebrane przez organy prowadzące śledztwo lub dochodzenie,
jeżeli materiały te zostaną mu udostępnione
Obowiązki zespołu powypadkowego (3)
•
Po ustaleniu okoliczności i przyczyn wypadku zespół powypadkowy
sporządza - nie później niż w ciągu 14 dni od dnia uzyskania
zawiadomienia o wypadku - protokół ustalenia okoliczności i
przyczyn wypadku
•
Ustalenie okoliczności i przyczyn wypadku w terminie
późniejszym, wskutek uzasadnionych przeszkód lub
trudności, wymaga podania przyczyny tego opóźnienia w
treści protokołu powypadkowego
•
Zapoznanie poszkodowanego (członków rodziny pracownika
zmarłego wskutek wypadku) z treścią protokołu
powypadkowego i pouczenie o przysługującym mu prawie
zgłoszenia uwag i zastrzeżeń do ustaleń zawartych w protokole
Obowiązki zespołu powypadkowego (4)
•
Doręczenie protokołu powypadkowego wraz z
pozostałą dokumentacją powypadkową
pracodawcy w celu zatwierdzenia
•
Sporządzenie - nie później niż w ciągu 5 dni
nowego protokołu powypadkowego, na wniosek
pracodawcy, po dokonaniu wyjaśnień i
uzupełnień w przypadku gdy:
-
do treści protokołu zostały zgłoszone zastrzeżenia
przez poszkodowanego lub członków rodziny
pracownika zmarłego wskutek wypadku
- protokół ten nie odpowiada warunkom określonym w
rozporządzeniu
Obowiązki zespołu powypadkowego (5)
•
Sporządzenie - nie później niż w ciągu 5 dni nowego
protokołu (po dokonaniu wyjaśnień i uzupełnień)
gdy właściwy inspektor pracy zwróci się do
pracodawcy z uzasadnionym wnioskiem o ponowne
ustalenie okoliczności i przyczyn wypadku
śmiertelnego, ciężkiego i zbiorowego
Tylko w przypadku gdy protokół zawiera
Ustalenia naruszające uprawnienia
pracownika albo niewłaściwe wnioski
profilaktyczne
Najczęstsze błędy formalne w
dokumentacjach powypadkowych
•
Skład zespołu powypadkowego - pkt 2 protokołu
•
Niepodjęcie działań przez zespół powypadkowy w
celu ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku w
trybie natychmiastowym - pkt 2 protokołu
•
Brak szczegółowego uzasadnienia stwierdzenia
zespołu powypadkowego, że poszkodowany
naruszył przepisy bhp w sposób umyślny lub
wskutek rażącego niedbalstwa - pkt 5 protokołu
•
Brak szczegółowego uzasadnienia stwierdzenia
zespołu powypadkowego, że wypadek nie jest
wypadkiem przy pracy - pkt 7 protokołu
Najczęstsze błędy
formalne (2)
•
Brak lub niewłaściwe wnioski i środki profilaktyczne - pkt 9
protokołu
•
Brak podpisów członków zespołu powypadkowego
•
Niedotrzymanie terminu sporządzenia protokołu
powypadkowego w terminie 14 dni - brak uzasadnienia w
punkcie 12 protokołu
•
Zapoznanie poszkodowanego lub członka rodziny zatwierdzeniu
protokołu powypadkowego - pkt 13 i 14 protokołu
•
Brak wykazu załączników - pkt 16 protokołu
•
Brak wskazania siedziby sądu pracy - pouczenie pkt II
Dziękuję za uwagę