W Y K Ł A D   1

Etyka ogólna i zawodowa

dla pedagogów

Filozofia – geneza, istota, działy

Filozofia (z gr. fileo – miłuję, dążę, sofia – mądrość, 

wiedza) –

Pierwotnie umiłowanie mądrości, dążenie do 

wiedzy, wszelkie badanie naukowe.

Wraz z postępem wiedzy i emancypacją nauk 

szczegółowych (nauki przyrodnicze, matematyka, 
historia) w jej zakresie pozostawały do niedawna: 
metafizyka, epistemologia, logika, psychologia, 
etyka, estetyka.

Stan obecny: metafizyka, epistemologia, etyka 

normatywna

Systemy normatywne regulujące życie społeczne



Prawo (nakazy i zakazy)



Moralność (oceny moralne – dobro/zło)



Religia (relacja do istot nadprzyrodzonych – 

właściwa/niewłaściwa)



Obyczajowość (wskazane w danej 

grupie/odrzucane)

Etyka a moralność

Etyka (gr. ethos – nawyk, zwyczaj) – filozoficzna refleksja nad moralnością.

Moralność – fakt społeczny, faktyczny zespół takich ludzkich zachowań, 

które są nieobojętne wobec kategorii dobra i zła moralnego 
(postępowanie niemoralne to fakt moralny).

Etyka opisowa – opisuje zachowania moralne w danym czasie i miejscu, 

wyjaśnia różnice pomiędzy moralnością np. różnych grup społecznych, 
metaetyka – rozstrzyga czym jest dobro i zło oraz w jaki sposób powinno 
być poznawane, badane i wyjaśniane

Etyka normatywna – normy regulujące to, co powinno być dokonywane z 

moralnego punktu widzenia (dotyczą nie faktycznych działań, ale działań 
słusznych ze względu na dobro moralne), bada motywy i konsekwencje 
ludzkich działań moralnych

Geneza etyki

Czym jest etyka zawodowa?



Etyka zawodowa – spisane normy odpowiadające na pytanie, jak ze względów 
moralnych przedstawiciele danego zawodu powinni, a jak nie  powinni postępować 
(za: I. Lazari-Pawłowska, Etyka. Pisma wybrane, Ossolineum: Wrocław 1992, s. 84).



Zakres etyki zawodowej:



zestaw wybranych wartości (zdrowie, minimum socjalne, bezpieczeństwo, rozwój 
intelektualny, dobrostan)



hierarchia wartości (istotne w przypadku konfliktu wartości np. dobro ucznia, czy 
niepodważanie autorytetu kolegi lub dbałość o spójność grupy)



najistotniejszy przedmiot działań (pacjent, podopieczny, uczeń, klient)

Różnorodność etyk zawodowych – wymagania wobec niektórych grup zawodowych są 

maksymalistyczne (lekarze, nauczyciele, psychologowie, pracownicy socjalni) wobec 
innych minimalistyczne (inżynierowie, biznesmeni, rzemieślnicy, pracownicy 
fizyczni)

Etyka zawodowa a przekonania moralne i moralność grupy 

zawodowej



Od etyki zawodowej odróżniamy:



przekonania moralne reprezentowane przez 
pewną grupę oraz 



faktyczna moralność tej grupy zawodowej, 
czyli jej realne postępowanie w życiu 
zawodowym.