Opracowanie ubytku pod 

wkład nakład

Wkład koronowy (inlay)

• Odbudowuje 

brakujące tkanki w 
obrębie korony 
klinicznej przy 
zachowanej części 
powierzchni żującej 
zęba

Nakład koronowy - onlay 

• Odtwarza 

brakujące tkanki 
zęba oraz pokrywa 
całą powierzchnie 
żującą i szczyty 
guzkowe

Wkład czy nakład?

Wskazania i przeciwwskazania dla 

nakładów kompozytowych

 Wskazania

› Estetyczne wypełnienie zęba

› Ubytki  klasy  I  i  II  MO,  OD  i  MOD  głównie  w  zębach 

przedtrzonowych

› Odbudowa pojedynczego guzka zęba

› Duże  ubytki  na  powierzchni  stycznej,  z  trudnością  w 

odtworzeniu punktu stycznego metodą bezpośrednią

› Elementy 

łączące 

filary 

z 

małymi 

mostami 

wzmacnianymi włóknami szklanymi

 Przeciwwskazania 

› Głębokie  ubytki  na  powierzchni  stycznej,  które  nie  są 

otoczone szkliwem

 Małe ubytki (minimalna szerokość wkładu 2 mm)

› Obecność przeciążeń okluzyjnych (bruksizm, 

zaciskanie)

› Wysoka aktywność próchnicy

Wskazania i przeciwwskazania dla 

nakładów ceramicznych 

 Wskazania:

› Rozległe ubytki klasy II MO, OD i MOD, 

których szerokość sięga 2/3 odległości 

międzyguzkowej

› Odbudowa guzków zęba 

› Ubytki na powierzchni stycznej, z trudnością 

w odtworzeniu punktu stycznego metodą 

bezpośrednią

› Odtworzenie optymalnej okluzji 

› Zęby leczone endodontycznie 

› Pacjenci uczuleni na metale

Wskazania i przeciwwskazania dla 

nakładów ceramicznych 

• Przeciwwskazania: 

– Głębokie ubytki na powierzchni stycznej
    (trudny  dostęp  i  brak  suchości,  brak 

możliwości zacementowania adhezyjnego)

– Niskie zęby

– Małe ubytki

– Obecność przeciążeń okluzyjnych (bruksizm, 

zaciskanie)

– Wysoka aktywność próchnicy, zła higiena

– Młodociani pacjenci 

Opracowanie

Opracowanie

Opracowanie

Wykonanie

Po opracowaniu - wycisk

• Wycisk pobieramy masami silikonowymi
• Wycisk powinien być dwuwarstwowy, dwuczasowy
• Po pobraniu pierwszego wycisku masą „heavy”, wycinamy w 

wycisku przegrody między zębami, robiąc miejsce dla drugiej 
warstwy płynnej

• Aplikujemy masę płynną na filar oraz równomiernie rozprowadzamy 

niewielką ilość masy po opracowanym wycisku w łyżce

• Aplikujemy łyżkę do jamy ustnej pacjenta i pobieramy drugą 

warstwę wycisku

• Wycisk nie powinien mieć niedomiarów i uwięzionych bąbelków 

powietrza

• Pobieramy też wycisk łuku przeciwstawnego oraz „kęsek 

zwarciowy”

• Wycisk idzie do technika, technik modeluje wkład/nakład.

Cementowanie adhezyjne

Total etch

• Należy wytrawić szkliwo - optymalnie 

30s

• Należy wytrawić zębinę w 

nieprzekraczalnym czasie 15s

• Szkliwo osuszamy dokładnie, zębinę 

pozostawiamy lekko wilgotną (wet 
bonding)

Total etch – klasyczne 

wypełnienia

• Przynajmniej dwie warstwy systemu wiążącego 

– jedna „dla tkanek”, druga „dla materiału”

• Aplikacja jednej warstwy systemu nie pozwoli 

uzyskać warstwy bondu o optymalnej grubości 
i wytrzymałość połączenia będzie mniejsza od 
oczekiwanej

• Pierwsza warstwa wymaga 10-15s po aplikacji 

dla spenetrowania tkanek przez primer – 
dopiero wtedy odparowujemy rozpuszczalnik i 
naświetlamy

Self etch

• Należy zastosować pre-etching, czyli 

wstępne wytrawienie szkliwa 
kwasem dla uzyskania retencyjnego 
wzoru trawienia

• Zębiny oczywiście nie ruszamy, po 

wytrawieniu szkliwa całość płuczemy 
strumieniem wody i dokładnie 
osuszamy

Self etch - wypełnienie

•

System aplikujemy przynajmniej w dwóch 
warstwach

•

Na pierwsza warstwę składają się dwie aplikacje 
systemu:

•

Najpierw wykonujemy szybkie nasycenie zębiny 
ssw w czasie 10-15s i pozostawiamy zębinę 
pokrytą płynem na ok. 60s

•

W tym czasie następuje częściowe zobojętnienie 
kwaśnych monomerów systemu

•

Dlatego po ok. 60s należy dołożyć do ubytku 
kolejną porcję płynu

Self etch - wypełnienie

• Po dołożeniu płynu czekamy ok. 60s i po tym czasie 

zaciągamy zobojętniony system z zębiny na szkliwo

• Przed tym etapem należy unikać 

zaciągania/zapływania/aplikacji ssw na szkliwo, gdyż może 
to spowodować częściowe uszkodzenie uzyskanego 
wcześniej wzoru trawienia

• Czekamy 5s, odparowujemy rozpuszczalnik, polimeryzujemy
• Dokładamy drugą warstwę systemu na szkliwo i zębinę – 

może być ssw, może być system V generacji, może być 
sama żywica – należy po prostu pogrubić całą warstwę 
systemu dla uzyskania jej optymalnej grubości

• Odparowujemy rozpuszczalnik, polimeryzujemy
• Aplikujemy warstwowo materiał kompozytowy

Cementowanie adhezyjne

• Trawienie tkanek w technice total etch i self 

etch analogicznie

• Różnica polega na sposobie wiązania 

materiałów – nie mamy dostępu światła bądź 
jest on bardzo ograniczony, więc bazujemy na 
wiązaniu chemicznym

• Większość dostępnych cementów żywiczych 

posiada podwójny system wiązania (chemo- i 
światło-)

• Dla systemów wiążących dostępne są 

aktywatory chemiczne

Cementowanie adhezyjne – total 

etch

• Po wytrawieniu tkanek bierzemy system V 

generacji + aktywator chemiczny i 
mieszamy w stosunku 1:1

• Powierzchnię uzupełnienia protetycznego 

(inlay/onlay/korona) kontaktującą z polem 
protetycznym należy wstępnie przygotować.

• Przygotowanie powierzchni uzupełnienia 

polega na jej „rozwinięciu”, tzn zwiększeniu 
powierzchni kontaktu cementu z 
uzupełnieniem.

Rozwinięcie powierzchni

• Istnieje kilka dostępnych technik 

chropowacenia powierzchni 
materiałów

• - szlifowanie (np. wiertłem 

diamentowym, daje niewielkie 
efekty)

• - piaskowanie (dobrze rozwija 

powierzchnię kompozytów, gorzej 
radzi sobie z ceramiką)

• - trawienie 9% HF (standard dla 

uzupełnień pełnoceramicznych)

Rozwinięcie powierzchni

• W przypadku uzupełnień 

kompozytowych, w chwili obecnej 
optymalnym rozwiązaniem jest 
wypiaskowanie powierzchni 
korundem 50µm i pokrycie 
systemem wiążącym

• Dla większości ceramik – trawienie 

9% kwasem fluorowodorowym w 
czasie 5min, silanizacja powierzchni i 
pokrycie systemem wiążącym

Cementowanie – total etch

• Po przygotowaniu powierzchni tkanek oraz 

wypiaskowaniu/wytrawieniu uzupełnienia, 
należy zmieszać system wiążący z 
aktywatorem chemicznym,  a następnie pokryć 
nim powierzchnię tkanek i uzupełnienia

• NIE WOLNO POLIMERYZOWAĆ SYSTEMU PRZY 

UŻYCIU ŚWIATŁA LAMPY POLIMERYZACYJNEJ! 

Spolimeryzowana warstwa systemu może mieć 
miejscowo na tyle dużą grubość, że uniemożliwi 
dopasowanie uzupełnienia do tkanek!

Cementowanie – total etch

• Po naniesieniu systemu wiążącego na tkanki i 

uzupełnienie, aplikujemy cement żywiczy z lekkim 
nadmiarem na uzupełnienie, a następnie aplikujemy całe 
uzupełnienie w miejscu docelowym

• Możemy od razu usunąć wypływające niewielkie 

nadmiary cementu, bądź po dopasowaniu uzupełnienia 
„uderzyć” światłem lampy polimeryzacyjnej przez 1-2s 
tylko dla niewielkiego utwardzenia wypływających 
nadmiarów i usunąć je, podważając lekko zgłębnikiem 
(będzie demonstracja na ćwiczeniu)

• Po tej operacji możemy doświetlić intensywniej pobrzeże 

i pozostawić do związania chemicznego cementu w 
miejscu niedostępnym dla światła lampy

Cementowanie – self etch

• Ilość etapów pracy ograniczona do minimum
• Należy jedynie przygotować powierzchnię 

uzupełnienia piaskując kompozyt bądź 
wytrawiając HF ceramikę i silanizując jej 
powierzchnię

• Wstępnie wytrawić szkliwo, jeśli obecne
• Cement samotrawiący aplikujemy z 

nadmiarem na uzupełnienie, uzupełnienie 
aplikujemy w miejsce docelowe – reszta jak 
przy total etch

Cementowanie - różnice

• Cementowanie w technice total etch jest 

bardziej skomplikowane, ale daje wysoką 
wytrzymałość połączenia z tkankami

• Cementowanie w technice self etch jest 

szybsze, prostsze, obarczone mniejszym 
błędem operatora, jednakże musimy liczyć się 
z uzyskaniem słabszego połączenia cementu z 
tkankami (potencjał demineralizacyjny zbyt 
słaby, aby w czasie wiązania chemicznego 
optymalnie przygotować tkanki)

Ciekawostki

• Materiały kompozytowe, w zależności od budowy i składu, poddają się w 

różnym stopniu technikom rozwinięcia powierzchni (niektóre lepiej reagują 
na trawienie HF, inne na piaskowanie). Podobnie rzecz się ma z silanizacją 
po rozwinięciu ich powierzchni – wyniki są niejednoznaczne i silanizacja 
powoduje raczej spadek wytrzymałości połączenia materiałów żywiczych z 
kompozytami. Optymalny schemat postępowania jest w trakcie 
opracowania.

• Optymalny czas trawienia różnych ceramik waha się od kilkudziesięciu 

sekund do 30min.

• Mając uzupełnienie protetyczne, np. metalowy wkład koronowo-

korzeniowy, możemy zwiększyć adhezję do metalu poprzez aplikację 
primera do metalu na powierzchnię wkładu przed cementowaniem.

• Na najbliższym ćwiczeniu zaprezentuję wam slajdy z wynikami badania 

SEM powierzchni materiałów traktowanych różnymi metodami 
chropowacenia i zobaczycie różnice w rozwinięciu powierzchni materiałów 
kompozytowych

Do zobaczenia na ćwiczeniach.