background image

PREZENTACJA 

MULTIMEDIALNA PT.:

Choroby układu pokarmowego

1

background image

Układ pokarmowy

Najważniejszym zadaniem 
układu pokarmowego 
człowieka
 jest pobieranie 
pokarmów i wody, trawienie i 
przyswajanie składników 
odżywczych oraz niezbędnych do 
prawidłowego funkcjonowania 
organizmu. Niestrawione, zbędne 
resztki pokarmowe podlegają 
usunięciu (defekacja).
W skład układu pokarmowego 
człowieka wchodzą:
- przewód pokarmowy
- dwa wielkie gruczoły: 

wątroba

trzustka

2

background image

Choroby ukł. 

pokarmowego

Ameboza

Askarioza

Bębnica

Biegunka

Botulizm

Bruzdogłowiec 
szeroki

Celiakia

Cholera

Choroba glutenowa

Choroba 
Leśniewskiego i 
Crohna

Choroba motylicza

Czkawka

Difylobotrioza

Enterbioza

Fascjoloza

3

background image

Choroby ukł. 

pokarmowego

Glistnica

Gronkowce zatrucia 
pokarmowe

Kamica żołądka

Kolka jelitowa

Katar żołądka

Kolka niemowlęca

Krwawienie z 
przewodu 
pokarmowego

Krwioplucie

Lambioza

Marskość wątroby

Nieżyt żołądka

Nudności

Odbijanie

Ostre zapalenie 
pęcherzyka 
żółciowego

Owsica

4

background image

Choroby ukł. pokarmowego

Pełzakowica

Plucie krwią

Polipy jelita

Polipy przewodu 
pokarmowego

Przepuklina 
uwięźnięta

Przewlekłe zapalenie 
pęcherzyka 
żółciowego

Przywrzyca

Pyrosis

Rak jelita grubego

Rak przełyku

Rak żołądka

Ropień wątroby

Salmonellowe 
zatrucie pokarmowe

Tasiemiec 
nieuzbrojony

5

background image

Choroby ukł. 

pokarmowego

Tasiemiec uzbrojony

Tęgoryjec 
dwunastnicowy

Toksyczne 
zapalenie jelit

Trichurioza

Węgorczyca

Włosogłówczyca

Wrzody żołądka i 
dwunastnicy

Wrzodziejące 
zapalenie jelita 
grubego

Wymioty

Wzdęcia brzucha

Zakażenie laseczką 
jadu kiełbasianego

Zapalenie jelit

Zapalenie 
końcowego odcinka 
jelita cienkiego

6

background image

Choroby ukł. 

pokarmowego

Zapalenie 
otrzewnej

Zapalenie trzustki

Zapalenie żołądka i 
dwunastnicy

Zgaga

7

background image

Ameboza

CO TO JEST ?

ROZPOZNANIE 

Pasożytnicza choroba inwazyjna 

przewodu pokarmowego 
wywoływana przez Entamoeba 
histolytica
, czyli pierwotniaka z 
rodziny Entamoebidae
Ameboza może przebiegać pod 
różnymi postaciami: 
bezobjawowo, jako zakażenie z 
różnymi objawami klinicznymi o 
różnym nasileniu (od biegunki 
do dyzenterii), jako postać 
przewlekła z okresami remisji i 
zaostrzeń naprzemiennie, jako 
postać pozajelitowa z 
tworzeniem ropni. Postać 
bezobjawowa polega na 
przewlekłym wydalaniu cyst z 
kałem, bez żadnych objawów 
zakażenia . 

Badanie kału na obecność żywych 

lub martwych pasożytów, 
badanie  wycinków z błony 
śluzowej jelita na obecność cyst 
lub występowanie charaktery 
stycznych owrzodzeń. Chorzy po 
rozpoznaniu pełzakowicy powinni 
zostać odizolowani. Pełzak 
okrężnicy jest powszechny w 
strefach tropikalnych i 
subtropikalnych, 
a w Polsce występuje u ok. 2% 
populacji, szczególnie u ludzi, 
którzy te strefy w przeszłości 
odwiedzili lub mieli kontakt z 
ludźmi tam przebywającymi - 
najwięcej przypadków czerwonki 
pełzakowatej występuje wśród 
mieszkańców miast portowych i 
wybrzeża

Patrz dalej następny slajd

8

background image

Ameboza

LECZENIE

ZAPOBIEGNIE

Prowadzone wyłącznie przez 

lekarza. Leki są dość 
toksyczne. Pełzakowica nie 
leczona może spowodować 
nawet zgon z powodu 
toksycznego uszkodzenia 
układu krążenia i innych 
narządów, z powodu 
licznych przewlekłych ropni 
śródnarządowych, z powodu 
odwodnienia lub obfitych 
krwotoków. Podaje się 
chlorochiny, emetyny, 
hydroksychinoliny, 
metronidazol, tynidazol, 
paromomycynę oraz inne 
leki przeciw pierwotniakom.

Prawidłowa higiena osobista, 

odpowiedni stan sanitarny 
wody, tzn. ochrona wody 
przed kontaktem z 
odchodami (np. z 
szambem), gotowanie 
wody pitnej, ochrona 
środków spożywczych 
przed owadami 
przenoszącymi pasożyty i 
jego cysty (muchy, osy). 

9

background image

Askarioza

CO TO JEST ?

ROZPOZNANIE

Choroba pasożytnicza człowieka 

wywoływana przez glisty
Ascaris lumbricoides
, pasożyty 
jelita cienkiego. Inne gatunki  
glisty występujące u innych 
ssaków mogą także być groźne 
człowieka, np. glista świńska 
Ascaris suis, czy glista psia lub 
kocia Toxocara canis i cati
Masowe inwazje pasożytów i 
powikłania askariozy powodują 
do 20000 zgonów rocznie na 
całym świecie. 

Stwierdzenie jaj lub 

całego pasożyta w 
kale. Możliwość 
stwierdzenia 
obecności jaj w kale 
występuje kiedy 
samice glisty ludzkiej 
osiągają dojrzałość 
płciową i zaczynają 
składać jaja, czyli ok. 
2,5 miesiąca od 
zarażenia. 

Patrz dalej następny slajd

10

background image

Askarioza

LECZENIE

ZAPOBIEGANIE

Prowadzone przez lekarza. 

Podawanie leków: 
pyrantelu, albendazolu 
albo mebendazolu. Przy 
masowym zarażeniu 
podaje się cytrynian 
piperazyny. Dieta: glisty 
nie lubią świeżych porów, 
czosnku, pestek z dyni i w 
konsekwencji opuszczają 
przewód pokarmowy 
żywiciela wraz z kałem.

Przestrzeganie higieny osobistej, 

dokładne mycie pod bieżącą 
wodą warzyw i owoców, 
zabezpieczenie gleby i wody 
przed dostaniem się do nich jaj 
glisty z kałem, unikanie picia 
wody nie przegotowanej, 
leczenie wszystkich wykrytych 
przypadków glistnicy, dokładne 
niszczenie glist wydalonych w 
czasie leczenia, zabezpieczenie 
dołów kloacznych i odchodów 
ludzkich przed owadami, które 
mogą przenieść jajeczka glisty 
ludzkiej na naczynia kuchenne i 
jedzenie, unikaniu zabawy dzieci 
w brudnych miejscach (np. 
piaskownicy).

11

background image

Bębnica

CO TO JEST ?

ROZPOZNANIE

Wzdęcia brzucha, które są 
częstymi dolegliwościami 
jamy brzusznej powstają 
gdy gromadzące się w 
jelitach płyny i gazy nie 
chcą się dalej przesuwać 
przez układ pokarmowy. 
Powodują one nieprzyjemne 
uczucie pełności i 
rozpierania jamy brzusznej 
przy jednoczesnym 
poszerzeniu się tali

Kiedy trawinie w 
obrębie układu 
pokarmowego 
przebiega zbyt 
powoli, pokarm 
zaczyna zalegać i 
fermentować 
powodując 
wytwarzanie się w 
jelicie rozdymających 
gazów. 

Patrz dalej następny slajd

12

background image

Bębnica

LECZENIE

ZAPOBIEGANIE

Należy ograniczyć w 
diecie pokarmy stałe i 
podawać jedynie płynne, 
wykonać dokładną 
lewatywę z następowym 
pozostawieniem w 
odbycie końcówki dla 
ułatwienia odchodzenia 
gazów, wykonać 
delikatny masaż 
brzucha. 

Aby unikać pojawiania się 
wzdęć brzucha w przyszłości 
należy zrezygnować w diecie z 
takich pokarmów jak kalafior, 
cebula, soczewica, morele czy 
kapusta. Posiłki powinno 
spożywać się powoli, bez 
rozmawiania i popijania w 
trakcie. Jeżeli nie potrafimy 
jednak zrezygnować z naszych 
ulubionych potraw, dobrą 
metodą jest połknięcie 
niewielkiej ilości kminku przez 
ich spożyciem.

13

background image

Biegunka

CO TO JEST ?

OBJAWY

Biegunka jest związana z 
zaburzeniem z zaburzeniem 
funkcji jelit. Z tym stanem 
chorobowym mamy do 
czynienia gdy wydalany kał 
składa się głównie z wody, a 
luźne wypróżnienia 
następują minimum dwa lub 
trzy razy dziennie.  Pamiętać 
należy, że biegunka może 
okazać się niebezpieczna, 
zwłaszcza dla niemowląt i 
osób starszych. 

Wśród objawów które mogą 
towarzyszyć temu stanowi 
można wymienić m.in. bóle 
brzucha, nudności, 
wymioty czy gorączkę. W 
kale może pojawić się śluz i 
ślady krwi. Biegunka 
najczęściej ustępuje po 
paru dniach, ale może 
przejść w stan przewlekły i 
utrzymywać się nawet 
przez kilka miesięcy. 

Patrz dalej następny slajd

14

background image

Biegunka

LECZENIE

ZAPOBIEGANIE

Często z biegunką możemy 
poradzić sobie sami, bez 
potrzeby wizyty u lekarza. Należy 
zacząć od ułożenia odpowiedniej 
diety. Ważne jest pożywanie 
podczas biegunki potraw, które 
chłoną dobrze wodę, takich jak 
budyń i ryż. Bardzo pomocne w 
szybszym uporaniu się z 
biegunką okazują się jagody i 
czarne porzeczki. Pokarmy 
powinno przyjmować się często, 
ale w małych porcjach.

Czasem biegunka pojawia się 
jako następstwo zaburzeń 
psychicznych np. silnej 
nerwicy. Czynniki 
emocjonalne, psychiczne i 
neurowegetatywne poprzez 
wzmożenie perystaltyki jelit 
-zwłaszcza jelita grubego - 
powodują wzmożone 
wydzielanie śluzu przez błony 
śluzowe jelit. Z kolei 
przyspieszenie przesuwania 
się treści jelitowej 
-uniemożliwiają zagęszczenie 
stolca (w wyniku wchłaniania 
przewidzianej ilości wody).

15

background image

Botulizm

CO TO JEST ?

OBJAWY

Botulizm, zatrucie jadem 
kiełbasianym, choroba 
wywołana przez toksynę 
(jad) beztlenowej bakterii 
Clostridium botulinum
rozwijającej się najlepiej w 
hermetycznie zamkniętym 
pożywieniu, np. w 
konserwach mięsnych, 
rybnych, jarzynowych i 
owocowych, zwłaszcza w 
tzw. wekach (konserwach 
domowej roboty).

Chory jest osłabiony, 
zmęczony, cierpi na 
zawroty głowy i suchość w 
ustach. Po kilku godzinach 
zaczyna widzieć 
podwójnie i cierpi na 
światłowstręt, zez 
zbieżny, opadanie powiek, 
rozszerzenie źrenic. Z 
powodu braku śliny chory 
nie może połykać i mówi 
cicho. 

Patrz dalej następny slajd

16

background image

Botulizm

LECZENIE

ZAPOBIEGANIE

Tylko w szpitalu, często kończące 
się śmiercią. Rozpoczęte powinno 
być jak najszybciej, natychmiast 
po spożyciu zakażonego pokarmu. 
Aby usunąć toksynę, należy 
sprowokować wymioty, wypłukać 
żołądek, zrobić lewatywę oraz 
podać surowicę antytoksyczną, 
aby zneutralizować truciznę 
jeszcze we krwi. Chorzy, którzy 
wyjdą z zatrucia jadem 
kiełbasianym, zdrowieją bardzo 
wolno, szczególnie jeśli chodzi o 
zaburzenia wzroku i osłabienia 
mięśni.

Unikanie produktów 
przeterminowanych. 
Zwracać uwagę na 
kształt puszki ( lub 
innego pojemnika , w 
którym znajduje się 
pożywienie) 

17

background image

Brudogłowiec szeroki

CO TO JEST

OBJAWY

Jest to pasożytniczy 
tasiemiec występujący na 
półkuli północnej, na 
obszarze podbiegunowym 
i w klimacie 
umiarkowanym. 
Spotykany jest w Irlandii i 
Szwajcarii, także w delcie 
Dunaju i w  Azji 
(Turkiestan, Japonia, na 
Syberia, w północna 
Mandżuria). 

Objawia się ona 
niedrożnością jelit, 
biegunkami, bólami 
brzucha, 
chudnięciem, oraz 
niedokrwistością 
megaloblastyczną - 
krwiotwórcza funkcja 
szpiku kostnego 
zostaje zaburzona. 
Chorzy są bladzi i 
osłabieni.

Patrz dalej następny slajd

18

background image

Brudagłowiec szeroki

ZWALCZANIE I 
ZAPOBIEGANIE

Zwalczanie i 
zapobieganie: 
zabezpieczenie kału i 
ścieków, unikanie 
jedzenia półsurowych 
ryb oraz produktów 
pochodnych od ryb, 
np. wątróbka, ikra.

19

background image

Celiakia

CO TO JEST ?

OBJAWY

Choroba trzewna, 
celiakia, postać dziecięca 
sprue rodzimej, tj. 
zespołu upośledzonego 
wchłaniania składników 
pokarmowych, głównie 
tłuszczów, 
charakteryzująca się 
biegunkami, z 
oddawaniem obfitych i 
cuchnących stolców.

W obrazie klinicznym 
dominują: utrata apetytu, 
niedożywienie, a nawet 
wyniszczenie, biegunka, 
powiększenie obwodu brzucha, 
zmiana zachowania dziecka. 
Konsekwencją zaburzeń we 
wchłanianiu i trawieniu są: 
niedokrwistość z niedoboru 
żelaza, niedobory białka, 
kwasu foliowego, niedobory 
witamin, wtórna nietolerancja 
dwucukrów czy alergia na 
pokarmy.

Patrz dalej następny slajd

20

background image

Celiakia

LECZENIE

Dieta bezglutenowa 
stosowana przez całe 
życie

21

background image

Cholera

CO TO JEST ?

OBJAWY

Ostra i zaraźliwa choroba 
zakaźna przewodu 
pokarmowego, której 
przyczyną jest spożycie 
pokarmu lub wody skażonej 
Gram-ujemną bakterią - 
szczepami przecinkowca 
cholery (Vibrio cholerae) 
produkującego enterotoksynę. 
Cholerę cechuje śmiertelność 
około 1% (skrajnie do 20%) 
przypadków prawidłowo 
leczonych i 50% przy braku 
leczenia

Objawia się gł. 
wymiotami, 
biegunką, szybkim 
odwodnieniem i 
zaburzeniem 
gospodarki 
elektrolitowej 
organizmu, często 
śmiertelna.

Patrz dalej następny slajd

22

background image

Cholera

LECZENIE

ZAPOBIEGANIE

Leczenie odbywa się najlepiej w 
warunkach szpitalnych i wymaga 
intensywnego nawadniania 
kroplówkami (glukoza lub 
sacharoza) oraz uzupełniania 
elektrolitów (np. Gastrolit). Sód 
jest najważniejszym kationem 
płynu pozakomórkowego. Razem 
z anionem chlorkowym reguluje 
utrzymanie odpowiedniego 
ciśnienia osmotycznego i 
równowagi kwasowo-zasadowej. 
Nadmierna utrata sodu 
występuje przy biegunkach i 
wymiotach. Sytuacja taka 
wymaga możliwie szybkiego 
uzupełnienia braków sodu, 
doustnie lub dożylnie. W razie 
konieczności leczenie uzupełnia 
się antybiotykami. 

Zapobieganie polega 
głównie na ochronie ujęć 
wody i oczyszczaniu wody 
pitnej, a także izolacji 
chorych i nosicieli, myciu 
rąk i owoców oraz 
gotowaniu owoców morza. 
Na rynku światowym 
dostępna jest 
szczepionka, jednak jej 
skuteczność jest 
poddawana dyskusji.

23

background image

Choroba glutenowa

CO TO JEST ?

OBJAWY

Jest chorobą 
związaną z 
wrodzoną, 
dziedzicznie 
przekazywaną 
nietolerancją 
glutenu, tj. białka 
zawartego w 
ziarnach pszenicy, 
jęczmienia, żyta i 
owsa.

Najczęściej zaczynają się w 
niemowlęctwie, po 
wprowadzeniu do diety 
glutenu (chleb, grysik, 
ciasta). Objawy klasycznej 
celiakii są tym burzliwsze, 
im młodsze jest dziecko 
Ujawnienie się choroby u 
osób dorosłych poprzedzone 
jest często chorobą zakaźną 
(przewodu pokarmowego 
lub narządu oddechowego), 
jakimś zabiegiem 
operacyjnym lub niekiedy 
ciążą.

Patrz dalej następny slajd

24

background image

Choroba glutenowa

LECZENIE

RYZYKO 
ZACHOROWANIA

Dieta bezglutenowa 
stosowana przez całe 
życie.

Choroba glutenowa może 
występować rodzinnie. 
Ponadto częstość zachorowań 
jest zwiększona w niektórych 
krajach. W Polsce chorobę tę 
rozpoznaje się u jednego 
dziecka na trzy do pięciu 
tysięcy.
Częściej od postaci klasycznej 
występuje tzw. postać utajona 
celiakii, późno ujawniająca 
się. Stwierdzana jest głównie 
u młodzieży i osób dorosłych.

25

background image

Choroba Leśniewskiego i 

Crohna

CO TO JEST ?

OBJAWY

Zapalna choroba 
jelita o 
niewyjaśnionej 
etiologii, zaliczana do 
grupy nieswoistych 
zapaleń jelit (IBD).

Do najbardziej typowych 
objawów należą biegunki, 
pobolewania w jamie 
brzusznej, niedokrwistość, 
zwyżki temperatury, którym 
towarzyszy przyspieszony OB 
i zmienna, umiarkowana 
leukocytoza. Występują też 
zaburzenia resorpcji, 
szczególnie kwasów 
żółciowych (niskie stężenie 
cholesterolu we krwi), 
witaminy B i kwasu foliowego

Patrz dalej następny slajd

26

background image

Choroba Leśniewskiego i 

Crohna

ROZPOZNANIE

RYZYKO 
ZACHOROWANIA

Najczęściej wymienia 
się czynniki 
genetyczne, zakaźne 
oraz 
immunologiczne. 
Rozpoznanie jest 
bardzo trudne. 
Diagnozę stawia się 
na ogół dopiero po 3 
latach trwania 
choroby.

Choroba rozpoczyna 
się zwykle u młodych 
osób dorosłych i 
występuje z 
jednakową częstością 
u kobiet i u 
mężczyzn. Jest 
chorobą stosunkowo 
rzadko występującą 
w Polsce, spotykaną 
zwykle u ludzi w 
młodym wieku.

27

background image

Choroba motyliczna

CO TO JEST ?

OBJAWY

Przewlekła choroba 
inwazyjna (pasożytnicza) 
przeżuwaczy (bydła, owiec, 
kóz), której przyczyną jest 
motylica wątrobowa, 
przywra występująca na 
niskich łąkach, często 
zalewanych na wiosnę. 
Atakuje ona głównie 
wątrobę, powodując 
chudnięcie i zmniejszenie 
wydajności zwierząt.

Pojawiają się trzy 
charakterystyczne objawy: 
powiększenie wątroby 
(hepatomegalia), 
nieregularne napady 
gorączki (nawet 40 stopni) i 
zwiększenie liczby 
eozynofilów w krwi 
(eozynofilia). Często 
występuje pokrzywka, 
nudności z wymiotami, 
zaburzenia trawienia, 
nerwowość, bóle stawowe, 
bóle mięśniowe, przy 
intensywniejszych inwazjach 
pasożyta i dłuższych 
zarażeniach rozwija się 
żółtaczka. 

28

background image

Choroba motylicza

LECZENIE

ZAPOBIEGANIE PRZECIW 
ZARAŻENIU I PRZYWRACANIU

Przez lekarza w warunkach 
szpitalnych. Organizm może 
zareagować dość burzliwie na 
leczenie, a zależy to od stopnia 
inwazji pasożytów, które, trute i nie 
mogące uciec, ani być wydalone 
drogami żółciowymi do przewodu 
pokarmowego i na zewnątrz (ze 
względu na rozmiary), stają się 
bardzo niespokojne i ruchliwe, co 
objawia się dokuczliwymi bólami i 
skurczowe w brzuchu, nudnościami i 
wymiotami oraz biegunką. Leczenie 
obejmuje także regenerację 
uszkodzonej wątroby, usunięcie 
toksyn.

Leczenie i eliminowanie zwierząt 
zarażonych (zwłaszcza owiec i 
bydła), zwalczanie żywicieli 
pośrednich (ślimaków) przez 
osuszanie terenów podmokłych i 
likwidowanie niepotrzebnych 
cieków wodnych, okresowe 
badania zwierząt, chemiczna 
dezynfekcja ścieków, nie 
biwakować na terenach 
podmokłych oraz nie ssać 
niemytych roślin np. szczawiu, 
rzeżuchy. 

Patrz dalej następny slajd

29

background image

Czkawka

OBJAW CHOROBOWY

PRZYCZYNY

Objaw chorobowy 
polegający na rytmicznie 
powtarzających się, 
mimowolnych skurczach 
przepony i mięśni 
oddechowych klatki 
piersiowej powodujących 
wdech z równoczesnym 
zamknięciem głośni, co 
wywołuje 
charakterystyczny odgłos.

Sporadyczne

Szybkie i/lub nadmierne 
przepełnienie żołądka

Przewlekłe

Choroby ośrodkowego układu 
nerwowego

Schorzenia metaboliczne

Toksyny

Choroby szyi i klatki piersiowej

Choroby jamy brzusznej

Operacje w obrębie klatki 
piersiowej

ciąża

30

background image

DIFYLOBOTRIOZA

Inaczej bruzdogłowiec szeroki

(patrz slajd nr 17)

31

background image

Enterobioza

CO TO JEST ?

OBJAWY

Zakażenie niewielkim 
niecieniem – 
owsikiem ludzkim 
(Enterobius 
vermicularis
), który 
bytuje w jelicie 
cienkim i grubym 
człowieka, gł. 
występuje u dzieci

świąd odbytu,

brak łaknienia,

nerwowość, 

przewlekłe zapalenie 
jelita

Patrz dalej następny slajd

32

background image

Enterobioza

LECZENIE

ZAPOBIEGANIE

Podawanie  mebendazolu, 
albendazolu lub pyrantelu. 
Zawsze prowadzone powinno 
być przez lekarza. Leczenie 
jest utrudnione ze względu 
właśnie na wtórne zarażenia i 
powszechność występowania 
pasożytów. Należy również 
objąć leczeniem wszystkie 
przebywające wspólnie osoby. 
Należy je powtarzać i 
kontrolować jego skuteczność.

Przestrzeganie higieny 
osobistej, zwłaszcza u dzieci, 
częste mycie rąk (przed 
posiłkiem, po wyjściu z 
ubikacji, dotykaniu krocza 
itd.), mycie warzyw i 
owoców, obcinanie krótko 
paznokci u dzieci, zmiana 
bielizny przed spaniem, 
okresowe badania w kierunku 
owsicy, zmiana bielizny, 
wymienianie piasku w 
piaskownicy, spanie w 
oddzielnych łóżkach, aby 
uniknąć zarażenia od chorej 
osoby, nie bawienie się w 
brudnej piaskownicy

33

background image

FASCJOLOZA

Inaczej choroba motylicza

(patrz slajd 27)

34

background image

GLISTNICA

Inaczej Askarioza

(patrz slajd nr 9)

35

background image

Gronkowcowe zatrucie 

pokarmowe

CO TO JEST ?

LECZENIE

Zatrucia spowodowane 
gronkowcem złocistym 
Staphylococcus aureus 
występują po zjedzeniu 
pokarmów zakażonych tą 
bakterią, takich jak szynka, 
kurczęta, ciastka, mleko, 
przetwory mleczne, sałatki 
jarzynowe zawierające jajka 
i majonez, lody, wędliny, 
potrawy mięsne, kremy i 
chałwy. Objawy choroby 
pojawiają się już w kilka 
godzin po spożyciu 
zakażonej żywności.

objawowe, 
uzupełnianie płynów, 
diety. W przypadku 
ciężkiego 
odwodnienia, 
konieczne jest 
leczenie w szpitalu.

36

background image

Kamienica żółciowa

CO TO JEST ?

OBJAWY

Choroba polegająca 
na powstawaniu tzw. 
złogów, czyli kamieni 
żółciowych w 
drogach żółciowych.

Jeśli kamień zaczopuje 
przewód żółciowy wspólny i 
pęcherzykowy dochodzi do 
zaburzeń w transporcie żółci 
koniecznej do trawienia, co 
wywołuje nagły ból w prawej 
okolicy podżebrowej jamy 
brzusznej promieniujący do 
prawej łopatki , nawracające 
objawy niestrawności, 
nasilone nudności i wymioty, 
czasem dochodzi do 
żółtaczki.

Patrz dalej następny slajd

37

background image

Kamienica żółciowa

LECZENIE

Wśród dostępnych metod 
leczniczych najczęściej wykorzystuje 
się chirurgię chociaż są także 
metody leczenia zachowawczego. 
Leczenie zachowawcze Niektóre z 
kamieni ? powstające z cholesterolu, 
mogą zostać rozpuszczone przez 
stosowanie soli kwasów żółciowych. 
Tabletki zawierające kwasy żółciowe 
uwalniają je powodując wyższe ich 
stężenie w pęcherzyku i 
rozpuszczenie kamieni ( trwa to 
czasem kilka miesięcy ). Inną 
metodą jest kruszenie kamieni za 
pomocą fali uderzeniowej 
generowanej z zewnątrz i 
wykorzystującej fale 
ultradźwiękowe. Piasek powstały na 
skutek rozbicia kamieni jest 
następnie rozpuszczanych

 przy pomocy leków. Jedną z metod jest 
wprowadzenie cewnika bezpośrednio do 
pęcherzyka i podanie roztworu substancji 
rozpuszczającej kamienie, w wyniku 
czego nikną one w ciągu kilku godzin. 
Leczenie chirurgiczne polega na wycięciu 
całego pęcherzyka żołciowego wraz 
kamieniami i przeszukaniu dróg 
żółciowych i usunięciu z nich 
ewentualnych kamieni 
( cholecystektomia z rewizją dróg 
żółciowych ). Obecnie stosuje się 
specjalną technikę dojścia do pęcherzyka 
nazywaną cholecystektomią 
laparoskopową, w której 
zminimalizowana jest ingerencja 
chirurgiczna, a chory wraca do domu po 
1-2 dniach po zabiegu.

38

Patrz dalej następny slajd

background image

Kamienica żółciowa

POWSTAWANIU 
KAMIENIA SPRZYJA

średni i starszy wiek

płeć żeńska

czynniki hormonalne np. 
przebyte ciąże

zaburzenia metaboliczne np. 
otyłość, hipercholesterolemia, 
cukrzyca

przewlekłe choroby przewodu 
pokarmowego np. jelita 
cienkiego i grubego

stan po resekcji żołądka i jelita,

farmakoterapia np. leki 
antykoncepcyjne.

39

background image

Katar żołądka

OPIS I OBJAWY

PRZYCZYNY 
ZACHOROWANIA

Wśród objawów odczuwanych i 
manifestujących tego typu zmiany 
chorobowe wymienić należy mniej 
lub bardziej burzliwie występujące 
bóle w środkowym nadbrzuszu o 
charakterze gniotącym, piekącym 
lub kurczowym, którym towarzyszą 
zazwyczaj nudności, a nawet 
wymioty, stany gorączkowe, 
ogólne złe samopoczucie i niekiedy 
biegunka oraz znaczne ogólne 
osłabienie. Stan zapalny żołądka 
może czasem przyjmować postać 
krwotoczną.

 Nadużycie alkoholu. Leki o 
działaniu drażniącym błonę 
śluzową żołądka (np. środki 
przeciwbólowe i 
przeciwreumatyczne, 
przedawkowanie leków 
nasercowych zawierających 
naparstnicę, glikokortykoidy, leki 
przeciwnowotworowe). Oparzenie 
kwasami lub ługami. Promienie 
rentgenowskie (np. po leczeniu 
napromienianiem). Zepsute 
produkty spożywcze skażone 
laseczką jadu kiełbasianego. 
Trujące grzyby. 

Patrz dalej następny slajd

40

background image

Katar żołądka

NASTĘPSTWA I 
POWIKŁANIA

ZAPOBIEGANIE

 Obecność Helicobacter 
pylori w śluzówce żołądka, 
powoduje powstanie 
przewlekłego stanu 
zapalnego, który stopniowo 
prowadzi do niszczenia 
warstwy gruczołowej błony 
śluzowej, zaniku śluzówki 
żołądka i zmiany jego 
charakteru w kierunku 
nabłonka jelitowego. Jak 
potwierdzają 
przeprowadzone badania, 
zmiana charakteru nabłonka 
żołądka może prowadzić do 
powstania nowotworu. 

 Ograniczenie 
spożywania alkoholu, 
grzybów nieznanego 
pochodzenia, zepsutych 
produktów spożywczych. 
Unikanie stosowania 
leków przeciwbólowych, 
przeciwreumatycznych i 
innych. 

41

background image

Kolka jelitowa

CO TO JEST ?

KOLKA U NIEMOWLĄT

Kolką jelitową nazywamy 
ostry ból w jamie 
brzusznej o różnym, 
często zmiennym 
umiejscowieniu, 
nasilający się falowo w 
zależności od tego, który 
odcinek jelita w danej 
chwili ulega 
patologicznym 
skurczom.

 Najczęściej kolka 
pojawia się między 3 a 
12 tygodniem życia, 
zanika zwykle po 3 
miesiącu życia, chociaż 
u niektórych dzieci 
objawy mogą się 
utrzymywać do 6-9 
miesiąca życia. Częściej 
cierpią chłopcy niż 
dziewczynki.

Patrz dalej następny slajd

42

background image

Kolka jelitowa

LECZENIE

Odpowiednia pielęgnacja dziecka 
(masowanie pleców lub brzuszka, 
ułożenie dziecka na brzuszku na 
zwiniętym ręczniku, podawanie 
leków ułatwiających usunięcie 
gazów jelitowych i preparatów 
rozkurczowych - koper włoski, 
mięta), właściwa technika 
karmienia niemowlęcia (karmienie 
w pozycji uniesionej i 
pozostawienie dziecka w tej 
pozycji przez 30 minut po posiłku, 
karmienie bez pośpiechu, 
zapobieganie połykaniu 
nadmiernej ilości powietrza. 

Bardzo ważne jest postępowanie 
dietetyczne - wydłużenie okresu 
karmienia piersią, 
wyeliminowanie z diety matki 
karmiącej mleka i jego 
przetworów, kofeiny, ostrych 
przypraw i warzyw powodujących 
wzdęcia (brokuły kapusta, fasola), 
w niektórych przypadkach 
zachodzi konieczność czasowego 
wyeliminowania z diety 
mieszanek zawierających pełne 
białka mleka krowiego i 
zastąpienie ich hydrolizatami.

43

background image

Krwawienie z przewodu 

pokarmowego

CO TO JEST ?

PODZIAŁ

Czyli krwawienie do światła 
przewodu pokarmowego, ze 
źródłem krwawienia w 
przełyku, żołądku lub 
dwunastnicy. Krew z różnych 
przyczyn dostaje się do 
różnych części przewodu 
pokarmowego: przełyku, 
żołądka, jelit. Ten stan jest 
objawem wielu dolegliwości 
układu trawiennego i chorób 
ogólnoustrojowych.

krwawienia z górnego odcinka 
przewodu pokarmowego
 , gdy źródło 
krwawienia zlokalizowane jest powyżej 
więzadła Treitza dwunastnicy

krwawienia z dolnego ocinka 
przewodu pokarmowego
 w 
przypadkach niższej lokalizacji źródła 
krwawienia

Inny podział krwawień w zależności od 
intensywności krwawienia:

krwawienie ostre, gdy jednorazowa 
utrata krwi przekracza 500 ml

krwawienie przewlekłe – utrata 
dzienna krwi wynosi około 50 ml

krwawienia utajone – wykrywalne 
tylko metodami laboratoryjnymi

44

background image

Krwioplucie

Krwioplucie jest 
objawem bardzo 
niepokojącym, 
zarówno dla chorego 
jak i jego otoczenia, 
niezależnie od 
nasilenia krwawienia.

Jednak bardzo ważne jest 
zachowanie spokoju. Niepokój i 
pobudzenie chorego prowadzi 
do wzrostu ciśnienia krwi 
nasilającego krwawienie. Po 
pierwsze należy się przekonać, 
czy zaobserwowana w plwo 
cinie krew pochodzi z układu 
oddechowego, z jamy ustnej, 
nosowo-gardtowej czy górnego 
odcinka przewodu 
pokarmowego, np. z 
pękniętego żylaka przełyku. 
Krwi zawartej w plwocinie, a 
pochodzącej z na rządu 
oddechowego, towarzyszy 
zazwyczaj dokuczli wy kaszel, a 
sama plwocina ma kolor 
jasnoczerwonj może być mniej 
lub bardziej pienista na skutek 
zmieszania się z powietrzem w 
drogach oddechowych.

45

background image

Lamblioza

CO TO JEST ?

OBJAWY

Choroba inaczej nazywana 
jest parazytozą, gardiazą, 
giardiazą lub giardiozą. 
Pierwotniak Lambliosis 
giardiasis czyli giardia 
lamblia należy do rodziny 
wiciowców. Pasożyt okupuje 
jelito cienkie i powoduje złe 
wchłanianie, zwłaszcza 
tłuszczy i witamin 
rozpuszczalnych w 
tłuszczach: A,D,E,K, co jest 
przyczyna ogólnego złego 
samopoczucia zarażonych. 
W ciężkich przypadkach, 
zakażenie lambliami może 
stwarzać zagrożenie życia.

Występują po 7-21 dniach, są niejednorodne 
i zależą od wieku i układu odpornościowego 
zarażonego, a także szczepu pasożyta. 
Dorośli ciepią na nudności, brak apetytu, 
gwałtowne, wodniste, sfermentowane 
stolce, gazy i wzdęcia oraz kurczowe bóle 
brzucha. Towarzyszy im mała gorączka, bóle 
w okolicy pęcherzyka żółciowego, bóle 
głowy, zmęczenie i bezsenność oraz reakcje 
alergiczne i wysypka. U dzieci pojawia się 
wodnista biegunka, w wyniku której 
dochodzi do utraty białek i witamin, co 
prowadzi do niedożywienia i zaburzeń w 
rozwoju fizycznym, do anemii, przewlekłych 
przeziębień i uporczywego kataru, oraz 
ciągłego pochrząkiwania. Czasami zakażenie 
nie daje żadnych objawów.

46

background image

Marskość wątroby

CO TO JEST ?

Postępujące włóknienie miąższu 
wątroby, niszczące strukturę 
narządu.
Marskość wątroby 
charakteryzuje się 
zastępowaniem komórek 
włóknami tkanki łącznej, które 
burzą jego prawidłową budowę, 
doprowadzając do upośledzenia 
funkcji metabolicznych, 
utrudnienia odpływu żółci oraz 
są przyczyną powstania 
nadciśnienia wrotnego. 

Patrz dalej następny slajd

47

background image

Marskość wątroby

OBJAWY WCZESNE

OBJAWY PRZY UPOŚLEDZENIU 
CZYNNOŚCI WĄTROBY

zaczerwienienie dłoni,

 czerwone plamki 
pojawiające się na 
górnej połowie ciała, 

przerost ślinianek 
przyusznych,

zwłóknienie ścięgien w 
rękach 

zniekształcenie palców 
i paznokci u rąk.

wyczerpanie;

zmęczenie;

utrata apetytu;

nudności

osłabienie;

utrata masy ciała;

bóle brzucha;

ginekomastia

hipogonadyzm

wodobrzusze

splenomegalia – powiększenie śledziony z 
powodu przekrwienia w wyniku 
nadciśnienia wrotnego;

Asterixis – obustronne trzepotanie 
wyciągniętymi, grzbietowo zgiętymi 
dłońmi, występujące u pacjentów z 
encefalopatią wątrobową.

Patrz dalej następny slajd

48

background image

Marskość wątroby

PRZYCZYNY

LECZENIE

Choroby wątroby spowodowane 
alkoholem

Zakażenie wirusem zapalenia 
wątroby typu B

Zakażenie wirusem zapalenia 
wątroby typu C

Marskość z autoimmunizacji

Choroby genetyczne

Stłuszczenie wątroby

Choroby powodujące zamknięcie 
przewodów żółciowych

Leki lub toksyny

Niektóre pasożyty 

Uszkodzenie 

wątroby 

spowodowane 

marskością jest nieodwracalne, właściwe 
leczenie  może  jednak  zapobiec  lub 
spowolnić  postęp  choroby,  a  także 
przeciwdziałać 

powikłaniom. 

Często 

wymagany jest ścisły monitoring terapii. 
Choremu  zabrania  się  przyjmowania 
substancji  szkodliwych  dla  wątroby, 
takich  jak  alkohol  lub  paracetamol. 
Zaleca  się  mu  także  zdrową  dietę  i 
ograniczenie  ilości  spożywanej  soli, 
ponieważ 

uszkodzenie 

wątroby 

powoduje,  że  organizm  źle  wydala  sód. 
Dawniej  zalecano  ograniczenie  spożycia 
białek  u  osób  z  encefalopatią,  ale 
obecnie  wydaje  się,  że  niekorzystny 
wpływ na odżywienie pacjenta przeważa 
ewentualne 

korzyści 

dla 

samej 

encefalopatii  i  dlatego  obecnie  nie  ma 
takiego zalecenia.

49

background image

NIEŻYT ŻOŁĄDKA

Wywołany przez bakterie 

Helicobacter pylori , ma takie same 

objawy jak przy katarze żołądka 

(patrz slajd nr 39)

50

background image

Nudności

CO TO JEST ?

PRZECIWDZIAŁANIE

Nudności poprzedzają 
bardzo często wymioty. 
Są wyrazem 
pobudzenia ośrodka 
wymiotnego, ale w 
słabszym nieco stopniu 
niż w autentycznym 
akcie wymiotnym, stąd 
też uważane są za 
pozorny objaw 
wymiotów.

 Rozsądne ograniczanie 
ilości spożywanych 
pokarmów (zwłaszcza 
ciężkostrawnych), 
przyjęciu niewielkiej ilości 
obojętnego płynu (np.. 
gorzkiej herbaty), wypiciu 
naparu z mięty lub 
dziurawca.

51

background image

Odbijanie

CO TO JEST ?

PRZYCZYNY

Uwolnienie gazu z 
układu trawiennego 
(głównie z przełyku i 
żołądka) przez usta. 
Czynności tej 
towarzyszy często 
charakterystyczny 
dźwięk i czasami 
odór.

Zbyt duża ilość połykania 
powietrza

Potrawy wzdymające

Zbyt obfity posiłek

Wzdęcie żołądka

Nieprawidłowe zażycie leków

Nadkwaśność żołądkowa

Przepuklina przeponowa

Drażliwy żołądek

Zapalenie błony śluzowej żołądka

Zapalenie przełyku

Niewydolność lub zapalenie 
trzustki

52

background image

Ostre zapalenie pęcherzyka 

żółciowego

CO TO JEST ?

OBJAWY

Ostre zapalenie 
pęcherzyka 
żółciowego jest to 
stan chorobowy 
wymagający leczenia 
szpitalnego środkami 
przeciwzapalnymi i 
antybiotykami 
przenikającymi do 
dróg żółciowych.

Do objawów ostrego zapalenia 
pęcherzyka żółciowego zaliczamy ból 
zlokalizowany w okolicy prawego 
podżebrza z promieniowaniem do 
pleców, najczęściej dolnego kąta 
łopatki (tzw. kolka wątrobowa), ból 
palpacyjny w prawym podżebrzu 
nasilający się podczas głębokiego 
wdechu (Objaw Murphy'ego) lub przy 
uderzaniu w łuk żebrowy prawy 
(objaw Chełmońskiego). 
Charakterystyczne dla zapalenia 
pecherzyka są stany podgorączkowe 
lub gorączka.

53

background image

OWSICA

Inaczej Enterobioza

(patrz slajd nr 31)

54

background image

PEŁZAKOWICA

Inaczej Ameboza

(patrz slajd nr 7)

55

background image

PLUCIE KRWIĄ

Inaczej Krwioplucie

(patrz slajd nr 44)

56

background image

Polipy jelita

CO TO JEST ?

OBJAWY

To uwypuklenia błony 
śluzowej, które wrastają 
do światła jelita. 
Najczęściej objawiają się 
one w postaci 
gruczolaków. Wyróżnia się 
dwa rodzaje polipów: 
płaskie i te które tworzą 
szypułki. Powstający 
guzek może mieć rozmiar 
od kilku do kilkudziesięciu 
milimetrów.

Krwawienie z 
odbytnicy, które jest 
jawne bądź ukryte. 
Im większe są 
rozmiary narośli tym 
obfitsze może być 
krwawienie. Czasem 
można zauważyć 
także obecność śluzu 
w kale.

57

background image

Polipy przewodu pokarmowego

CO TO JEST ?

OBJAWY

Polipy przewodu 
pokarmowego są to twory, 
które rosną w kierunku środka 
przewodu pokarmowego. 
Dzieli je się na zwykle albo 
wrodzone. Te należące do 
drugiej grupy są pierwotne, a 
drugie można nabyć. Bardzo 
wiele osób posiada je w swoim 
przewodzie pokarmowym, ale 
nie jest tego świadoma. 
Wyglądem mogą przypominać 
nowotwór(np. tętniak)

Owa choroba nie 
posiada 
charakterystycznych 
objaw na swoją 
obecność w 
organizmie

58

background image

Przepuklina uwięźnięta

CO TO JEST ?

PRZEPUKLINIE UWIĘŹNIĘTEJ 
TOWARZYSZY:

Przepuklina, hernia, to 
patologiczne przemieszczenie 
się narządów lub ich odcinków i 
fragmentów poza jamę ciała, 
zazwyczaj jamę brzuszną, w 
miejscu zwanym miejscem o 
obniżonej oporności. 
Przepuklina uwięźnięta hernia 
incercerata, 
czyli ostre 
powikłanie przepukliny, to 
przypadek dotyczący zazwyczaj 
jelita cienkiego i polega na 
zakleszczeniu zawartości 
przepukliny, co prowadzi do 
zaburzeń w przesuwaniu treści 
jelitowej i do zaburzeń w 
ukrwieniu narządu.

Silny ból w miejscu 
przepukliny,

Objawy związane z 
niedrożnością jelita,

Bóle brzucha i wzdęcia

Zatrzymanie stolca i gazów, 

leukocytoza i tachykardia.

Przymusowe leczenie 

operacyjne

59

background image

Przewlekłe zapalenie 

pęcherzyka żółciowego

CO TO JEST ?

OBJAWY

Pierwotnie przewlekłe zapalenie 
pęcherzyka żółciowego może 
przez wiele lat stanowić 
rezerwuar bakterii i potencjalne 
źródło zakażenia bakteryjnego, 
a niekiedy nagle przejść w ostry 
stan zapalny i wymagać 
leczenia chirurgicznego. 
Przewlekłe zapalenia dróg 
żółciowych mogą też niekiedy 
być następstwem określonych 
zabiegów chirurgicznych (np. 
po zespoleniach przewodowo-
dwunastniczych).

Występują napadowe bóle 
skurczowe w prawym 
podżebrzu (przy 
współistniejącej kamicy 
pęcherzykowej) lub też niezbyt 
silne bóle tępe, ugniatające, 
promieniujące do okolicy 
prawej łopatki, nasilające się 
po różnorakich błędach 
dietetycznych (np. po spożyciu 
pokarmów tłustych, 
smażonych, pieczonych, 
sosów, zasmażek, śmietany, 
mas tortowych).

Patrz dalej następny slajd

60

background image

Przewlekłe zapalenie 

pęcherzyka żółciowego

LECZENIE

Zależy od charakteru i podłoża 
stanu zapalnego.
Bakteryjne stany zapalne wymagają 
leczenia przeciwbakteryjnego 
antybiotykami lub innymi 
farmaceutykami penetrującymi 
drogi żółciowe, dobranymi w wyniku 
badania bakteriologicznego żółci. 
Parazytologicznie stwierdzone stany 
zapalne, to znaczy stwierdzenie 
obecności pasożytów w drogach 
żółciowych (np. lamblii), wymagają 
leczenia przeciwpasożytniczego.
Obecność kamieni oraz 
nawracające zaostrzenia stanu 
zapalnego lub żółtaczki wymagają 
leczenia chirurgicznego.

61

background image

PRZYWYRZYCA

Objawy i leczenie tak jak w 

przypadku choroby motyliczej

(patrz slajd nr 27)

62

background image

Pyrosis

CO TO JEST ?

OBJAWY

Jest to pieczenie 
występujące za 
mostkiem, pojawia 
się zwykle po posiłku. 
Jest prawdopodobnie 
efektem działania 
kwaśnej treści 
żołądkowej na błonę 
śluzową przełyku

Może też być jednym z 
objawów innych stanów 
chorobowych struktur i 
układów znajdujących się 
w klatce piersiowej i 
jamie brzusznej

Słodycze zawierające 
dużą ilość tłuszczów

Kwaśne oraz ostre 
potrawy

alkohol

63

background image

Rak jelita grubego

CO TO JEST ?

LECZENIE

To nowotwór złośliwy 
występujący w przewodzie 
pokarmowym pojawia się 
najczęściej u osób 
starszych, po 60-tym roku 
życia i głównie dotyka 
mężczyzn. Przejawia się 
jako rozrost błony 
okrężnicy lub odbytnicy, 
który może nastąpić w 
dowolnym odcinku jelita 
grubego.

Polega na przeprowadzeniu 
zabiegu operacyjnego, 
który polega na 
całkowitym usunięciu mas 
nowotworowych. 
Wystąpienie przerzutów 
choroby związane jest z 
zastosowaniem częściowej 
resekcji wątroby. Wczesne 
rozpoznanie i leczenie 
operacyjne rokuje 
praktycznie wyleczenie.

64

background image

Rak przełyku

CO TO JEST ?

LECZENIE

Rak przełyku jest rzadkim 
nowotworem układu 
pokarmowego. Największa 
liczba przypadków 
zachorowań przypada na 
około 66-67 rok życia, 
częściej u mężczyzn niż u 
kobiet. Najczęściej zapadają 
na niego Chińczycy, 
mieszkańcy centralnej 
części Azji i Afryki 
południowo-wschodniej.

W leczeniu paliatywnym raka przełyku (IV 
stopień zaawansowania) stosuje się 
chemioterapię (5-fluorouracyl, cisplatyna), 
radioterapię, ablację guza przy użyciu 
specjalnego lasera, terapię fotodynamiczną, 
czyli podanie substancji fotouczulającej 
kumulującej się w guzie, a następnie poprzez 
podanie wiązki zimnego światła doprowadzenie 
do koncentracji powstałych wolnych rodników 
w tkance nowotworowej i jej destrukcji. 
Ponadto leczenie polega na wytwarzaniu 
gastrostomii, zakładaniu endoskopowo 
samorozprężającej się protezy przełykowej (w 
przypadku przetoki przełykowo-oskrzelowej) 
oraz elektrokoagulacji plazmowej, która niszczy 
tkankę nowotworową na głębokość do 3 mm i 
stosowana jest we wczesnym stadium raka lub 
w zatrzymywaniu krwawienia z guza.

Patrz dalej następny slajd

65

background image

Rak przełyku

PRZEŻYCIE PIĘCIOLETNIE W 
ZALEŻNOŚCI OD STOPNIA 
ZAAWANSOWANIA

 0 stopnia zaawansowania 
raka wynosi powyżej 95 %

I stopnia od 50 do 80 %,

stopnia IIA od 30 do 40 %, 
IIB od 10 do 30 %,

stopnia III od 10 do 15 %,

stopnia IVA poniżej 5 %, 
zaś dla IVB poniżej 1 %.

66

background image

Rak żołądka

CO TO JEST ?

OBJAWY

Pierwotny nowotwór 
złośliwy żołądka 
wywodzący się z 
nabłonka błony 
śluzowej żołądka.

przewlekłe bóle brzucha, zwłaszcza o stałym 
charakterze, zlokalizowane w nadbrzuszu, nasilające 
się po posiłku a zmniejszające się na czczo, 
nieustępujące po lekach zobojętniających sok 
żołądkowy 

nudności i wymioty

brak apetytu (szczególnie niechęć do jedzenia mięsa) i 
utrata masy ciała pojawienie się uczucia sytości 
wkrótce po rozpoczęciu jedzenia

objawy związane z niedokrwistością 

Dysfagia

Czarny stolec 

Stan podgorączkowy

Zespoły paraneoplastyczne, np. acanthosis nigricans

Ewentualnie wyczuwalny guz w nadbrzuszu (późny 
objaw)

Powiększona wątroba,

Puchlina brzuszna

Objaw Troisiera (powiększony węzeł Virchowa)

Patrz dalej następny slajd

67

background image

Rak żołądka

LECZENIE

Szansą na wyleczenie jest radykalne wycięcie żołądka 

wraz z okolicznymi węzłami chłonnymi.

leczenie chirurgiczne 

gastrektomia subtotalna czyli prawie całkowite wycięcie 
żołądka z następowym zespoleniem żołądkowo-
dwunastniczym lub żołądkowo-jelitowym oraz wycięciem 
sieci większej i sieci mniejszej. W niektórych przypadkach 
konieczne jest też usunięcie śledziony i ogona trzustki.

gastrektomia totalna czyli całkowite wycięcie żołądka

W przypadku choroby zaawansowanej podstawą leczenia 
jest chirurgiczne zapewnienie drożności przewodu 
pokarmowego. Umożliwia ono dalsze leczenie systemowe 
cytostatykami.

Leczenie systemowe jest stosowane zarówno jako 
leczenie uzupełniające, po gastrektomii mające na 
celu zmniejszenie ryzyka nawrotu choroby, oraz jako 
leczenie wydłużające czas przeżycia u osób z 
nowotworem w stadium uogólnienia.

Stosuje się wiele schematów leczenia, zwykle opartych 

na cytostatykach: fluorouracyl, cisplatyna, 
doksorubicyna, metotreksat, mitomycyna, etopozyd, 
epirubicyna

68

background image

Ropień wątroby

CO TO JEST ?

WYSTĘPOWANIE

Ropień wątroby jest 
chorobą wywołaną przez 
bakterie ropotwórcze 
(najczęściej są to bakterie 
Klebsiella, Streptococcus, 
Psudomonas i Eschericha 
coli). Jest ogniskowym, 
pojedynczym lub mnogim, 
guzowatym stanem 
zapalnym wątroby 
zawierającym płynną treść 
ropną.

Schorzenie to występuje najczęściej u 
osób, które mają chore drogi żółciowe 
lub zachorowały na bakteriemię. 
Powodem może okazać się uraz 
wątroby powstały w wyniku 
przeszczepiania tego narządu. Ropnie 
wątroby obecnie spotyka się rzadko, 
ponieważ stosuje się skuteczniejsze 
metody leczenia chirurgicznego 
zakażeń wewnątrz jamy brzusznej. 
Ciągle jednak może dochodzić do 
ropnego wysięku w obrębie jamy 
brzusznej wskutek perforacji wyrostka 
robaczkowego, innego narządu 
trzewnego (wiza dwunastnicy, 
zapalenie uchyłka itp.), zapalenia 
pęcherzyka żółciowego i dróg 
żółciowych, naciekającego raka lub 
ropnia okolicznych struktur.

Patrz dalej następny slajd

69

background image

 Ropień wątroby

OBJAWY

LECZENIE

wysoka gorączka dochodząca do 
40° C ,

dreszcze,

ból w okolicy zajętego narządu.

Chorego mającego ropień wątroby 
oblewają poty i jego ogólny stan 
jest nie najlepszy. 

Zwiększa się ryzyko zachorowania 
na żółtaczkę.

Wątroba czasem ulega 
powiększeniu, może także pojawić 
się płyn w opłucnej.

Pacjent dodatkowo traci na wadze 
i miewa krwawe biegunki.

Jeśli chodzi o leczenie to 
konieczne może okazać się 
przeprowadzenie operacji. Z 
kolei w przypadku ropni 
mnogich konieczne jest 
intensywne stosowanie 
antybiotyków, odpowiednio 
dobranych w zależności od 
czynnika, który wywołał 
zakażenie. Gdy pojawi się 
natomiast nieprawidłowość w 
obrębie dróg żółciowych stosuje 
się protezy umieszczane w 
przewodzi żółciowym.

70

background image

Salmonellowe zatrucie 

pokarmowe

CO TO JEST ?

SPOSÓB ZARAŻENIA

Jest to zatrucie wywołane  
przez pałeczki Salmonella 
(chorobotwórcze bakterie, 
których nazwa pochodzi od 
nazwiska amerykańskiego 
uczonego Daniela 
Salmona). Bakterie te 
wywołują salmonellozę, 
chorobę zakaźną układu 
pokarmowego, objawiającą 
się zapaleniem jelita 
cienkiego i grubego

Drogą pokarmową

Poprzez zjedzenie 
lodów, wyrobów 
cukierniczych, 
garmażerii itp. 
zawierających 
pałeczki Salmonella

Patrz dalej następny slajd

71

background image

Salmonellowe zatrucie 

pokarmowe

OBJAWY

LECZENIE

Pierwsze objawy zatrucia już po około 
12 godzinach, czasami dopiero po 72h. 
Żywność skażona salmonellą niczym się 
nie różni w wyglądzie i smaku od 
żywności zdrowej. Początek choroby jest 
gwałtowny, objawia się wodnistą 
biegunką, skurczami i bólami brzucha, 
nudnościami i wymiotami. Objawom 
tym towarzyszy wysoka temperatura, 
nawet 39°C, ból głowy, dreszcze, ogólne 
osłabienie. Objawy te znikają po 3 
dniach, ale całkowite wyzdrowienie w 
najlżejszym przypadku może zająć 
ponad tydzień, a po przebytej chorobie 
bakterie Salmonelli są wydalane z 
kałem nawet przez kilka miesięcy i 
zakażają otoczenie.

Polega na podawaniu 
antybiotyków w przypadku 
obniżonej odporności 
chorego (po 
przeszczepach, podeszły 
wiek) oraz niemowlętom. 
Podaje się też leki przeciw 
biegunce. Wymagane jest 
odpowiednie żywienie oraz 
intensywne nawadnianie. 
Czasami wymagana jest 
hospitalizacja.

72

background image

Tasiemiec nieuzbrojony

CO TO JEST ?

OBJAWY

Taenia saginata, wewnętrznie 
pasożytujący płaziniec, pasożyt 
człowieka i bydła rogatego. 
Rozmnaża się wyłącznie u 
człowieka, który jest jego 
żywicielem ostatecznym. 
Spotykany jest w Polsce i innych 
krajach Europy Wschodniej, a 
także na  Filipinach, w Ameryce 
Centralnej i w Ameryce 
Południowej.Zagnieżdża się  w 
jelicie cienkim człowieka, osiąga  
od 4 do 15 m długości i 8-10 mm 
średnicy, wyposażony jest w  4 
przyssawki na  główce (skoleksie), 
dzięki którym przyczepia się do 
ściany jelita. 

Przede wszystkim pojawiają się 
często bóle brzucha głównie w 
momencie gdy człowiek robi się 
głodny.

 Często występują mdłości i 
wymioty.

Można odczuwać zwiększone 
łaknienie.

Czasami następuje spadek.

U niektórych choroba objawia się 
dużą nadwagą.

Można odczuwać ogólne 
osłabienie.

Występują zawroty i bóle głowy.

73

background image

Tasiemiec uzbrojony

CO TO JEST ?

OBJAWY

Inaczej soliter, Taenia solium, 
jeden z gatunków tasiemca, 
pasożyta przewodu 
pokarmowego człowieka i innych 
kręgowców. Tasiemiec uzbrojony, 
w odróżnieniu od tasiemca 
nieuzbrojonego, oprócz 
przyssawki posiada też haczyki, 
za pomocą których przyczepia 
się do ścian jelita cienkiego. 
Tasiemiec uzbrojony wywołuje 
chorobę nazywaną wągrzycą lub 
cysticerkozą (neurocysticerkozą), 
a jej objawy to między innymi: 
anemia, awitaminoza, ogólne 
osłabienie i bóle brzucha. 

Może pojawić się anemia, czyli tzw. 
niedokrwistość.

Czasami dochodzi do wystąpienia awitaminozy, 
która wiąże się z brakiem w organizmie 
pewnych zestawów witamin przez co często 
dochodzi do zakłóceń w procesie przemiany 
materii.

 Może wystąpić ogólne osłabienie organizmu.

Często pojawiają się bóle brzucha i biegunki 
lub zaparcia.

 Mogą wystąpić zawroty głowy i nudności.

Często zmniejsza się apetyt przez co następuje 
utrata kilogramów.

Człowiek staje się nadmiernie pobudliwy lub 
popada w stan apatii.

Objawy tasiemca uzbrojonego są z reguły lepiej 
widoczne u dzieci niż u osób dorosłych.

 Bardzo często na początku choroby w kale 
znaleźć można członki tasiemca.

74

background image

Tęgoryjec dwunastnicy

CO TO JEST ?

Pasożyt tęgoryjec dwunastnicy 
Ancylostoma duodenale należy 
do typu nicieni i bytuje w 
dwunastnicy. Ciało dorosłego 
osobnika ma niecałe 2 cm 
długości i jest jasnoróżowe. 
Wywołuje  chorobę nazywaną 
ancylostomozą, 
ancylostomiozą, 
ancylostamatozą, 
ankylostomatozą, blednicą 
egipską, chorbą tunelową, 
chorobą tęgoryjcową lub 
tęgoryjczycą.

75

background image

Toksyczne zapaleni jelit

CO TO JEST ?

LECZENIE

Zapalne odczyny 
toksyczne jelit są reakcją 
błony śluzowej jelit na 
wprowadzony do 
organizmu toksyczny 
czynnik. Może to być np. 
toksyna bakteryjna 
laseczki jadu 
kiełbasianego, wywołująca 
ciężką chorobę zwaną 
botulizmem. 

Leczenie przyczynowe 
farmakologiczne nie jest 
znane. Możliwe jest 
natomiast świadome 
zapobieganie, polegające 
na skrupulatnym 
przestrzeganiu i 
nieprzekraczaniu zasad 
chemicznej intensyfikacji 
produkcji rolniczo-
spożywczej.

76

background image

Trichurioza

CO TO JEST ?

OBJAWY

To choroba 
pasożytnicza 
spowodowana 
zarażeniem 
włosogłówką ludzką 
Trichuris trichiura

Trichocephalus 
trichiurus
, robakiem 
należącym do nicieni i 
pasożytującym w jelicie 
grubym lub ślepym 
człowieka.

Nudności i bóle głowy.

Biegunka z krwią.

Ciągłe wzdęciami niezależnie od rodzaju 
posiłku. 

Utrata przytomności u dzieci. 

Drgawki

Ogólne osłabienie organizmu.

Depresja

Kolka

Zapalenia wyrostka robaczkowego lub 
bólów w jamie brzusznej.

Anemia

Spadkek masy ciała ze względu na brak 
apetytu.

Alergiczne zmiany skórne.

Bezsenność.

Nadpobudliwość nerwowa.

Patrz dalej następny slajd

77

background image

Trichurioza

78

background image

Węgorczyca

CO TO JEST ?

OBJAWY

Strongyloidoza, 
strongyloidosis, 
parazytoza, wywoływana 
jest przez węgorka 
jelitowego Strongyloides 
sterocostalis
, nicienia.  
Robak ten cały swój cykl 
rozwojowy może przejść w 
ludzkim organizmie, a 
więc wskutek autoinfekcji 
powoduje wieloletni 
przebieg choroby. 

Intensywne inwazje wiążą 
się z wystąpieniem 
owrzodzeń.

Bardzo często dochodzi do 
pojawienia się przelotnych 
zmian skórnych. 

Może dojść do podwyższenia 
poziomu eozynofilii we krwi.

Mogą wystąpić bóle w 
nadbrzuszu.

Czasami pojawiają się 
nudności i biegunka.

Chory może odczuwać brak 
łaknienia.

Chorobie towarzyszy złe 
samopoczucie.

Patrz dalej następny slajd

79

background image

Węgorczyca 

80

background image

WŁOSOGŁÓWCZYCA

Inaczej Trichurioza

(patrz slajd nr 76)

81

background image

Wrzody żołądka i dwunastnicy

POWSTAWANIE

Za powstawanie 
wrzodów 
odpowiedzialna jest 
bakteria o nazwie 
helicobacter pylori. 
Znajduje się w 
organizmie każdego 
człowieka.

Z wrzodem żołądka lub dwunastnicy 
mamy do czynienia, gdy dojdzie do 
uszkodzenia fragmentu ściany 
narządu. Stopień ubytku może być 
różny, poczynając od 
powierzchniowego tylko uszkodzenia 
aż do całkowitej destrukcji, której 
konsekwencją może być perforacja 
ściany przewodu pokarmowego i 
wypłynięcie treści żołądka do jamy 
brzusznej. Dochodzi wówczas do 
zapalenia otrzewnej i jedynym 
ratunkiem jest jak najszybsza 
operacja i terapia antybiotykami.

Patrz dalej następny slajd

82

background image

Wrzody żołądka i dwunastnicy

OBJAWY

LECZENIE

Występujące na czczo, w nocy lub dwie 
godziny po posiłkach bóle o 
charakterze przewiercania, przecinania, 
kłucia, zlokalizowane często na 
obszarze między pępkiem a środkiem 
prawego łuku żebrowego. Towarzyszą 
im często wymioty. Często występuje 
brak apetytu. Pieczenie w dołku 
podsercowym i dolegliwości 
towarzyszące opisane w przypadku 
żołądka drażliwego występują zaledwie 
u co trzeciej osoby z rzeczywiście 
rozpoznanym wrzodem. Połowa 
wrzodów nie daje żadnych dolegliwości 
i dlatego krwawienie z wrzodu lub jego 
przedziurawienie może wystąpić bez 
objawów
zwiastunowych.

Pacjent skarżący się na 
długotrwałe bóle powinien 
otrzymać skierowanie na 
gastroskopię. Badanie to polega na 
wprowadzeniu wziernika z kamerą 
do żołądka, żeby obejrzeć ścianki 
narządu. Podczas zabiegu możliwe 
jest również pobranie wycinku do 
badań. Wynik jest dokładny, a 
lekarz od razu może stwierdzić, czy 
ma do czynienia z wrzodami, może 
ocenić ich rozległość i położenie. 
Natychmiast może również 
zastosować skuteczne leczenie.

83

background image

Wrzodziejące zapalenie jelita 

grubego

CO TO JEST ?

OBJAWY

Wrzodziejące 
zapalenie jelita 
grubego należy do 
nieswoistych zapaleń 
jelita o nieznanej 
przyczynie. Jest to 
choroba przewlekła 
przebiegająca z 
remisjami i 
zaostrzeniami

Częste oddawanie 
niewielkich ilości brązowego 
stolca, który może zawierać 
krew i śluz. 

Skurczowe bóle brzucha.

Zapalenie stawów 
kręgosłupa i dużych 
stawów,

Zapalenie oczu, 

Wysypki skórne,

Zapalenie przewodów 
żółciowych i wątroby.

Patrz dalej następny slajd

84

background image

Wrzodziejące zapalenie jelita 

grubego

LECZENIE

Leczenie 

obejmuje 

stosowanie 

leków 

przeciwzapalnych 

kortykosteroidów 

(przy 

nasilonych  objawach).  Jeżeli 
stan  zapalny  obejmuje  jelito 
grube i odbytnicę, leki można 
podawać  w  postaci  wlewek. 
Dawki  leków  zmniejsza  się  w 
okresie  pomiędzy  "atakami", 
ale 

należy 

je 

stale 

przyjmować,  aby  uniknąć 
nawrotów dolegliwości.

85

background image

Wymioty

Przyczyną wymiotów 
jest najczęściej 
obciążenie żołądka 
nadmiarem treści 
pokarmowej. Przy 
równoczesnych 
zaburzeniach 
wydzielniczo-
trawiennych w samym 
żołądku i pobudzeniu 
tzw. ośrodka 
wymiotnego w 
ośrodkowym układzie 
nerwowym. 

Są one niekiedy 
wyrazem reakcji 
odruchowej w chorobach 
dwunastnicy, dróg 
żółciowych i trzustki 
oraz w niektórych 
chorobach 
chirurgicznych jamy 
brzusznej, jak ostre 
zapalenie wyrostka 
robaczkowego, 
niedrożność przewodu 
pokarmowego, zapalenie 
otrzewnej.

Inne przyczyny to choroby narządów lub układów

86

background image

Wzdęcia brzucha

Wzdęcia brzucha, które 
są częstymi 
dolegliwościami jamy 
brzusznej powstają gdy 
gromadzące się w jelitach 
płyny i gazy nie chcą się 
dalej przesuwać przez 
układ pokarmowy. 
Powodują one 
nieprzyjemne uczucie 
pełności i rozpierania 
jamy brzusznej przy 
jednoczesnym 
poszerzeniu się tali.

Aby unikać pojawiania się 
wzdęć brzucha w przyszłości 
należy zrezygnować w diecie z 
takich pokarmów jak kalafior, 
cebula, soczewica, morele czy 
kapusta. Posiłki powinno 
spożywać się powoli, bez 
rozmawiania i popijania w 
trakcie. Jeżeli nie potrafimy 
jednak zrezygnować z naszych 
ulubionych potraw, dobrą 
metodą jest połknięcie 
niewielkiej ilości kminku przez 
ich spożyciem.

ZAPOBIEGANIE

87

background image

ZAKAŻENIE LASECZKA 

JADU KIEŁBASIANEGO

Inaczej Botulizm

(patrz slajd nr 15)

88

background image

Zapalenie jelit

OBJAWY

W domowym postępowaniu 
przedlekarskim stany zapalne jelit 
są trudne do rozpoznania, choć 
można często z dużym 
prawdopodobieństwem ustalić porę 
i rodzaj spożytych pokarmów, które 
je spowodowały. W przypadku 
ostrych bólów, podejrzanych o 
przyczynę zakaźną, próbka z 
niespożytej części pokarmu lub 
płynu (np. mleka) powinna być 
poddana badaniu w stacji 
sanitarno-epidemiologicznej (a 
reszta odpowiednio zabezpieczona i 
następnie zniszczona zgodnie z 
wymogami sanitarno-
epidemiologicznymi), aby uniknąć 
rozprzestrzeniania się tego typu 
zakażenia. 

bóle,

wzdęcia,

przelewanie i tzw. 
kruczenie w jamie 
brzusznej,

niestrawność i niesmak,

biegunka z papkowatym 
lub półpłynnym kałem, w 
którym można niekiedy 
zauważyć resztki nie 
strawionych pokarmów.

Patrz dalej następny slajd

89

background image

Zapalenia jelit

ZAPOBIEGANIE

Polega na przestrzeganiu 
podstawowych zasad 
higieny życia 
codziennego, zwłaszcza 
dotyczących 
przetrzymywania i 
przygotowywania 
wszelkich produktów 
spożywczych oraz 
higieny osobistej rąk 
(mycie przed posiłkami).

90

background image

ZAPALENIE KOŃCOWEGO 

ODCINKA JELITA CIENKIEGO

Inaczej choroba Leśniewskiego 

i Crohna

(patrz slajd nr 25)

91

background image

Zapalenie otrzewnej

PRZYCZYNY

Zapalenie otrzewnej jest 
jedną z najgroźniejszych 
chorób znanych chirurgii, 
a jego objawy są zwykle 
bardzo dramatyczne. 
Zapalenie otrzewnej może 
cechować się różnym 
przebiegiem klinicznym i 
etiologią. Powstaje 
najczęściej w wyniku 
infekcji przechodzącej 
przez ciągłość z narządów 
jamy brzusznej, rzadziej 
drogą krwiopochodną

przedziurawienie 
zmienionego zapalnie 
wyrostka robaczkowego,

przedziurawienie wrzodu 
żołądka lub dwunastnicy,

ostre zapalenie 
pęcherzyka żółciowego,

ostre zapalenie trzustki,

czasem po urazie 
brzucha itd.

Patrz dalej następny slajd

92

background image

Zapalenie otrzewnej

OBJAWY

LECZENIE

gorączka

wystąpienie lub nasilenie 
encefalopatii wrotnej

oporność wodobrzusza 
na leczenie

ból brzucha

osłabienie

nudności

wymioty

wstrząs septyczny

Stosuje się antybiotykoterapię 
początkowo  empiryczną  a 
następnie zgodnie z wynikiem 
posiewu  płynu  puchlinowego. 
Leczenie 

powinno 

być 

kontynuowane  do  momentu 
ustąpienia 

objawów 

spontanicznego  bakteryjnego 
zapalenia  otrzewnej  lub  do 
chwili, 

gdy 

badanie 

cytologiczne  płynu  z  jamy 
otrzewnej nie będzie spełniało 
kryteriów rozpoznania SBP.

93

background image

Zapalenie trzustki

OBJAWY

Przyczyny powstawania 
tej choroby nie jest 
dokładnie poznany. 
Wiadomo obecnie, że 
enzymy wydzielane 
normalnie przez 
trzustkę do 
dwunastnicy w formie 
nieaktywnej, w stanie 
choroby są aktywowane 
w trzustce i zaczynają 
trawić ten narząd (tzw. 
samotrawienie )

ból brzucha: w nadbrzuszu, może 
promieniować do okolic kręgosłupa,

nudności i (lub) wymioty,

mierne wzdęcie brzucha,

gorączka (37,7 - 38,3°C),

hipotensja/wstrząs (40%),

miernie nasilona żółtaczka,

zmniejszona perystaltyka jelitowa 
lub jej brak,

przebarwienia skóry (sinokrwiste) w 
okolicy lędźwiowej,

przebarwienia okolicy 
okołopępkowej,

wysięk w jamie opłucnowej.

Patrz dalej następny slajd

94

background image

Zapalenie trzustki

LECZENIE

Chory z rozpoznanym ostrym 
zapaleniem trzustki powinnien 
trafić na oddział intensywnej 
opieki medycznej. Aby ograniczyć 
samotrawienie, pokarmy i płyny 
podawane są drogą dożylną. 
Pacjentowi podawane są płyny i 
elektrolity w celu leczenia 
wstrząsu, środki przeciwbólowe, 
oraz antybiotyki jako osłona przed 
wtórną infekcją. W przypadku 
uporczywych wymiotów odsysa się 
treść żołądkową.

W przypadku 
żółciopochodnego zapalenia 
trzustki wykonuje się 
sfinkterotomię endoskopową, 
natomiast gdy występuje 
zakażona martwica trzustki, 
ropień lub nieresorbująca się 
torbiel - przeprowadzany jest 
zabieg operacyjny.

95

background image

ZAPALENIE ŻOŁĄDKA I 

DWUNASTNICY

Przyczyny, leczenie i objawy 

podobne do kataru żołądka

(patrz slajd nr 39)

96

background image

ZGAGA

Inaczej pyrosis

(patrz slajd nr 62)

97

background image

Źródła informacji

www.ukladu-pokarmowego.choroby.biz

www.objawy.net

www.zdrowie.flink.pl

www.google.pl/imghp?hl=pl&tab=wi

http://pl.wikipedia.org/wiki/Strona_g
%C5%82%C3%B3wna

http://encyklopedia.pwn.pl/

www.wiem.onet.pl

98

background image

KONIEC

99


Document Outline