Urazy głowy i kręgosłupa

•wypadki komunikacyjne

•upadki (w tym skoki do wody)

•urazy sportowe

•przemoc (pobicia)

•powieszenie

Przyczyny urazów 

 Najczęstsze objawy 

Niewiele urazów kręgosłupa jest ograniczonych tylko do tej 
części ciała. W większości przypadku należy zwrócić uwagę na 
inne obszary ciała (głowa, jama brzuszna, kończyny górne i 
dolne, klatka piersiowa). Do najczęstszych objawów związanych z 
uszkodzeniem kręgosłupa należy:

•widoczne na zewnątrz obrażenia kręgów 

•opasujący ból lub przymusowe ułożenie głowy (w 
przypadku uszkodzenia kręgosłupa szyjnego) 

•krwiaki, otarcia, ślady stłuczenia na ciele głównie 
w miejscu działania siły 

•ból uciskowy wyrostków kolczystych oraz zmiana 
odstępu między wyrostkami kolczystymi 
objawiająca się uskokami i garbami 

•niedowłady: niedowład poprzeczny (paraperesis), 
wszystkich kończyn (tetraparesis)

•zaburzenia czucia 

•zaburzenia świadomości 

•niewydolność oddechowa (w przypadku 
zaburzeń pracy mięśnie międzyżebrowch lub 
przepony, do których dochodzi w przypadku 
uszkodzenia kręgosłupa na różnej wysokości) 

•zaburzenia termoregulacj i zaburzenia 
czynności pęcherza moczowego oraz jelita 
grubego

• Nie zawsze do przerwania rdzenia 

dochodzi w chwili samego urazu

• Dokonanie uszkodzenia może nastąpić w 

wyniku działań osób udzielających 

pomocy, jeśli nie będą postępować 

właściwie

• Podnoszenie, przenoszenie i przewożenie 

chorego z niestabilnym złamaniem 

kręgosłupa może spowodować uraz 

rdzenia

• Sposób udzielenia pierwszej pomocy 

osobom z podejrzeniem urazu rdzenia jest 

niezwykle ważny

Postępowanie

Uraz kręgosłupa- 

pierwsza pomoc

1. Zadbaj o własne bezpieczeństwo.
2. Załóż rękawiczki.
3. Jeśli podejrzewasz uraz kręgosłupa do minimum ogranicz poruszanie się chorego.
Przenieś go i poruszaj jeśli grozi mu jakieś niebezpieczeństwo.
4. Jeśli konieczne jest przeniesienie poszkodowanego rób to ostrożnie i delikatnie. 
Najlepiej ciągnij go leżącego na plecach lub brzuchu, trzymając mocno za ubranie.
staraj się nie szarpać.
5. Jeśli to możliwe poproś kogoś o pomoc. Kilku osobą łatwiej stabilizować głowę,
 szyję i tułów poszkodowanego.
6. Jeśli musisz obrócić poszkodowanego na bok rób to bardzo ostrożnie, stabilizując  
głowę i szyję tak, żeby kręgosłup pozostawał w jednej osi.
7. Jak najszybciej wezwij pogotowie. 
8. Na krwawiące rany włóż opatrunek.
9. Nie pozostawiaj poszkodowanego samego i regularnie oceniaj jego stan . 
Jeśli przestanie oddychać rozpocznij reanimacje.  

Lekki uraz głowy 

To taki, po którym poszkodowany nie wykazuje niepokojących objawów i 
najczęściej występujący. 
Taki typ urazu głowy wiąże się z: otarciami naskórka,
obrzękiem w miejscu urazu
siniakami w miejscu urazu.
Czasami takie urazy mogą wymagać opatrzenia opatrunkiem lub rzadziej 
założenia szwów. 

Średnio ciężki uraz głowy

Uraz głowy jest określany mianem średnio ciężkiego, jeśli obserwowane 
objawy świadczące o obrażeniach ośrodkowego układu nerwowego. 
Do objawów pourazowych zaliczamy: 

•bóle i zawroty głowy;

•nudności;

•wymioty;

•zaburzenia świadomości;

•dezorientację poszkodowanego co do swojej osoby, miejsca lub czasu.
Przeważnie takim urazom towarzyszą także zmiany miejscowe, takie jak 
opisano powyżej czyli: otarciami naskórka,
obrzękiem w miejscu urazu
siniakami w miejscu urazu.

Urazy głowy

Ciężkie urazy głowy

Niezależnie od ich przyczyny, charakteryzują 
się ewidentnymi, długo utrzymującymi się 
objawami świadczącymi o uszkodzeniu 
ośrodkowego układu nerwowego, a więc: 

•zaburzeniami świadomości trwającym 
godziny, a nawet dni po urazie;

•drgawkami;

•wielokrotnymi wymiotami.

Wstrząśnienie mózgu, potocznie 
nazywane (wstrząsem mózgu), 
jest urazem spowodowanym na 
skutek urazu głowy. 

WSTRZĄŚNIENIE MÓZGU

Częste objawy wstrząśnienia mózgu:
* wpatrywanie się w jeden punkt
* dezorientacja
* opóźniona reakcja słowna i ruchowa 
* brak koordynacji ruchów (potykanie się)
* nieadekwatne zachowania emocjonalne (płacz bez 
powodu)
* zmieszanie i niezdolność skupienia uwagi (pacjent 
łatwo rozprasza się, jest niezdolny do wykonywania 
normalnych czynności)
* zaburzenia pamięci (przypominanie sobie nazwy 
przedmiotu po 5 minutach)

Głównym zagrożeniem przy wstrząśnieniu jest 
krwawienie mózgu (krwiak śródczaszkowy), powodujący 
utratę przytomności, bezdech w wyniku zatkania dróg 
oddechowych, zachłyśnięcie. 

Objawy wstrząśnienia mózgu stopniowo maleją, trwają 2-
3 dni. Najdłużej utrzymuje sie ból ból głowy i karku.

- Należy ocenić stan poszkodowanego i ustalić przyczynę urazu,

- Jeżeli uraz jest duży nie ruszamy poszkodowanego, jeżeli natomiast 
jest mały układamy poszkodowanego w jak najlepszej dla niego 
pozycji,

- Sprawdzamy także czy poszkodowany nie ma innych urazów oprócz 
głowy,

- Sprawdzamy czy poszkodowany oddycha, jeżeli nie rozpoczynamy 
sztuczne oddychanie,

- Sprawdzamy tętno czy jest wyczuwalne na dużych tętnicach, jeżeli 
nie rozpoczynamy reanimację,

- Jeżeli poszkodowany jest nieprzytomny, ale ma wyczuwalne tętno i 
oddech, należy go ułożyć na boku w pozycji bocznej ustalonej,

- Jeżeli poszkodowany ma uraz zewnętrzny załóż opatrunek,

- Wezwać pogotowie ratunkowe, od razu gdy po urazie wystąpiły 
nudności i wymioty, pojawiła się wydzielina krwista, jeżeli ratowany 
ma zaburzenia świadomości, widzenia, oddychania, a także drgawki,

Postępowanie w czasie wystąpienia urazu głowy

Pamiętamy, że nie pozostawiamy 
poszkodowanego samego, nie 
lekceważymy nawet lekkiego urazu głowy, 
Nie wyjmujemy żadnych ciał obcych 
tkwiących w ranie głowy. Niczego nie 
podajemy do pica ani jedzenia.

to złamania w których najczęściej dochodzi od utraty przytomności. Brak 
widocznych zewnętrznych oznak urazu nie wyklucza złamania czaszki.

Objawem sugerującym złamanie kości czaszki jest krwawienie lub wyciek 
przezroczystego płynu z nosa lub ucha, krwawienie z powłok czaszki, wylewy 
krwawe do gałek ocznych. Jeśli w ramie głowy są widoczne odłamy kostne, 
należy zawieźć poszkodowanego jak najszybciej do szpitala.

Jeśli występuje podejrzenie złamania kości czaszki należy postępować wg. 
podanych wskazówek:
- Jeżeli poszkodowany jest nieprzytomny, połóż go w pozycji bezpiecznej.
- Gdy poszkodowany jest przytomny, trzeba ułożyć go w pozycji półsiedzącej, 
podeprzeć jej głowę i ramiona. 
- Jak najszybciej należy zadzwonić po karetkę pogotowia. 
- Kiedy wystąpi krwawienie z ucha przykrywamy je sterylnym materiałem i 
bandażujemy głowę poszkodowanego. Nie wkładamy do krwawiącego ucha 
żadnych materiałów opatrunkowych. 

Złamania kości czaszki