Kąpiele
siarczkowo -
siarkowodorowe
Sylwia K
Fizjoterapia SUM,
grupa I
Kąpiele
siarczkowo -
siarkowodorowe
Sylwia K
Fizjoterapia SUM,
grupa I
Wody siarczkowo - siarkowodorowe
Do naturalnych wód leczniczych zawierających siarkę zalicza się
wody, które zawierają w odpowiednich ilościach rozpuszczony
gazowy siarkowodór, jon wodorosiarczkowy lub jon siarczkowy.
Obecność tych trzech związków siarki w wodzie zależy od pH. W
wodach źródlanych o pH między 6 i 8 powszechnie występuje
mieszanina siarkowodoru i jonu wodorosiarczkowego .
Wody te nazywa się wodami siarczkowo-siarkowodorowymi.
W zależności od stężenia siarkowodoru rozróżnia się wody o
stężeniu:
- małym (zawierające poniżej 50 mg H2S/dm3)
- średnim (50-100 mg H2S/dm3)
- dużym (ponad 100 mg H2S/dm3)
Do celów leczniczych stosuje się obecnie wyłącznie wody
naturalne.
Kąpiele siarczkowo - siarkowodorowe
Wody siarczkowo – siarkowodorowe stosuje się przeważnie
tylko do kąpieli leczniczych i ewentualnie płukań przyzębia.
Nie stosuje się kuracji pitnej ponieważ nie potwierdzono
dotąd leczniczego działania wód siarkowych stosowanych w
tej formie leczenia.
Nie wykonuje się również inhalacji wodami siarkowymi ze
względu na potwierdzone toksyczne działanie
siarkowodoru.
Kąpiele powinny stanowić część kompleksowego leczenia w
którym uwzględnić należy również elementy usprawniające
narząd ruchu.
Fizjologiczne działanie kąpieli siarczkowo -
siarkowodorowych
Podczas kąpieli siarka przenika przez skórę ludzką w
postaci siarkowodoru, tiosiarczanu lub w postaci
koloidalnej.
Oblicza się, że w czasie godzinnej kąpieli wchłania się około
40 mg siarki w przeliczeniu na siarczki. Przypuszcza się, że
jeszcze w naskórku zachodzi proces przekształcania
dwuwartościowej siarki w siarczany.
Oprócz wchłonięcia siarki przez skórę podczas kąpieli
istnieje możliwość dodatkowego wprowadzenia do
organizmu siarkowodoru w sposób niezamierzony, t.j. drogą
oddechową wraz z powietrzem, co może stać się przyczyną
zatrucia.
Działanie w organizmie
Siarce przypisuje się działanie swoiste i nieswoiste. Trudno
jednak oddzielić od siebie te dwa rodzaje działania. Kąpiele
siarczkowo – siarkowodorowe wywierają wpływ miejscowy na
skórę oraz działają ogólnie.
Kąpiel siarkowa działa pierwotnie na skórę w której zachodzi
utlenianie wnikającej siarki dwuwartościowej. Szczególnie łatwo
wnika do skóry siarkowodór i niektóre związki siarki które
podczas kontaktu ze skórą przekształcają się w siarkowodór.
Działanie na skórę może mieć charakter powierzchowny,
ponieważ wody siarczkowe, które mają odczyn zasadowy,
rozmiękczają naskórek i rozpuszczają substancję
międzykomórkową tym samym rozluźniając połączenia między
komórkami. Jest to działanie keratolityczne, które sprawia, że
skóra po kąpielach staje się miękka i sprężysta.
c.d.
Występuje również działanie keratoplastyczne już przy
zastosowaniu małych dawek.
Odczuwane w czasie kąpieli palenie i swędzenie skóry jest
związane z pobudzeniem odpowiednich receptorów przez siarkę.
Pod wpływem kąpieli siarkowych stwierdzono też pobudzenie
receptorów ciepła i obniżenie progu pobudliwości receptora
zimna.
Miejscowe działanie kąpieli siarczkowo – siarkowodorowej
związane jest przede wszystkim z wpływem siarki na metabolizm
skóry.
Uważa się że wprowadzona przez skórę siarka zostaje użyta do
syntezy kwasu chondroitynosiarkowego wchodzącego w skład
chrząstki i mazi stawowej, jak również do syntezy metioniny i
cysteiny, a więc pośrednio iglutationu odgrywającego dużą role
w ochronie organizmu przed wolnymi rodnikami.
Rumień skóry
Kąpiel siarczkowo – siarkowodorowa powoduje powstanie
rumienia skóry, który ograniczony jest do powierzchnie ciała
stykającej się z wodą. U niektórych osób zanika po kilku
minutach a u innych utrzymuje się po kilka godzin.
Jest on spowodowany rozszerzeniem sieci naczyń włosowatych
skóry i otwarciem naczyń włosowatych dotychczas nieczynnych.
Skutek naczynioruchowy kąpieli jest długotrwały, czego
wyrazem jest m.in. Dłuższe utrzymywanie się podwyższonej
temperatury skóry po zabiegu.
Równocześnie występuje rozszerzenie naczyń podskórnych i
naczyń położonych głębiej. Zmianom tym towarzyszy czynne
przekrwienie narządów.
Przesunięciu dużych objętości krwi krążącej do skóry
towarzyszy spadek ciśnienia krwi.
Działanie ogólne
Stwierdzono przede wszystkim wyraźne działanie
przeciwbólowe i przeciwzapalne kąpieli siarkowych.
Działanie ogólne kąpieli może być m.in. Związane z
pobudzeniem osi przysadkowo-nadnerczowej
Działanie kąpieli siarczkowo -
siarkowodorowych
CZYNNIK
DZIAŁANIE
PIERWOTNE
DZIAŁANIE WTÓRNE
Siarka wchłonięta przez
skórę w postaci
siarkowodoru, tiosiarczanu
lub koloidalnej
Miejscowe: keratolityczne,
keratoplastyczne,
rozszerzenie i otwarcie
kapilarów skóry,
przekrwienie, rumień
skóry, pobudzenie
metabolizmu w skórze.
Działanie ogólne:
pobudzenie osi
podwzgórze-przysadka-
nadnercza. Działa bardzo
bodźcowo
Wpływ na układ
oksydoredukcyjny, wpływ
na procesy enzymatyczne,
odbudowę chrząstek
stawowych. Działanie
przeciwbólowe,
przeciwalergiczne,
przeciwbakteryjne,
przeciwpasożytnicze.
Obniżenie ciśnienia krwi.
Wywołują odczyn
kąpielowy
Temperatura
Jak w zwykłych kąpielach
Jak w zwykłych kąpielach
Ciśnienie hydrostatyczne
wody
Jak w zwykłych kąpielach
Jak w zwykłych kąpielach
Wykonanie kąpieli siarczkowo - siarkowodorowej
Kąpiele siarczkowo – siarkowodorowe należą do silnie
działających zabiegów. Intensywność ich działania zależy
przede wszystkim od stężenia siarkowodoru w wodzie.
Dawkowanie zależy zarówno od wskazań leczniczych, jak i
reaktywności chorego organizmu, która może ulegać
zmianie w przebiegu kuracji. Przed kąpielami konieczne
jest wyleczenie ognisk utajonego zakażenia, ponieważ może
dojść do ich uczynnienia. Kąpiele wywołują często silny
odczyn kąpielowy.
Przy przygotowaniu kąpieli należy pamiętać, że nadmierne
lub zbyt szybkie ogrzanie wody może spowodować
zmorzone uwalnianie się rozpuszczonych w wodzie
składników gazowych. Wannę napełnia się wodą siarczkowo
– siarkowodorową od dołu.
Temperatura kąpieli wynosi 33-38°C a czas jej trwania 8-15 min. Z
reguły zaczyna się od krótkiego czasu trwania kąpieli, potem
stopniowo się go wydłuża w miarę rozwoju przyzwyczajenia, a
wyższą temperaturę w pierwszych zabiegach obniża się w
następnych. Im większe jest stężenie siarki w wodzie, tym krótsze
powinny być w niej kąpiele.
Na jedną kurację przypada 8-12 zabiegów stosowanych co drugi,
trzeci, a nawet czwarty dzień. Po kąpieli w wodzie siarczkowo –
siarkowodorowej konieczny jest co najmniej godzinny wypoczynek
w pozycji leżącej.
Powikłaniem kuracji kąpielami siarczkowo – siarkowodorowymi, i
to zarówno w następstwie powstania w skórze większych ilości
siarkowodoru, jak i wprowadzenia drogą oddechową gazu
uwalnianego z wody kąpielowej, może być zatrucie objawiające się
nudnościami, wymiotami, biegunką, migreną, sennością i bólami
mięśniowymi. Zapobieganie zatruciu podczas kąpieli polega
przede wszystkim na szczelnym zakryciu wanny,
uniemożliwiającym oddychanie siarkowodorem uwalnianym z
wody siarczkowo – siarkowodorowej podczas kąpieli.
Wskazania
reumatoidalne zapalenie stawów przy utrzymywaniu się
stałej temperatury ciała co najmniej przez 2 miesiące;
zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa w okresie bez
zaostrzeń;
dna;
choroba zwyrodnieniowa stawów kręgosłupa, osteoporoza;
reumatyzm tkanek miękkich: mialgie, zapalenia ścięgien,
zapalenia okołostawowe, zapalenia nadkłykci.
stany pooperacyjne stawów, szczególnie stawów
biodrowych;
stany pourazowe narządu ruchu;
zmiany zwyrodnieniowo-wytwórcze kręgosłupa z różnymi
zespołami towarzyszącymi jak rwa kulszowa i ramienna;
Zaburzenia krążenia obwodowego, owrzodzenia podudzi.
Przeciwwskazania
hipotomia (niskie ciśnienie tętnicze)
nadwrażliwość na związki siarki