background image
background image

Żywienie osób dorosłych z 

uwzględnieniem zróżnicowanej 

aktywności fizycznej -

żywienie mężczyzn w wieku od 21 

do 64 lat wykonujących pracę 

ciężką i bardzo ciężką.

 Nysa. 08-10-16

background image

Pomimo ogromnego rozwoju 

technologii i przemysłu maszyny 

nie są w stanie we wszystkim 

zastąpić człowieka. Niektóre 

zawody wymagają od pracownika 

ogromnego wysiłku fizycznego i 

wyjątkowej precyzji, co wiążę się ze 

zwiększonym zapotrzebowaniem 

energetycznym.

background image

Profesje takie jak budowlaniec, 

górnik, hutnik, rolnik, pracownicy 

zakładów przemysłowych i inne. 

Wiele z nich wiąże się z 

nieunormowanym czasem pracy 

oraz z antyzdrowotnymi 

następstwami związanymi z pracą 

w warunkach szkodliwych.

background image

Dietetycy są pełni obaw o zdrowie 

ludzi tak ciężko pracujących, gdyż 

często nie mają czasu na 

spożywanie pełnowartościowych 

posiłków - adekwatnych do ich 

zapotrzebowania, co  przyczynia się 

do niedoborów różnych składników 

odżywczych oraz schorzeń. Co z 

biegiem lat może doprowadzić do 

stałego uszczerbku na zdrowiu.

background image

Normy na energię i 
składniki odżywcze

energia

2700-3100

3150-3600

Mężczyźni praca 

ciężka

Mężczyźni praca 

bardzo ciężka

 

Je

dn

os

tk

a

Energia 

i

Składni

ki

odżywc

ze

Białko

g

116

128

Tłuszcz

g

81

94

Węglo 

-wodany

g

407

                        474 

błonnik

g

27-40

27-40

background image

Produkty zamienne

• Produkty zbożowe 100g wymienia się na

:

•   -

135g chleba lub bułki

•   -100g makaronu
•   -100g grochu i fasolo

• Mleko 100g wymienia się na:

• 100g mleka w płynie chude i maślanka
• 15g sery twarogowe
• 10g sery podpuszczkowe

• Mięso i ryby wymieniamy na:

• -100g podrobów
• 150g ryb
• 80g konserwy mięsne i rybne

background image

Produkty zamienne

• 100g Masła wymieniamy na:

• -

400g śmietany 20%

• 450g śmietany18%

• Tłuszcze (smalec i oleje)

:

• -

120G MARGARYNY

• 135G SŁONINY

• Warzywa i owoce obfitujące w 

witaminę c:

• 20g koncentrtu=100g pomidorów
• 60g soku=100g owoców

background image

Zalety wymienników

Wymienniki są potrzebne, do 

prawidłowego komponowania 
urozmaiconych posiłków, w 
zależności od rodzaju zamiennika, 
mogą być też wykorzystywane w 
leczeniu różnych schorzeń na tle 
żywieniowym.

background image

Planowanie jadłospisów

• Przy planowaniu jadłospisu należy uwzględnić 

dzienne zapotrzebowanie jakościowe i ilościowe 
 organizmu na składniki odżywcze.

• Należy pamiętać aby w codziennym pożywieniu 

znajdowały się w odpowiednich proporcjach 
białka, tłuszcze, węglowodany, sole mineralne i 
witaminy.

• Jadłospis powinien być dostosowany do potrzeb 

fizjologicznych ustroju, sezonu, zwyczajów 
żywieniowych, technik przyrządzenia  posiłków 
i upodobań konsumenta.

background image

Planowanie jadłospisów

• Urozmaicenie posiłków wpływa na prawidłowe 

funkcjonowanie układu pokarmowego. Ich barwa, 
smak, zapach pozytywnie ułatwiają proces trawienia i 
przyswajania pokarmów.

• Urozmaicenie pożywienia można osiągnąć przez:

– Uwzględnienie 12 grup produktów
– Niestosowanie w posiłku dwukrotnie tego samego produktu
– Różne techniki spożądzania posiłków 

Jadłospis planuje się na co najmniej tydzień lub 10 dni 

ze względu na potrzebę dobrego gospodarowania 
artykułami żywnościowymi

background image

Planowanie jadłospisów

• Osoby pracujące ciężko i bardzo ciężko, mają 

zwiększone zapotrzebowanie na energie i 
składniki odżywcze, i często mało czasu na 
zjedzenie pełnowartościowego posiłku. Posiłki 
powinny być spożywanie, w odstępie nie 
dłuższym niż maksymalnie 5 godzin, jednak 
większość ludzi pracujących ciężko, obiad 
zjada w późnych godzinach wracając z pracy. 
Dla tej grupy ludzi jest zalecane spożywanie 5 
posiłków dziennie, jednak nie zawsze jest to 
możliwe.

background image

Procentowy podział całodziennego zapotrzebowania 

energetycznego na poszczególne posiłki:

Przy 4 posiłkach 

dziennie

Przy 5 posiłkach 

dziennie

25-30%

25-30%

5-10%

5-10%

35-40%

30-35%

----------------------------------

-------

5-10%

25-30%

15-20%

posiłek

śniadanie
II śniadanie
Obiad
podwieczor

ek
kolacja

background image

Charakterystyka posiłków

• Śniadanie:

• Jest pierwszym posiłkiem jaki człowiek spożywa po długiej przerwie 

nocnej, i przed rozpoczęciem codziennych zajęć, powinno zawierać 
produkty spożywcze zawierające różnorodne składniki odżywcze, do 
głównych produktów wchodzących w skład śniadania zaliczamy: 
mleko, pieczywo mieszane, masło, oraz produkty  zawierające 
składniki pochodzenia zwierzęcego, należy też pamiętać o 
warzywach i owocach

• II śniadanie:

• Powinien to być posiłek mniej obfity od pozostałych, ale jednocześnie 

pełnowartościowy pod względem odżywczym, wskazane jest podanie 
oprócz pieczywa i masła produkty z białkiem zwierzęcym, wskazane 
jest też podanie napoju 

• Drugie śniadanie najczęściej spożywane jest w pracy i najczęściej są 

to kanapki z wędliną, serem, i innymi dodatkami.

background image

Charakterystyka posiłków

• OBIAD:

• JEST UWAŻANY ZA NAJWAŻNIEJSZY POSIŁEK DNIA, 

zazwyczaj jest posiłkiem gotowanym składającym się z 
różnych produktów spożywczych o stosunkowo dużej 
wartości energetycznej. Obiad powinien składać się z 
produktów zawierających białko o wysokiej wartości 
energetycznej (np., mięso, ryby, jaja)

• Na zakończenie obiadu można podać deser na słodko (np.. 

budyń galaretkę koktajl owocowy )

• Ziemniaki lub produkty zbożowe(np. kasze makarony)
• Warzywa w postaci gotowanej oraz surowej  
• Przykładem takiego obiadu może byś zupa ogórkowa, a na 

drugie danie rolada z kluskami śląskimi z surówką 

background image

Charakterystyka posiłków

• Podwieczorek:

• jest to posiłek który powinien zawierać 10-15% 

dziennego zapotrzebowania energetycznego, powinien 
być spożywany przez ludzi wykonujących prace ciężką i 
bardzo ciężką, jednak w praktyce często jego miejsce 
zajmuje późny obiad.

• Kolacja:

• Powinna być posiłkiem na ciepło, potrawy powinny 

być łatwostrawne i niezbyt obfite, kolacje powinno 
się spożywać na co najmniej godzinę przed snem.

• Przykładem takiej kolacji mogą być zapiekani z 

makaronu, parówki lub  naleśniki

background image
background image

ELEKTROLITY

Elektrolity są podstawowymi substancjami 

życiowymi, które rozpuszczają się w wodzie i 

przewodzą w organizmie elektryczność niezbędną 

do regulowania czynności życiowych. Są to 

naładowane jony, dodatnie kationy (sód, potas, 

wapń i magnez) lub ujemne aniony (wodorowęglany, 

jony chlorkowe, fosforowe, siarczany, kwasy 

organiczne i składniki białkowe). Elektrolity 

odpowiadają za rozprowadzanie wody w organizmie, 

wchłanianie, dyfuzję, równowagę kwasowo-

zasadową i funkcjonowanie nerwów i mięśni. 

Istnienie i równowaga elektrolitów decyduje o tym, 

na ile sprawnie cały system naszego organizmu 

wykonuje swoje skomplikowane życiowe funkcje.

background image

Co powoduje niedobór płynów i elektrolitów 

w organizmie?

Najważniejsze przyczyny to:

(1) poważne lub rozległe schorzenie występujące z 

wysoką gorączką, wymiotami lub biegunką,

(2) długie okresy szczególnie upalnej pogody i 

pocenie się, 

(3) nadzwyczajnie wyczerpujące ćwiczenia fizyczne 

lub praca oraz 

(4) znaczne zmiany diety lub obniżone spożycie 

płynów.

 Organizm uwalnia duże ilości płynów przez skórę, 

płuca i nerki, gdy występuje podniesiona 

temperatura. To naturalna reakcja organizmu, taki 

zawór bezpieczeństwa odciążający przegrzany 

system. W tym procesie nie tylko wyczerpują się 

normalne zapasy płynów, ale również zostaje 

zachwiana równowaga elektrolitów i czynności 

chemicznych organizmu. 

background image

SKUTKI

 Skutki tych zaburzeń mogą mieć różne 

nasilenie, mogą się zmieniać od 

nieznacznych do poważnych, od drżenia do 

konwulsji, od biegunki do zaparcia, od 

znużenia do porażenia, od powolnego do 

przyśpieszonego oddechu, od obniżonego 

tętna do zatrzymania akcji serca. Jest mało 

prawdopodobne, że przytrafi ci się coś 

podobnego. Ale ważne jest to, że w 

przypadku poważniejszych zaburzeń 

poziomu elektrolitów lub równowagi płynów 

w organizmie, przestajemy się dobrze czuć. 

Możemy być rozleniwieni, zobojętniali, 

możemy czuć mrowienie w palcach, lub po 

prostu czuć się nieswojo.

background image

Rozwiązanie polega na przyjmowaniu 

zwiększonej ilości wody i jednocześnie 

znacznie większej niż przeciętnie 

ilości elektrolitów. Normalnie, stosując 

rozsądną dietę dostarczamy 

organizmowi odpowiednią ilość 

płynów i elektrolitów potrzebnych do 

zaspokojenia codziennego 

zapotrzebowania energetycznego, ale 

w przypadku poważniejszego wysiłku, 

organizm będzie wymagał 

zwiększonej podaży elektrolitów, żeby 

zaspokoić zwiększone 

zapotrzebowanie organizmu. 

background image

Problem stosowania 

używek

Najczęściej stosowane używki w śród 

mężczyzn ciężko pracujących to przede 

wszystkim:

Kawa

Papierosy

Alkohol

Amfetamina

Marihuana

background image

Substancję uważa się za odurzające nie tylko, gdy 

po ich zażyciu zachodzą jakiekolwiek zmiany 

świadomości. Wystarczy, aby zmieniały któreś z 

normalnych parametrów życiowych np. ciśnienie 

krwi czy nasze tętno - zmiany zachodzące po 

kawie bądź papierosach. Związki zawarte w tych 

rzeczach(odpowiednio kofeina i nikotyna) 

stanowią silne czynniki uzależniające. Wie to 

każdy, kto próbował rzucić palenia czy też 

student po okresie sesji (kiedy to wypija się 

bardzo duże ilości kawy). Papierosy uważane są 

za jedną z najważniejszych przyczyn śmierci na 

świecie, alkohol znajduje się tuż za nią.

background image

Kawa

Ma działanie głownie pobudzające( pijemy ją 

by rozbudzić nasz organizm przed 

wyjściem do pracy bądź już podczas 

godzin pracy). Regularne picie kawy w 

niewielkich ilościach (2-3 filiżanki kawy) 

przyczynia się do stałego lekkiego 

nadciśnienia. Po dłuższym okresie czasu 

prowadzić może to do wielu schorzeń na 

tle owego nadciśnienia. 

Przedawkowanie kawy, a właściwie, 

substancji aktywnej w niej- koffeiny, 

prowadzi do zatrzymania czynności serca.

background image

Papierosy

• Działają rozluźniająco na organizm 

człowieka przez co przyczyniają się 
do większej tolerancji na stres

• Są świetną wymówką na dodatkową 

przerwę w godzinach pracy

• Zapełniają czas 
• Pozwalają nawiązać bliższy kontakt z 

nowo poznanymi pracownikami

background image

Istnieją bardzo przekonujące dowody na to, 

że palenie papierosów przyczynia się do 

występowania różnego rodzaju 

nowotworów, jak rak płuc i gardła, a także 

do chorób serca i naczyń krwionośnych, 

kłopotów z płucami, jak na przykład 

zapalenie oskrzeli i do wielu innych 

dolegliwości. Wymienione choroby są 

spowodowane głównie przez różne 

szkodliwe związki chemiczne znajdujące 

się w dymie papierosowym, jak substancje 

smoliste i tlenek węgla.

background image

Palenie papierosów będzie zawsze przeszkodą w 

osiągnięciu ładnego wyglądu. Zęby pokryją się 

kamieniem, palce będą żółte, a oddech nieświeży. 

Najlepsze perfumy nie zabiją zapachu tytoniu. 

Wchłanianie dymu tytoniowego zachodzi głównie w 

układzie oddechowym, a także w przewodzie 

pokarmowym jako rezultat połykania m.in. śliny. 

Składniki dymu przenikają do krwiobiegu i są 

rozprowadzane po całym organizmie. Zły wpływ dymu 

tytoniowego obserwowany jest nie tylko w obrębie 

jamy ustnej czy płuc, ale także we wszystkich innych 

narządach, np. w pęcherzu moczowym, trzustce, 

narządach rodnych itp. Wykazano również zaburzenia 

funkcjonowania narządu wzroku, czy uszkodzenia 

formującego się płodu.

Proponujemy zaprzestanie palenia gdyż od razu widać 

jak bardzo źle ten nałóg wpływa na nasz organizm. W 

przypadku  braku silnej woli należy stosować 

suplementacje dietą przeciwdziałającą toksynom 

wchłanianym do organizmu. Dieta winna być bogata w 

duże ilości wody( wypłukuje toksyny), witaminy A C E i 

selen(mają one działanie antyoksydacyne). 

background image
background image

Alkohol

Alkohol zajmuje szczególne miejsce wśród substancji 

spożywanych przez człowieka. Wynika to z faktu, że bardzo 

szybko - ze względu na niewielki rozmiar cząsteczek - jest 

wchłaniany przez organizm, wywołując zmiany w 

samopoczuciu i nastroju, przez większość konsumentów 

odbierane jako przyjemne. Wchłanianie rozpoczyna się już w 

jamie ustnej, jest kontynuowane w dalszych częściach 

układu pokarmowego, zwłaszcza w jelitach. Stamtąd 

przenika do krwi, a następnie do mózgu. Działanie alkoholu 

na ośrodkowy układ nerwowy jest dwukierunkowe: wywołuje 

on stopniowe uśpienie a także znieczulenie. Ponieważ 

usypianie ośrodkowego układu nerwowego następuje 

stopniowo, rozpoczynając się od ośrodków sprawujących 

kontrolę, wprowadzenie początkowej dawki może wywołać 

paradoksalnie ożywienie i pobudzenie. Później ujawnia się 

pełna natura alkoholu prowadząca do uśpienia i 

zatrzymywania kolejnych czynności mózgu, aż do stanu 

utraty równowagi i koordynacji, śpiączki, a w końcu do 

zatrzymania procesów niezbędnych do życia.

background image
background image

Poniższe zestawienie obrazuje rozwój zatrucia (upojenia 

zwykłego) w zależności od poziomu alkoholu we krwi:

• 0,01-0,2 – poziom fizjologiczny alkoholu mogący istnieć w wyniku normalnych 

przemian materii.

• 0,2-0,3 – stan wskazujący na spożycie alkoholu, poprawa samopoczucia, lekkie 

rozluźnienie.

• 0,3-0,5 – zmniejszona samokontrola, lekkie upośledzenie koordynacji wzrokowo-

ruchowej, obniżenie krytycyzmu.

• 0,5-0,8 – uczucie odprężenia, ciepła; koordynacja procesów myślowych nie zawsze 

jest dokładna, osoba może sprawiać wrażenie trzeźwej, natomiast może wystąpić 

opóźnienie reakcji psychicznej na bodziec zewnętrzny.

• 0,8-0,9 – nieznaczne zakłócenia równowagi, mowy, widzenia i słyszenia; uczucie 

euforii.

• 1,1-1,2 – utrzymanie koordynacji i równowagi coraz bardziej utrudnione, wyraźne 

upośledzenie kontroli fizycznej i umysłowej.

• 1,4-1,5 – osoba sprawia wrażenie zadowolonej z powodu zmniejszenia hamulców 

psychicznych; częsta gadatliwość, połączona ze zdradzaniem tajemnic; niewyraźna 

mowa, zmącone widzenie, utarta sprawności motorycznych

• 2 – utrata kontroli motorycznej, potrzeba pomocy przy chodzeniu, ograniczenie 

procesów myślowych.

• 3 – zawroty głowy i wymioty; zaburzenia równowagi ciała; upośledzenie koordynacji 

ruchów złożonych.

• 4 – narastanie zaburzeń koordynacji wszystkich ruchów; mocne osłabienie 

odbierania bodźców zewnętrznych; skłonności do głębokiego snu.

• 5 – całkowita utrata świadomości, głębokie omdlenie, zanik odruchów; wzmaga się 

utrata ciepła; osłabienie akcji serca, możliwe porażenie układu oddechowego, 

bardzo wysokie prawdopodobieństwo zgonu.

• 6-< - porażenie kompleksu oddechowo-krążeniowego; zgon.

      Puszka piwa (330 gramów), lampka wina (125 gramów) i kieliszek wódki (20 

gramów) za-wierają tę samą ilość alkoholu.

background image

Ze względu na to, że alkohol traktowany jest przez 

organizm jako trucizna, musi być usunięty w 

pierwszej kolejności. Wobec tego rozkładanie 

kwasów tłuszczowych zostaje zatrzymane. Poza 

tym proces utleniania etanolu prowadzi do 

powstania produktów ubocznych pod względem 

budowy podobnych do kwasów tłuszczowych. 

Dodatkowo alkohol zwiększa zapotrzebowanie 

tkanek na tlen. W warunkach niedotlenienia 

dochodzi tylko do częściowego spalania kwasów 

tłuszczowych. Produktami tych reakcji są związki 

o charakterze ketonów, które hamują głód. 

Wszystko to składa się na zaistnienie korzystnych 

warunków do powstania różnych zaburzeń 

lipidowych, nadwagi czy otyłości.

background image

Alkohol wpływa na:
    * obniżenie poziomu glukozy we krwi;
    * spadek pH krwi poprzez zwiększenie produkcji 

kwasu mlekowego oraz związków ketonowych;

    * zmniejszenie ilości kwasu moczowego w moczu;
    * nasilenie procesów miażdżycowych (duża ilość 

alkoholu zwiększa stężenie trójglicerydów i 

cholesterolu we krwi, powoduje zwiększenie 

krzepliwości krwi. To wszystko znacznie 

przyspiesza tworzenie się płytek miażdżycowych 

na ścianach tętnic);

    * zakłócenia pracy serca (ryzyko zawału się 

zwiększa)

background image

Zaburzenia wchłaniania i niedobory 

pokarmowe

Największe niedobory witaminowe 

spowodowane alkoholem dotyczą wit. B1, 

kwasu foliowego, witaminy A, niejasne jest 

czy dotyczy to także wit. B6. U osób 

uzależnionych obserwuje się często 

hypokaliemię, majaczenie alkoholowe 

nierzadko poprzedzone jest 

hypomagnezemią, poziom jonów cynku 

jest dość często obniżony. W cięższych 

przypadkach uzależnienia obserwuje się 

zaburzenia metabolizmu białek, 

węglowodanów, (osłabienie glikogenazy), 

lipidów i gospodarki wodnej i mineralnej 

(m.in. osteoporoza).

background image

Amfetamina

Substancja stymulująca na poziomie psychiki. Powoduje ona 

długotrwały okres pobudzenia. W dawnych czasach amfetaminę 

używano w medycynie m. in. do leczenia otyłości u osób chorobliwie 

otyłych. Natomiast sportowcy przyjmowali ją jako substancję 

dopingującą ("koks").

Działanie na fizjologię organizmu:

• Amfetamina ma silne działanie psychomotoryczne. Powoduję zanik 

potrzeby spożywania pokarmów a nawet wręcz jadłowstręt oraz 

uczucie suchości w obrębie jamy gębowej. Ponad to objawy typowe 

dla substancji pobudzając tj. wzrost akcji serca i częstości oddechów 

a co za tym idzie wyższe ciśnienie. Osoba po zażyciu amfetaminy ma 

silnie rozszerzone źrenice i często oddaje mocz.

Odczucia towarzyszące zastosowaniu substancji:

• Przyjemne: lepsza koncentracja oraz możliwość utrzymania skupienia 

przez dłuższy czas, wzrost motywacji a także sił do działania; 

Dodatkowo pojawiają się takie odczucia jak wzrost pewności siebie, 

stany euforyczne wraz z zanikiem jakichkolwiek lęków.

• Dyskomfortowe: wzrost poziomu agresji; większa drażliwość; 

przewrażliwienie polegające na poczuciu ciągłej obecności jakiś 

insektów na swojej skórze (formikacje); lekkie otumienie.

background image

Marihuana

Substancja pozyskiwana z Cannabis sativa (odmiana konopi 

indyjskich) o właściwościach psychoaktywnych, która znane jest 

także pod nazwą haszysz. Narkotyk ten jest najczęstszy oraz 

najłatwiej dostępny nie tylko w Polsce, ale i na świecie. Pewne kraje 

zalegalizowały i pozwoliły na obrót marihuaną oraz produkty 

zawierające jej wyciąg.

Działanie na fizjologię organizmu:

• Ich oddziaływanie może być różnorakie od pobudzającego, do 

uspakajającego i wywołującego halucynacje.

Odczucia towarzyszące zastosowaniu substancji:

• Przyjemne: wyraźnie pogarsza się słuch, przytłumieniu ulegają 

również inne zmysły. Wzrasta poziom zadowolenia oraz spokoju. 

Traci się poczucie mijającego czasu, zdaję się on biec o wiele 

wolniej. Kontakty seksualne zdają się być o wiele przyjemniejsze. 

Dominuje ogólny optymizm oraz wzrost poczucia własnej wartości.

• Dyskomfortowe: większa podatność na sugestie, poczucie 

zagubienia; pojawiają się nieracjonalne myśli; wzrasta napięcie, 

gorzej zapamiętuję się informacje oraz problemy z koncentracją; 

wzrost tętna, popadanie w apatie; mogą się pojawiać stany lękowe 

oraz urojenia.

background image

Od wielu lat używki są problemem w 

pracy, niektóre są mniej szkodliwe, 
inne bardziej, jednakże przyczyniają 
się one do wielu zagrożeń, 
bezpośrednio po przez działanie na 
organizm bądź też przez 
nieodpowiedzialne zachowanie po ich 
spożyciu.

Zalecana jest prewencja zapobiegająca 

sięganiu przez pracowników różnego 
rodzaju „stymulantów”, po przez 
uświadamianie o ich szkodliwym 
wpływie. 

background image

Choroba zawodowa

Choroba spowodowana działaniem 

czynników szkodliwych dla zdrowia 

występujących w środowisku pracy lub 

sposobem wykonywania pracy. Powstaje 

wskutek stałego przebywania ciała w 

niedogodnej pozycji, systematycznego 

wykonywania forsownych czynności lub 

regularnego przebywania w otoczeniu 

zawierającym czynniki szkodliwe dla 

zdrowia (hałas, nieodpowiednie 

oświetlenie, zapylenie, promieniowanie, 

związki chemiczne, zwiększone obciążenie 

psychiczne i fizyczne itp.).

background image

• Do chorób zawodowych zalicza się 

m.in.:

•      choroba mikrofalowa
•      gorączka metaliczna
•      ołowica
•      pylica
•      rozedma płuc
•      zespół cieśni nadgarstka

background image

Choroba mikrofalowa zwana też 

chorobą telegrafistów to zmiany 
patologiczne w ustroju ludzkim pod 
wpływem pola 
elektromagnetycznego. 

background image

Gorączka metaliczna (gorączka 

odlewników) – ostry efekt toksyczny 
oddziaływania par cynku 
powstających podczas wytapiania, 
odlewania cynku i jego stopów, 
spawania lub cięcia stopów cynku.

background image

Ołowica - zatrucie ołowiem 

powodujące osłabienie, bezsenność, 

brak łaknienia, zaburzenia widzenia i 

uszkodzenia wewnętrznych narządów 

ciała (wątroby oraz nerek). 

Dodatkowo poprzez wiązanie się z 

niektórymi enzymami mogą 

uszkadzać krwinki czerwone, a także 

komórki układu nerwowego. 

Substancją wiążącą ołów (Pb) w 

organizmie jest chelaton, dlatego też 

stosuje się go w leczeniu ołowicy.

background image

Pylica płuc – przewlekła choroba układu 

oddechowego, wywołana długotrwałym 
wdychaniem pyłów. Charakteryzuje się 
występowaniem przewlekłego zapalenia 
oskrzeli i postępowej rozedmy płuc, z 
czasem dochodzi do powstania serca 
płucnego i niewydolności krążenia. Dotyczy 
ona grupy osób narażonych na wdychanie 
różnych pyłów np. Pył węglowy powoduje 
pylicę węglową. Długotrwałe narażenie 
organizmu prowadzi do zmiany w obrębie 
tkanki płucnej, czego konsekwencją jest 
niewydolność oddechowa. Pylica jest 
zaliczana do chorób zawodowych, mają z 
nią problemy np. górnicy.

background image
background image

W zależności od zmian 

anatomopatologicznych podzielono 

pylice na kolagenowe i 

niekolagenowe.

background image

PYLICE KOLAGENOWE 

* pylica krzemowa - powstająca w następstwie wdychania pyłu 

krzemionki krystalicznej

    * pylica azbestowa - charakteryzująca się śródmiąższowym 

włóknieniem tkanki płucnej, często z odczynem opłucnowym

    * pylica talkowa - cechująca się włóknieniem tkanki płucnej typu 

śródmiąższowego a częściowo typu ogniskowego

    * pylica aluminiowa - zmiany w płucach spowodowane są 

wdychaniem pyłu drobno sproszkowanego glinu lub dymów 

powstających przy prażeniu boksytów

Pylice wywołane pyłem mieszanym

    * pylica górników kopalń węgla - choroba rozwija się w następstwie 

wdychania pyłu kopalnianego

    * zespół Caplana - reumatoidalna postać pylicy o nieznanym 

mechanizmie powstania

    * pylica spawaczy elektrycznych - rodzaj wdychanych dymów i 

gazów zależy od rodzaju spawanego materiału i używanych 

elektrod.

background image

PYLICE NIEKOLAGENOWE

To choroby wywołane wdychaniem pyłów niezwłókniających np. pyłu 

żelaza cyny i siarczanu baru.

background image

Objawy Pylicy

    * trudności w oddychaniu

    * duszności

    * kaszel

    * stan podgorączkowy

    * ból w klatce piersiowej

background image

Rozedma płuc (łac. emphysema pulmonum) 

— przewlekła choroba płuc, która 
charakteryzuje się nieprawidłowym 
powiększeniem przestrzeni powietrznych 
położonych obwodowo od oskrzelików 
końcowych i destrukcją ścianek tych 
struktur. Skutkiem tego jest nadmierne 
upowietrznienie płuc, przy zmniejszeniu 
ilości pęcherzyków płucnych.

Najczęstszą przyczyną występowania 

rozedmy płuc są czynniki środowiskowe: 
palenie tytoniu i zanieczyszczenie 
środowiska.

background image

Zespół cieśni nadgarstka - stan 

chorobowy powstały w wyniku 
długotrwałego ucisku nerwu pośrodkowego 
(łac. nervus medianus) biegnącego w 
kanale nadgarstka.

Leczenie zachowawcze polega na 

przyjmowaniu (co najmniej 2 miesiące) 
witaminy B6, wykonywaniu iniekcji 
kortykosteroidów w okolicę troczka 
zginaczy oraz odciążenie dłoni i 
fizykoterapię.

background image

Atopowe zapalenie skóry (Inne 

nazwy choroby- AZS; Świerzbiączka)

Atopowe zapalenie skóry pojawia się 

często wraz z uczuleniem na pokarmy, 
astmą czy katarem siennym. Jest to 
przewlekłe i nawrotowe schorzenie, 
rozwijające się na podłożu zaburzeń w 
układzie immunologicznym, które 
należy do grupy chorób atopowych.

background image

Czynniki, które powodują 

nadreaktywność skóry:

    * środki drażniące i alergeny - podrażnienie 

mechaniczne, mydła, rozpuszczalniki, 

konserwanty, detergenty, wełna, wietrzny 

klimat, nadmierne pocenie się,

    * alergeny wziewne - roztocza kurzu 

domowego (Dematophagoides 

pteronyssinus), pleśnie, pyłki, sierść 

zwierząt,

    * drobnoustroje - Staphylococcus aureus, 

drożdżaki, dermatofity z gatunku 

Trichophyton,

    * pokarmy - jajka, mleko, soja, orzechy, 

ryby, skorupiaki, pszenica,

    * inne - stres, czynniki psychiczne.

background image

Pierwszym krokiem w leczeniu jest 

wykluczenie z diety bądź z otoczenia 
alergenu, który wywołuje AZS oraz 
łagodzenie zmian skórnych.

Leczenie egzemy jest bardzo trudne. 

Wymaga wykrycia czynników 
powodujących wyprysk lub mu 
sprzyjających, by zastosować odczulanie. 
W przypadku niewykrycia czynnika 
uczulającego stosuje się odczulanie 
nieswoiste - środki odczulające ogólnie. 
Leczenie miejscowe, stosowane na skórę, 
przynosi jedynie bezpośrednią ulgę, nie 
likwiduje jednak przyczyny.

background image
background image

Zalecenia żywieniowe w zależności od 

rodzaju niebezpieczeństwa w pracy.

Praca jak wiadomo może być miejscem niebezpiecznym. 

Omawiane w tym temacie profesje niosą za sobą wiele 
chorób poczynając na zwyrodnieniach stawów oraz 
przemęczeniach, kończąc na nowotworach.  Przez 
wiele lat starano się zapobiec różnym zmianom 
chorobowym nabywanym w pracy, czas okazał jak 
wielki spustoszenie w organizmie mogą one wywołać. 
Od wielu lat tez starsi pracownicy przekazują swoja 
wiedze młodszym, wiedze, dzięki której łatwiej im 
zapobiec chorobie. Dietetycy zaś na bieżąco układają 
prewencyjne jadłospisy, w oparciu o najnowsze wieści 
z dziedziny medycyny i biochemii…

background image

…Kolejny dzień…

• Kiedy pracownik, wykonujący swoje obowiązki silą 

mięśni wchodzi  na przerwę do stołówki, lub 
kantyny jego metabolizm jest podwyższony. Jego 
układ pokarmowy nie jest fizjologicznie 
przygotowany na to ażeby przyjąć pokarm. 
Powinien on poczekać ze 20 min na to żeby krew 
poprzez naczynia oporowe znalazła się tam, gdzie 
zaraz będzie potrzebna. Sprzyja to produkcji 
enzymów trawiennych. Podczas jedzenia posiłku 
konsument taki powinien dokładnie przeżywać 
swój posiłek, nie popijając przy tym płynów…

background image

Sjesta

• Po zjedzeniu posiłku najlepiej jest zrobić sobie krotka 

przerwę, tym bardziej ze wartosć energetyczna posiłku 
zjadanego przez osobę ciężko pracującą jest bardzo 
duża. Nasze ciało musi mieć trochę czasu, ażeby w 
spokoju mogło wstępnie zacząć trawić pokarm. Po 
zjedzeniu stałych dań dopiero wtedy najlepiej jest popić 
posiłek, ma to później korzystny wpływ na transport 
poszczególnych składników odżywczych. Popijanie w 
trakcie posiłku powoduje takie zjawisko, ze pokarm 
zostaje szybko przekazany z żołądka do dwunastnicy, i 
dlatego dalej jesteśmy głodni. Pyzatym.. .płyny 
rozcieńczają enzymy trawienne upośledzając ich 
działanie.

background image

Praca jak wiemy w życiu człowieka  jest codziennością.  

Przeciętny tygodniowy czas pracy wynosi ok. 50 godzin 
tygodniowo.  Każdego dnia , pracownik ma ok. 45 min 
przerwy, w tym jedna ok. 30min, a druga-krótsza  kwadrans.

Często jest ona monotonna, szczególnie w tej grupie osób. 

Należy chronić organizm przed nadmiernym zmęczeniem, nie 
narażać pojedynczych partii mięsni na największy wysiłek , 
stosować się do metod zapobiegających nadwyrężeniom i 
przemęczeniu mięsni. Zmęczenie jest spowodowane 
spadkiem stężenia ATP, rozpadem fosfokretyny i wzrostem 
zakwaszenia tkanki. Skurczowi mięśnia towarzyszy 
wydzielanie ciepła. Przy wolnej i umiarkowanej pracy serca 
naczynia krwionośne ulegają wówczas rozszerzeniu. Przy 
szybkiej pracy (silnym skurczu) naczynia ulegają zwężeniu i 
przez to dochodzi do szybkiego spadku ukrwienia mięśnia 
oraz obniżenia stężenia tlenu.

Jeżeli dojdzie do nadmiernej utraty wody(szczególnie w okresie 

letnim) należy jak najszybciej uzupelnic niedobory siegaja po 
wody mineralne.

background image
background image

A pierwsze śniadanie…?

• Jak wykazują badania krajowe przeprowadzanych w różnych miejscach 

pracy ok. 50% osób przychodzi  rano bez zjedzonego śniadania. 
Powoduje to nadmierny spadek glukozy we krwi, a w konsekwencji 
obniżoną sprawność psychofizyczną.  

Oś czasu

Wydajność 
pracy 
mięśniowej 
(%)

posiłek

background image

Zależność między wydajnością pracy mięśniowej i 

steżeniem glukozy we krwi w przypadku niespożywania 

śniadań(wg: Haggarda i Greenwooda)

Stężenie 
glukozy we 
krwi(mg%)

Oś czasu

background image

Przyczyny i skutki zaburzeń trawienia

(na tle braku czasu i czynników 

stresogennych)

1. Przyczyny złego trawienia i 

wchłaniania:

Ciężka fizyczna praca, brak czasu na 

krótka chociaż sjestę

Stres
Niedostateczne rozdrobnienie pokarmów
Palenie papierosów
Zbyt mała podaż błonnika
Zbyt małą ilość płynów

background image

2. Skutki zaburzeń trawienia i wchłaniania

Zaburzenia wchłaniania, prowadzącego do 

niedoborów pokarmowych

Nowotwory układu pokarmowego
Zmiany alergiczne
Niedostateczna synteza witamin 
Biegunki i zaparcia
Nieprawidłowe funkcjonowanie wpustu żołądka 

(LES - ang. Lower Esophageal Sphincter) rozluźnia 
się w sposób nieprawidłowy, powodując zarzucanie 
treści żołądkowej do przełyku, czyli zgagę.

background image

Suplementacja

Citrosept  jest suplementem diety, zawierającym płynny koncentrat z pestek, 

miąższu i białych części grejpfruta. Kurację zaczynamy od małych dawek 
ok. 5 kropli na szklankę płynu dziennie, stopniowo zwiększając ilość kropli. 
Citrosept początkowo może spowodować pogorszenie samopoczucia i 
objawy grypopodobne - są to jednak prawidłowe objawy, świadczące o tym, 
że organizm zaczyna oczyszczać się z toksyn. W takim wypadku nie należy 
przerywać kuracji.Ekstrakt z pestek grejpfruta ma lekkie działanie 
ściągające i wysuszające (na skórę i błony śluzowe), więc gdy kuracja trwa 
dłużej należy przyjmować większe ilości płynów i tłuszczów roślinnych 
takich jak oleje, oliwa z oliwek, itp.

Denoxinal To preparat złożony z wyciągów czterech ziół i glonu 

jednokomórkowego Chlorella pyrenoidosa. W swoim składzie ma czosnek 
(podnosi odporność organizmu), witaminę C i pektynę (wiąże metale 
ciężkie i usuwa je z organizmu). Ponadto znajduje się w nim: łopian większy 
o właściwościach przeciwzapalnych, szkarłak amerykański wzmacniający 
mięśnie jelita grubego, mniszek lekarski odtruwający, przeciwutleniający, 
żółciopędny. Ekstrakt z ostropestu plamistego zawiera sylibinę, która ma 
właściwości odtruwające i regenerujące wątrobę. Przyjmujemy jedną 
tabletkę dziennie podczas posiłku.

background image

Spirulina to zielononiebieska alga, której właściwości doceniali już 

Aztekowie i mieszkańcy Afryki. Spirulina jest bogata w 
pełnowartościowe białko, jest też naturalnym źródłem łatwo 
przyswajalnego żelaza, magnezu, selenu, potasu, witamin z grupy 
B i innych mikro- i makroelementów. Barwniki zawarte w tej aldze - 
chlorofil i fitocyjanina - wspomagają procesy trawienne, 
metaboliczne oraz oczy szczające organizm.  Dawkowanie: 3 razy 
dziennie jedna, lub dwie kapsułki podczas posiłku.

Często stosowane są  tez suplementy witaminowe które maja 

działanie antyoksydacyjne. Sa to przede wszystkim preparaty  
zawierające witaminy A, C, E, oraz selen. Wspomagają one 
komórki przed szkodliwym działaniem tlenu singletowego.  Ich 
spożywanie nie jest jednak w 100% pomocne, w porównaniu z 
owocami czy warzywami, ponieważ wchłanialność ich nie jest 
duża, a poza tym nie mają smaku i zapachu co jest 
najprzyjemniejsze.

W pracach bardzo ciężkich organizm często jest narażony na 

zwyrodnienia stawów, lekarze zalecają wtedy preparaty 
kolagenowo-glukozaminowe, kt óre odbudowują chory narząd i 
chronią go. Takie preparaty często są z domieszka witaminy C, 
która bierze udział w syntezie kolagenu.

background image

Odtrutki nieswoiste

Węgiel leczniczy (węgiel aktywowany) jest ogólną odtrutką o 

najszerszym zastosowaniu w zatruciach doustnych. Odznacza 
się dużą siłą adsorpcyjną i jest zupełnie obojętny dla organizmu. 
Szczególnie wskazany jest w zatruciach alkaloidami, grzybami, 
barbituranami, salicylanami, chininą. Dawka 20-30g (2-4 łyżki 
stołowe węgla w 200-400ml wody). 

Białko jaj kurzych tworzy związki nierozpuszczalne z metalami 

ciężkimi oraz działa zobojętniająco i osłaniająco w zatruciach 
kwasami, zasadami. Stosuje się białko z 3-4 jaj na 0.5 l wody. 

Mleko odtłuszczone ma podobne zastosowanie jak białko jaj 

kurzych. Ponadto zawarte w nim sole wapnia wiążą takie 
trucizny, jak kwas szczawiowy i fluorki. Jest ono 
przeciwwskazane w zatruciach substancjami rozpuszczalnymi w 
tłuszczach. Praktycznie więc mleko należy stosować tylko w 
zatruciach substancjami żrącymi. Dzięki zawartości cynku, 
białka i witaminy A mleko wzmacnia system immunologiczny 
człowieka.

background image

 Mąka (skrobia) zbożowa, kukurydziana, ryżowa, 

ziemniaczana w zawiesinie wodnej stosowana jest w 
zatruciu jodem (jodyną), a także innymi 
substancjami żrącymi

Jabłka i owoce z tego gatunku mają ze wszystkich 

owoców największe działanie przeciwnowotworowe, 
zawarte w nich pektyny wiążą metale ciężkie 
wchłonione przez nasz organizm, oraz zmniejszają 
przyswajanie cholesterolu.

Innymi sposobami na szybkie odtrucie organizmu 

są:

• Siemię lniane
• Głodówki(zbyt drastyczne powodują wrzody)
• Kuracja przetartymi sokami

background image

Document Outline