background image

PIERWSI 
KRÓLO
WIE 
ELEKCYJ
NI

 

background image

INTERREGNUM

1572 – śmierć Zygmunta II Augusta-
bezkrólewie (interregnum)

Interrex-sprawował władzę w okresie 
bezkrólewia-abp gnieźnieński Jakub Uchański, 
miał przygotować elekcję

I 1573r. – sejm konwokacyjny (przedelekcyjny), 
zatwierdził m.in.konfederację warszawską

Wolna elekcja-wybór króla przez przez całą 
szlachtę – viritim, „mąż w męża”, pod wsią 
Kamień niedaleko Warszawy

 Sejm koronacyjny

background image

Pierwsza wolna elekcja.

 Kamień pod Warszawą. 

J.Matejko

background image

Pierwsza wolna elekcja

Kandydaci: Ernest Habsburg (syn ces. 
Maksymiliana II), Henryk Walezy (brat 
króla francuskiego Karola IX), car Iwan 
IV Groźny, Jan Waza (król szwedzki, mąż 
Katarzyny Jagiellonki, siostry Zygmunta 
Augusta)

1573 – Henryk Walezy, pierwszy król 
elekcyjny Polski. Przed koronacją musiał 
zatwierdzić artykuły henrykowskie i 
pacta conventa

background image

Henryk Walezy 1573-74

background image

Artykuły henrykowskie

Nazwa od imienia pierwszego władcy 
elekcyjnego

Były to uprawnienia i zobowiązania, które 
musiał podpisać każdy nowy władca elekcyjny 
(takie same dla wszystkich)

Postanowienia: brak dziedziczności tronu, 
zwoływanie sejmu, tolerancja religijna, 
kontrola podatków przez sejm, prawo 
wypowiedzenia posłuszeństwa władcy jeśli 
złamie któreś z postanowień.

Gwarantowały utrzymanie dużej roli sejmu

background image

Pacta conventa

Osobiste zobowiązania króla

Postanowienia: ślub z Anną Jagiellonką, 
siostrą Zygmunta Augusta (30 lat 
starsza), warunki na jakich otrzymywał 
koronę, sprowadzenie francuskich wojsk 
do obrony Polski, odnowienie Akademii 
Krakowskiej, kontynuowanie wojny z 
Moskwą.

background image

Pacta conventa

background image

Anna Jagiellonka

background image

 

Walezy dotarł do Polski w I 1574

W VI 1574 otrzymał wiadomość o śmierci brata. 
Potajemnie, w przebraniu kobiety,  w nocy 
opuścił Kraków i udał się do Francji. Pogoń nie 
przekonała go do powrotu. Obiecał, że wróci za 
kilka miesięcy. Sejm wyznaczył mu termin 
powrotu na maj 1575, w razie nie dotrzymania 
terminu miał utracić tron. Nie powrócił.

Tron uznano za opróżniony i zapowiedziano 
nową elekcję - zaistniała konieczność 
znalezienia innego męża dla Anny Jagiellonki.

Dzięki działaniom cieszącego się zaufaniem 
sekretarza królewskiego Jana Zamoyskiego 
większość szlachty poparła Stefana Batorego 
księcia Siedmiogrodu (Węgry).

background image

Stefan Batory

background image

Stefan Batory 1576 - 1586

Politykę wewnętrzną powierzył 
kanclerzowi i hetmanowi wielkiemu 
koronnemu – Janowi Zamoyskiemu

Skupił się na polityce zagranicznej.

Konflikt króla z Gdańskiem, który obawiał 
się prób ograniczenia samodzielności 
rady miejskiej. Zawarto porozumienie.

Przeprowadził reformę armii – piechota 
wybraniecka (chłopi powoływani z dóbr 
królewskich)

background image

Piechota wybraniecka

background image

Wojna z Rosją

1577 Iwan IV Groźny ponownie 
zaatakował Polskę. Wkroczył do Inflant.

Zajęcie przez wojska polskie twierdzy w 
Połocku 1579 oraz Wielkich Łukach 1580

Bitwa pod Pskowem zakończona 
rozejmem – 1582 Jam Zapolski – Rosja 
oddała Polsce Inflanty i ziemie połocką.

Plany całkowitego pokonania Moskwy 
przerwała śmierć Stefana Batorego 

background image

Document Outline