Dylematy etyczne w 

pracy pielęgniarki

STUDIA NIESTACJONARNE- POMOSTOWE

ROK I SEMESTR II POZIOM C

W CIECHANOWIE

Najogólniej można określić, że jest to:



problem tak trudny, że nie można go rozwiązać 
w sposób zadawalający,



sytuacja, w której zachodzi konieczność wyboru 
pomiędzy 

dwoma 

niezadowalającymi 

alternatywami.

Dylemat 

etyczny 

to 

sytuacja 

sprzecznych 

moralnych  żądań,  wymagających  ustosunkowania 
się  do  nich  i  wyboru.  Podejmując  działania 
zgodnie z jedną zasadą naruszamy drugą. 

Czym jest dylemat etyczny?

Jak  pisze  Wrońska  (2004),  powstawanie  dylematów 
etycznych  wiąże  się  z  trudnością  jednoczesnego 
ustalenia 

hierarchii 

trzech 

podstawowych 

powinności  moralnych  pracowników  służby  zdrowia 
czyli:



czynienia tego, co najlepsze dla danego pacjenta;



uwzględniania potrzeb pozostałych pacjentów;



poszanowania autonomii – które mogą wchodzić w 

konflikt.

Czym jest dylemat 
etyczny?

W codziennym życiu zawodowym pielęgniarek 

pojawiają się niejednokrotnie różne problemy i 

dylematy  natury  poznawczej  lub  praktycznej, 

których sposób rozwiązania nasuwa określone 

zastrzeżenia i wątpliwości natury moralnej.

Czym jest dylemat 
etyczny?

Dylematy 

etyczne 

pielęgniarek 

mogą 

powstawać  na  podłożu  określonych  sytuacji 

właściwych dla:



specjalności pielęgniarskich, tj.

◦

 pielęgniarstwo kliniczne,

◦

 społeczne,

◦

 pediatryczne,

◦

 psychiatryczne;

Etyczny dylemat



zajmowanego  stanowiska  w  strukturze 

organizacyjnej pielęgniarstwa np.

◦

 pielęgniarki odcinkowej,

◦

 oddziałowej,

◦

 naczelnej:



atmosfery  pracy  panującej  w  określonej 

jednostce organizacyjnej służby zdrowia.

Etyczny dylemat

W  celu  rozstrzygnięcia  określonego  dylematu  wskazane  jest 

postawienie  następujących  pytań,  charakterystycznych  dla 

procesu podejmowania decyzji:



Czy mam dostateczną ilość informacji?



Kto powinien brać udział w procesie rozwiązywania dylematu?



Kto powinien podjąć ostateczną decyzję?



Kogo  ta  decyzja  będzie  dotyczyła?  Czy  mnie  samego,  czy 

innych osób?

Etyczny dylemat



Jakie kryteria należy brać pod uwagę? Czy tylko stan zdrowia 

pacjenta i związane z tym jego potrzeby, czy również warunki 

ekonomiczne, prawne, społeczne i rodzinne?



Jaki  zakres  zgody  (pozwolenia)  będzie  można  uzyskać  od 

pacjenta (podopiecznego)?



Jakie  zasady  (wartości)  moralne  zostaną  uwzględnione  bądź 

zanegowane  w  proponowanych  działaniach,  np.  życzliwości, 

prawdomówności,  poufności,  sprawiedliwości,  poszanowania 

życia ludzkiego.

Etyczny dylemat

Podejmowanie  etycznie  słusznych  wyborów 

jest  dodatkowo  utrudnione  ze  względu  na 

obciążenie 

tego 

procesu 

silnymi 

niejednokrotnie  emocjami,  takimi  jak  obawa 

bądź gniew.

Etyczny dylemat

Dylematy etyczne pielęgniarek to szczególnie 

złożone  problemy  w  działalności  zawodowej, 

wymagające  właściwego  wyboru  w  świetle 

uznawanych 

wartości 

i 

powinności 

moralnych. 

Etyczny dylemat

Wybór  między  dwiema  wartościami  lub 

normami  moralnymi,  uznanymi  za  równie 

cenne,  a  których  nie  można  zrealizować 

jednocześnie, więc często wybór jednej z nich 

musi dokonać się kosztem drugiej. 

Etyczny dylemat

Dylematy  powstają  w  zasadzie  na  podłożu 

konfliktów  moralnych  między  powinnościami 

lekarzy  bądź  pielęgniarek,  a  prawami 

pacjentów. 

Etyczny dylemat

Są to między innymi prawa do:



Bycia  poinformowanym  o  procesie  leczenia  i  opieki  np.  czy 

powiedzieć o złym rokowaniu;



Odmowy  poddania  się  zabiegom  diagnostyczno-  leczniczym 

mającym 

również 

charakter 

badań 

eksperymentalno-

naukowych  np.  pacjent  z  nowotworem  kości  odmawia 

zabiegów pielęgnacyjnych ze względu na ból;



Właściwego  dla  danej  sytuacji  zdrowotnej  procesu  leczenia  i 

pielęgnowania  np.  brak  miejsca  w  salach  chorych, 

konieczność położenia pacjenta na korytarzu.

Etyczny dylemat

Prawa  pacjentów  do  uzyskania  odpowiednich 
informacji  nie  są  jednak  prawami  absolutnymi. 
Może  bowiem  wystąpić  sytuacja,  gdy  na 
przykład  do  pielęgniarki  zwraca  się  pacjent  z 
prośbą  o  ujawnienie  mu  jego  stanu  zdrowia 
(stan ten jest krytyczny w opinii lekarza). W tej 
sytuacji  powstaje  dylemat,  czy  powiedzieć 
pacjentowi  prawdę  (będę  zgodna  z  zasadą 
prawdomówności),  czy  udzielić  odpowiedzi 
wymijającej (będę zgodna z zasadą poufności, a 
także lojalności wobec lekarza).

Etyczny dylemat

W 

znakomitej 

większości 

przypadków 

pielęgniarki  taktownie  wyjaśniają,  że  nie 

mogą  udzielić  odpowiedzi,  ponieważ  ocena 

rezultatów  leczenia  należy  do  kompetencji 

lekarza.

Etyczny dylemat