Geneza oraz pojęcie państwa i władzy państwowej

GENAZA PAŃSTWA



Średniowieczna Europa:



-terytorium rządzone przez monarchę:



regnum – łac. królestwo



das Reich – niem. rzesza



Korona lub Rzeczpospolita Polska –
Polska

POJĘCIE PAŃSTWA

Arystoteles

Państwo powstaje na

drodze

naturalnego

rozwoju, a człowiek jest z
natury

stworzony

życia w nim. Arystoteles
uważał, że cały rozwój
społeczny
podporządkowany

jest

osiągnięciu

głównego

celu, jakim jest państwo.

Św. Tomasz z Akwinu

Św. Tomasz z

Akwinu

Państwo

jako

samowystarczalną,
niezależną,

samorządną

społeczność,

uznającą

określony  porządek  prawny  i
podlega jącą  władzy,  która  ją
chroni  i  gwarantuje  pokój
zewnętrzny.

Georg Wilhelm Friedrich Hegel

"państwo jest Bogiem na Ziemi", a
"jednostka

dopiero

państwie

zyskuje swoją tożsamość. Dlatego
poświęcenie dla jego dobra powinno
być

obowiązkiem

każdego

obywatela". Na tej koncepcji chętnie
oparli

się

niemieccy

narodowi

socjaliści,

przypisując

państwu

absolutną  wartość,  stawiając  jego
interesy  zawsze  przed  interesem
jednostki,  dla  której  dobro  państwa
powinno  być  najwyższym  punktem
odniesienia.

Karol Marks

Państwo  jest  instrumentem
przemocy,  dzięki  któremu
klasa  właścicieli  środków
produkcji

może

sobie

całkowicie  podporządkować
klasy wyzyskiwane,
Karol  Marks:  "Państwo  jest
narzędziem klasy panującej";
Włodzimierz Lenin: "Państwo
jest  machiną  do  utrzymania
panowania  jednej  klasy  nad
drugą".

Georg Jellinek

główne

elementy

państwa uznaje on ludność,
terytorium

władzę

najwyższą: " państwo jest
racją ludu wyposażoną w
bezpośrednią,

samorodną

władzę zwierznią". Według
Jellinka brak któregoś z
tych

elementów

uniemożliwia powstanie i
prawidłowe funkcjonowanie
państwa.

PAŃSTWO

Państwo

to trwała wspólnota ludzi,

zajmująca określone terytorium, poddana
zwierzchniej władzy.
Przyjmując, że państwo stanowi formę
organizowania

się

społeczeństwa

określonym szczeblu rozwoju historycznego,
politycznego

społecznego,

można

sformułować następująca definicję:

Państwo

jest

polityczną,

suwerenną,

terytorialną i przymusową organizacją
społeczeństwa.

CECHY PAŃSTWA

Państwo jest

organizacją suwerenną

Suwerenność  zewnętrzna  oznacza,  iż  państwo  jest  podmiotem  a  nie
przedmiotem  prawa  międzynarodowego  niezależnym  od  innych  państw.
Może  więc  dobrowolnie  nawiązywać  z  nimi  równorzędne  stosunki
polityczne  i gospodarcze, stawać się członkiem wybranych przez siebie
organizacji  międzynarodowych,  samodzielnie  kształtować  swój  ustrój
społeczno-gospodarczy oraz polityczny.

Suwerenność  wewnętrzna  oznacza,  że  władz  państwowa  jest  władzą
zwierzchnią,  która  sama  może  decydować  o  swym  zakresie.  Wszystkie
inne  organizacje  mogą  zaś  działać  na  terytorium  pań stwa  wyłącznie  za
zgodą władzy i na warunkach przez nią określonych.

Państwo jest

organizacją terytorialną

Za terytorium państwa uważa się zarówno obszar lądowy, jak wody
przybrzeżne, obszary pod po wierzchnią ziemi, przestrzeń powietrzną w
granicach państwa, statki wodne i powietrzne, a także obszar placówek
przedstawicielskich pań stwa za granicą (ambasady).

Państwo jest

organizacją przymusową

Przynależność jednostki do danego państwa określa się mianem
obywatelstwa.

Obywatele

jakiegokolwiek

państwa

ponoszą

konsekwencje przewidziane przez prawo.

KONCEPCJE GENEZY PAŃSTWA

JOHN LOCKE

JEAN JACQES

ROUSSEAU

Według

nich

powstania

państwa

doszło

wyniku

szczególnej

umowy

zawartej

między

członkami danego
społeczeństwa

bądź

między nimi a władcą.
Teoria

umowy

społecznej
zdecydowanie
odrzucała

boskie

pochodzenie

władzy

państwowej.

TEORIA UMOWY SPOŁECZNEJ

TEORIA PODBOJU I PRZEMOCY

LUDWIK GUMPLOWICZ

Stał on na stanowisku, że
państwo powstało w następstwie
podboju

plemion

słabszych

(klanów,

szczepów)

przez

plemiona

silniejsze,

lepiej

zorganizowane. Stworzone w ten
sposób państwo miało utrwalać
podział

rządzących

(zwycięzców)

rządzonych

(podbitych).
Państwo jako forma politycznego
panowania

zwycięzców

nad

podbitymi.

KONCEPCJE TEISTYCZNE

Św. Augustyn

Św. Tomasz z Akwinu

Według św. Augustyna państwo, a więc i k da władza państwowa, zawsze
pochodzi  od  Boga.  Św.  Tomasz  z  Akwinu  uważał  natomiast,  że  od  Boga
wywodzi  się  jedynie  sama  istota  władzy:  państwo  zaś  jest  dziełem  ludzi.
Stąd  państwa  i  władze  mogą  być  zarówno  dobre,  jak  i  złe,  toteż  złym
władzom  można  i  trzeba  się  przeciwstawić.  Koncepcja  teistyczna  znalazła
zastosowanie  w  monarchiach  absolutnych.  Monarcha  (król,  cesarz)  miał
władzę nieograniczoną i niepodważalną, bowiem pochodzącą od Boga.

KONCEPCJA

MARKSISTOWSKA

Fryderyk Engels

Państwo powstało w wyniku
rozpadu wspólnoty pierwotnej,
podziału społeczeństwa na
klasy

pojawienia

się

własności

prywatnej.

Jest

narzędziem  klasy  panującej,
czyli  klasy  posiadającej  środki
produkcji.  Typ  państwa  zależy
od tego, która klasa społeczna
dominu

ekonomicznie

politycznie w państwie. Na tej
podstawie

wyodrębnione

zostały cztery typy państwa:
niewolnicze,

feudalne,

kapitalistyczne

socjalistyczne.

POJĘCIE WŁADZY

PAŃSTWOWEJ

Władza

to zdolność wydawania i egzekwowania decyzji. Jednym z

najważniejszych rodzajów władzy społecznej jest władza
polityczna, czyli zdolność wydawania, narzucania i wymuszania
(egzekwowania) decyzji w skali społeczne możliwość wpływania na
ludzi, tak aby zachowywali się w sposób oczekiwano i pożądany.

  Najszerszą  formą  władzy  politycznej  jest  władza  państwowa.
Adresatem  jej  decyzji  jest całe społeczeństwo  (obywatele)  danego
państwa,  a  sferą  -  całokształt  aktualnych  zagadnień  politycznych,
społecznych i gospodarczych w tym państwie. Władza państwowa,
chcąc  wyegzekwować  swoje  decyzje,  może  zastosować  (w
określonych przez prawo sytuacjach) środki przymusu i użyć siły.

LEGITYMIZACJA WŁADZY
PAŃSTWOWEJ

Legitymizacja

(fr.legitime - słuszny, prawowity) to proces

społeczny,  polegający  na  dialogu  między  osobami  pragnącymi
władzy  i tymi,  które  mają  się jej  podporządkować.  Legitymizacja
wyraża  się  zatem  w  ogólnym  społecznym  przekonaniu,  że
sprawowanie  władzy  przez  określone  osoby  (grupy)  jest  słuszne,
właściwe, zasługujące na aprobatę.

Typologia podstaw legitymizacji wg Max Weber.
Wyróżnia on trzy rodzaje prawowitej władzy:

•legalną,

•tradycyjną

•charyzmatyczną

Max Weber

Typologia podstaw legitymizacji

 Istotą

władzy legalnej

jest przekonanie, iż rządzący zdobywają i

sprawują władzę z mocy obowiązującego prawa. Władzą legalną jest
więc na przykład władza prezydenta Rzeczypospolitej, wybieranego
w demokratycznych wyborach powszechnych.

 Źródłem

władzy tradycyjnej

jest utrwalona, "święta" tradycja,

dająca określonym osobom (rodom) prawo do dziedzicznej władzy,
która pochodzi od Boga, przez co jest trwała i ciągła.



Władza charyzmatyczna

(gr. charisma - łaska) oparta jest na prze-

świadczeniu, że sprawujący władzę nabył do niej prawo dzięki
posiadaniu jakichś wyjątkowych właściwości i zdolności (np.
męstwo,

sprawiedliwość,

talent

organizacyjny,

zdolności

przywódcze, świątobliwość itp.), którymi mógł przekonać i
przyciągnąć do siebie szerokie grupy społeczeństwa.

Document Outline