filozofia

zahorodna

filozofia

• gr. 

φιλοσοφία

 – umiłowanie mądrości, 

poszukiwanie i posiadanie mądrości

• dziedzina wiedzy o świecie oraz o 

kategoriach, w których myślimy

• świadomy namysł nad światem i nad sobą 

w świecie

+

metodologia

• filozofia jako nauka?
• filozofia a światopogląd?
• filozofia a ideologia?

dziedziny filozofii

• ontologia
• epistemologia
• etyka
• estetyka

aksjologia

Co to znaczy ‘istnieć’?

ontologia

• gr. ‘to on’
• chaos a kosmos 

ontologia

• dział 

filozofii 

badający 

strukturę 

rzeczywistości oraz kwestie bytu, istoty, 
sposobów  istnienia,  przedmiotów  i  ich 
własności,  a  także  przyczynowości, 
czasu, 

przestrzeni, 

konieczności 

i 

możliwości;

epistemologia

• gr. 

episteme

 - 

odbicie

• gnoseologia

gr. 

gnosis

- poznanie, 
wiedza

epistemologia

• dział filozofii, badający naturę, sposób 

budowania i granice ludzkiej wiedzy;

• czym jest wiedza

?

• jak jest gromadzona?
• skąd wiemy, że wiemy?

+ logika, semiotyka, metodologia, filozofia nauki, 

filozofia umysłu, filozofia języka, ...

 

etyka

• gr. ethos – zwyczaj
• etyka  jako 

filozofia  moralności 

-  dział 

filozofii  zajmujący  się  badaniem  moralności  i 
tworzeniem  systemów  myślowych,  z  których 
można wyprowadzić zasady moralne

• metaetyka

• etyka  opisowa 

–  dziedzina  dociekań 

etnografii, 

antropologii, 

psychologii, 

socjologii, historii, biologii, badająca praktykę 
etyczną, jej przyczyny, mechanizmy, itd.

wartości - ?

• etyka + estetyka = 

aksjologia

, czyli 

nauka o wartościach

estetyka

• gr. aisthetikos - 'dotyczący poznania 

zmysłowego', też 'wrażliwy’

• dziedzina filozofii

• badanie 

przeżyć, 

pojęć 

i 

sądów 

wyrastających  na  podłożu  świadomości 
estetycznej, 

w 

której 

dokonuje 

się 

rozpoznanie  wartości  dzieł  sztuki  oraz 
wszelkich  przedmiotów,  które  wydają  się 
ludziom piękne, wzniosłe, itp.

• co to jest piękno?
• jak odróżnić piękno od kiczu?
• czy istnieją prawdziwe/trafne sądy 

estetyczne?

• czy można ludzi nauczyć wydawania 

‘trafnych’ sądów estetycznych?

• czy istnieją estetyczne uniwersalia? 

(niezależne od czasów i kultur?)

• czym jest talent twórczy?

Podsumowanie - dziedziny 

filozofii

• ontologia
• epistemologia
• etyka
• estetyka

PS: nauka… produkt 
społeczny?

• peer review 
• John Bohannon dla Science
• Who's Afraid of Peer Review?

• z 305 wydawnictw 157 przyjęło do 

druku (61%)