KLAUDIA KACZMARSKA
MAŁGORZATA NIEWCZAS
EWOLUCJA
SYSTEMÓW
BEZPIECZEŃSTWA
MIĘDZYNARODOWEG
O
KLAUDIA KACZMARSKA
MAŁGORZATA NIEWCZAS
EWOLUCJA
SYSTEMÓW
BEZPIECZEŃSTWA
MIĘDZYNARODOWEG
O
STAROŻYTNOŚĆ
Struktury przypominające obecne
organizacje międzynarodowe istniały już w
starożytności, były nimi:
AMFIKTIONIE- będące organizacjami
religijno-politycznymi
SYMMACHIE- będące świeckimi
organizacjami polityczno-wojskowymi,
członkami tych grup były greckie polis
.
Kształtujące się w starożytności prawo
międzynarodowe zadziwia swą precyzją,
chociaż nie wszystkie obszary życia byłyby
zdolne regulować ją dzisiaj. Powoli
kształtowały się normy regulujące stosunki
między narodami, ale także państwami-
miastami (starożytnymi polis). Starożytnym
Rzymianom znane było "prawo narodów" (ius
gentium) różne odium civilium. W starożytnej
Indii kodeks prawny Manu akcentował
szczególną rolę posłów i dyplomatów we
wzajemnych stosunkach, w szczególności ich
niezbędność w dziele zapobiegania wojnom i
utrwalania pokoju, stawiając na pierwszym
miejscu rokowania przed rozwiązaniami
siłowymi. Obok czterech głównych cywilizacji
(arabskiej, perskiej, indyjskiej i bizantyjskiej)
w wieku IX pojawia się krąg cywilizacji
europejskiej z jej epicentrum - Świętym
Rzymskim Imperium Narodu Niemieckiego,
utworzonym w 962 r. Każda z nich wniosła do
rozwoju cywilizacji sobie właściwe formy
organizacyjne i rozwiązania prawno-
ustrojowe, wzbogacając i różnicując system
międzynarodowy.
ŚREDNIOWIECZE
W okresie średniowiecza trudno mówić o
stosunkach międzynarodowych w obecnym ich
rozumieniu. Systemem politycznej organizacji
ówczesnych społeczeństw ze zwierzchnią władzą
papieża i cesarza przypominał bowiem raczej
zmodyfikowana wersje imperium niż system
państw, państwa wprawdzie istniały ale nie były
niezależne i suwerenne. Wyróżnikiem ich istnienia
był także brak precyzyjnie określonych granicami
terytoriów. Struktury władzy służące organizacji
wspólnot politycznych miały złożony charakter.
Opierały się na religii i świeckich strukturach
politycznych. Papież i cesarz wieńczyli dwie
równolegle i połączone ze sobą hierarchie.
Europa epoki średniowiecza, z silnie
zakorzenionym chrześcijaństwem i aspi-
racjami "szerzenia" wiary katolickiej,
przeżywała wyniszczające ją wojny o
wpływy na kontynencie - np. wojna między
Anglią i Francją (1337-1453) i wyprawy
krzyżowe skierowane przeciwko islamowi
(1096-1291) - budowała powoli nowoczesny
system państw, chociaż suwerenność,
terytorialność i granice państwowe były
pojęciami pustymi. Dopiero renesans
zaczyna ten stan zmieniać
.
TWORZENIE ORGANIZACJI
MIĘDZYNARODOWYCH DZIELIMY
NA 3 ETAPY:
I etap przypada na wiek XIX w warunkach potrzeby
racjonalizacji współpracy międzynarodowej powstawały
organizacje w dziedzinach technicznych np. Centralna
Komisja Nawigacji Na Renie rok 1815.
II etap przypada na pierwszą połowę XX wieku, w okresie
tym w procesie powstawania organizacji
międzynarodowych pierwszeństwo zyskało dążenie do
tworzenia politycznych mechanizmów sterowania ładem
międzynarodowym, Liga Narodów.
III etap przypada na drugą połowę XX wieku,
charakteryzowało powstanie organizacji
międzyrządowych i pozarządowych , w niemalże
wszystkich obszarach życia społecznego, podlegających
umiędzynaradawianiu.
LIGA NARODÓW
Liga Narodów (ang. League of Nations, fr. Société des
Nations) – nieistniejąca już organizacja międzynarodowa
powstała z inicjatywy prezydenta Stanów Zjednoczonych
Woodrowa Wilsona. Statut Ligi został przyjęty przez konferencję
pokojową w Wersalu 28 czerwca 1919 r. Stał się on częścią
traktatu wersalskiego i wszedł w życie po ratyfikacji 10 stycznia
1920 roku.
Celem Ligi Narodów było utrzymanie pokoju i współpracy na
świecie, a impulsem do jej utworzenia był rozlew krwi podczas I
wojny światowej. Siedzibą organizacji była Genewa. W związku
z powstaniem Organizacji Narodów Zjednoczonych w 1945 r.,
Liga Narodów została formalnie rozwiązana w 1946 roku, choć
faktycznie nie funkcjonowała już podczas II wojny światowej.
STRUKTURA
Rada Ligi Narodów
Sekretariat Ligi Narodów
Sekretarze Generalni Ligi Narodów
Członkowie Ligi Narodów
0NZ
Organizacja Narodów Zjednoczonych jest następczynią Ligi
Narodów i przejęła od niej cele i zadania. Powstanie nowej
organizacji jest ściśle związane z II wojną światową. Liga
Narodów nie spełniła swego zadania i nie uchroniła przed wojną.
Zaistniała więc potrzeba stworzenia organizacji większej,
silniejszej i postrzeganej jako strażnik wolnego świata. Pomysł
ten narodził się już podczas wojny i był dyskutowany na
konferencjach „Wielkiej Trójki” w Teheranie, Jałcie i Poczdamie.
Głównym prekursorem powstania ONZ był Roosvelt, zaś nazwa
organizacji wzięła się od aliantów, którzy nazywani byli
„Narodami Zjednoczonymi”. Ostatecznie kształt działania i
zakres obowiązków ONZ ustalono w roku 1944 na spotkaniu
przedstawicieli 5 światowych mocarstw – ZSRR, USA, Chin,
Francji i Wielkiej Brytanii, które dziś tworzą Radę
Bezpieczeństwa. Rok później zwołano pierwszą konferencję
ONZ, w której wzięło udział 50 państw. 26 czerwca tego samego
roku podpisano Kartę Narodów Zjednoczonych, która weszła w
życie 4 miesiące później
.
CELE ONZ:
Utrzymanie międzynarodowego pokoju i
bezpieczeństwa za pomocą zbiorowych i pokojowych
wysiłków.
Rozwijanie przyjaznych stosunków między narodami
na zasadach samostanowienia i równouprawnienia.
Rozwiązywanie konkretnych problemów
międzynarodowych (gospodarczych, społecznych,
kulturalnych, humanitarnych, czy dotyczących praw
człowieka) na zasadzie współpracy międzynarodowej
oraz uznania równości ras, płci, języków i wyznań.
Stanowienie ośrodka uzgadniania działań narodów w
imię wspólnych celów.
CZŁONKOSTWO ONZ:
Wystąpienie i wykluczenie z ONZ
Członkowie pierwotni
Obecni członkowie
Zasady członkostwa
NATO
NATO, North Atlantic Treaty Organization,
Organizacja Paktu Północnoatlantyckiego,
Pakt Północnoatlantycki, sojusz polityczno-
wojskowy państw Europy Zachodniej, Stanów
Zjednoczonych i Kanady powołany w
Waszyngtonie 4 kwietnia 1949 na podstawie
uchwalonej przez Senat amerykański w
czerwcu 1948 tzw. rezolucji Vandenberga, która
wzywała do tworzenia bloków militarnych w
celu zapobiegania sowieckiemu zagrożeniu.
ZADANIA NATO:
Podstawowym aktem prawnym, będącym podstawą działania
NATO jest Traktat Północnoatlantycki, podpisany w Waszyngtonie
4 kwietnia 1949. Sam Traktat jest w istocie bardzo prostym
dokumentem złożonym z 14 artykułów określających
najważniejsze zobowiązania sojuszników wobec siebie z osobna,
jak i Sojuszu jako całości. Szczególnie ważny z punktu widzenia
aspektu obronności jest art. 5., który mówi o tym, że atak zbrojny
z zewnątrz zwrócony przeciwko jednemu lub kilku państwom
członkowskim traktowany będzie jako atak przeciwko całej
organizacji. Zawarta w tym artykule formuła casus foederis jest
szczególnym rodzajem solidarności wojskowej między członkami
Sojuszu. NATO jest organizacją stawiającą sobie za cel zbiorową
ochronę swoich członków, jako podstawę zachowania pokoju i
umocnienia bezpieczeństwa międzynarodowego. Z prawno
międzynarodowego punktu widzenia NATO jest międzynarodową
organizacją opartą na sojuszniczym systemie bezpieczeństwa.
Zgodnie z Traktatem Waszyngtońskim każde państwo
członkowskie zobowiązuje się przyczyniać do rozwoju pokojowych
i przyjaznych stosunków międzynarodowych.
CELE NATO
Głównym celem Sojuszu jest zagwarantowanie – środkami
politycznymi i militarnymi – wolności i bezpieczeństwa
wszystkim państwom członkowskim. Do osiągnięcia tego celu
NATO wykonuje podstawowe zadania w zakresie
bezpieczeństwa:
zapewnia fundament trwałego bezpieczeństwa w Europie,
opartego na rozwoju instytucji demokratycznych i pokojowym
rozwiązywaniu konfliktów;
zapewnia środki odstraszania i obrony przed jakąkolwiek
formą ataku na terytorium każdego państwa członkowskiego;
rozwija bezpieczeństwo międzynarodowe poprzez stałą i
aktywną współpracę ze wszystkimi państwami partnerskimi
należącymi do programu Partnerstwo dla Pokoju (PdP) oraz
Euroatlantyckiej Rady Partnerstwa;
wysyła swoje misje wojskowe do państw, na terytorium
których toczy się konflikt zbrojny, celem zażegnania tego
konfliktu.
UKŁAD WARSZAWSKI
Podpisanie Układu Warszawskiego było reakcją na
powstanie
i remilitaryzację RFN (przyjętej do
NATO w 1955). Celem wewnętrznym sojuszu było
ujednolicenie struktur wojskowych i
podporządkowanie ich ZSRR oraz usankcjonowanie
obecności wojsk radzieckich na terytorium NRD,
Polski, Rumunii i Węgier. Układ miał obowiązywać
20 lat z automatycznym przedłużeniem o 10 lat, o
ile żadna ze stron go nie wypowie. W 1975
przedłużono go o 10 lat, a w 1985 o dalsze 20.
UKŁAD WARSZAWSKI
Warszawski Układ, właściwie Układ o
Przyjaźni, Współpracy i Pomocy
Wzajemnej, europejski sojusz
wojskowo-polityczny ZSRR i państw
od niego uzależnionych. Podpisany
14 maja 1955 w Warszawie przez
Albanię (wystąpiła w 1968), Bułgarię,
Czechosłowację, NRD, Polskę,
Rumunię, Węgry i ZSRR. Wszedł w
życie 6 czerwca 1955.
OBWE
Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w
Europie, OBWE (ang. Organization for Security
and Co-operation in Europe, OSCE) – organizacja
międzynarodowa uznawana za organizację
regionalną w rozumieniu rozdziału VIII Karty
Narodów Zjednoczonych. Jej celem jest
zapobieganie powstawaniu konfliktów w Europie.
Oprócz państw europejskich jej członkami są także
Stany Zjednoczone, Kanada, Gruzja, Armenia,
Azerbejdżan, Kazachstan, Uzbekistan, Kirgizja,
Tadżykistan, Turkmenistan. OBWE powstała 1
stycznia 1995 w wyniku przekształcenia Konferencji
Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie w
organizację.
KBWE
Idea zwołania Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (KBWE)
była nie tylko konsekwencją sytuacji politycznej Europy po II wojnie
światowej, ale również próbą budowy ogólnoeuropejskiego systemu
bezpieczeństwa. Proponowano wzajemne zobowiązania stron do
nieagresji, nie używania siły i uregulowania kwestii spornych za pomocą
pokojowych środków rozstrzygania tych sporów. W razie ataku na jedną ze
stron układu, inne państwa zobowiązane miały być do zastosowania
przymusu wobec agresora. Podstawę prawną tego porozumienia miał
stanowić rozdział VIII Karty Narodów Zjednoczonych o układach i
organizacjach regionalnych.
Idea powstania konferencji zrodziła się w latach 60. XX wieku, kiedy stało
się jasne, że dla dobra Europy należy nawiązać współpracę pomiędzy
państwami należącymi do NATO i Układu Warszawskiego. Propozycja
zwołania międzynarodowej konferencji bezpieczeństwa i współpracy
została zgłoszona przez polskiego ministra spraw zagranicznych Adama
Rapackiego 14 grudnia 1964 na XIX sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ.
Pierwsze spotkanie przygotowawcze odbyło się w 1972 r., od następnego
roku toczyły się konferencje dwu- i wielostronne.
W momencie zwołania Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w
Europie kwestia mniejszości narodowych została na nowo zauważona na
kontynencie europejskim. Znalazło to odzwierciedlenie w Akcie Końcowym
KBWE odbywającej się w Helsinkach 1 sierpnia 1975.
ŹRÓDŁA:
Międzynarodowe Stosunki
Polityczne, Redakcja naukowa
Marek Pietraś, Wyd. UMCS.
Sieć internetowa.
Dziękuję za uwagę!