SYSTEMY MEDIALNE  

PAŃSTW 

ŚRÓDZIEMNOMORSKICH : 

• Francji

• Hiszpanii

• i troszkę Włoch ;)

Francja 

Historia :
• Rozwój prasy we Francji rozpoczął się w wieku XVII.
• 1791 – Deklaracja praw – gwarancja wolności słowa
• 1798 - Rewolucja francuska - duży wpływ na 

powstawanie gazet 

• 1881 – ustawa o prasie
• II wojna światowa – podporządkowanie prasy wpływom 

niemieckim, zamknięcie większości tytułów, działają 
tylko gazety partyjne.

• Rozporządzenie z roku 1944:
- Zabraniało publikacji wszystkim dziennikom które 
kolaborowały z Niemcami.
- Powołano do życia poszczególne grupy tytułów:

 DZIENNIKI 

:

•  oparły się okupantowi – Le Figaro, Le Republican 

Lorrain

•  wydawane były nielegalnie – Combat, Liberation
•  utworzone przez Ruch Oporu – L’Union de Reims
• założone z prywatnej inicjatywy przez członków Ruchu 

Oporu – Sud Ouest

•  założone przez osoby nieskompromitowane 

kolaboracją – Le Monde

• 1945 – zniesienie cenzury, ale nie autoryzacji 

tekstów – ograniczenie wolności publikacji.

• Ustawa – propozycja walki z prasą kolaboracyjną – 

likwidacja tytułów, możliwość wpływania rządu na 
prasę.

• 1946 – ustawa, która zabroniła funkcjonowania prasy 

kolaboracyjnej – brutalne posunięcie – zamknięto 
masę tytułów, które czasem były apolityczne.

• 1947 – zniesienie autoryzacji – rozkwit prasy;
• prasa nadal była kontrolowana przez mało liberalne 

ustawy – wymuszenie pewnych pozycji politycznych. 
Bezrobocie + zniszczenie wojenne – brak 
społecznego zainteresowania prasą.

• 1951 – trudna sytuacja prasy – strajk dziennikarzy – 

powstało 1 stowarzyszenie dziennikarzy, które miało 
wspierać niezależność dziennikarzy.

SYTUACJA WSPÓŁCZESNEJ 

PRASY CODZIENNEJ

• Brak gazet dla masowego czytelnika
• Francuskie tytuły rzadziej opisują życie 

sławnych ludzi, więcej miejsca zajmuje w 
nich sport i rozrywka

• Z początkiem lat 80 kryzys na rynku 

(przyczyny) :

-konkurencja z mediami audiowizualnymi
-wysoka cena gazet
-pojawienie się na masowa skalę internetu
-pojawienie się prasy gratisowej

DZIENNIKi:

Ogólnokrajowe

• La Croix 
• Le Figaro 
• Le Monde 
• Liberation
• Aujourd’hui en France 
• France Soir 
• Les Echos 
• L’Equipe

Regionalne

Prasa lokalna i 
regionalna często 
działa w warunkach 
monopolu. Chętniej 
się je kupuje bo gra 
tu rolę cena. 
Dziennik 
ogólnokrajowy 
kosztuje 1 euro a 
gazeta regionalna 
średnio 0,80 centów
• „Ouest-France”

CZASOPISMA:

•

L’Express

•

Le Nouvel 
Observateur 

•

Le Point 

•

Na szczególna uwagę 
zasługują komiksy np. 
Asterix i Obelix czy 
Smerfy

magazyny kobiece
• Marie Claire czy Elle jednak 

przebijają je czasopisma 
„poradnikowe” takie jak np. 

• Femme Actuellle. 

Największym ekskluzywnym 
tygodnikiem dla kobiet jest 

• Madame Figaro. Jest 

sprzedawany osobno ale 
przyczynił się do 
popularyzacji słynnego

•  Le Figaro. Stanowi obok Le 

Figaro Magazine jeden z 
najbardziej dochodowych 
tytułów w koncernie 
Socpresse.

Radio

• 1922 – pierwsza prywatna radiostacja Radiola
• II wojna światowa - radia kolaborujące: Radio Tuluza czy 

Radio Lyon

• 23.03.1945 – Rozporządzenie na monopol państwa na 

nadawanie programów radiowych:

• 11.1945 utworzono państwową instytucję radiowo-

telewizyjną (RTF), przemianowano ją w roku 1964 na ORTF.

• Lata 70 radia pirackie - np. Radio Campus w Lille czy Radio 

Live w Paryżu

• komisja Saute Autorite de la Communication Audiovisuelle 

stała na straży niezawisłości mediów. W roku 1986 
zmieniono jej nazwę na Comminion Nationale de la 
Communication et des Libertes a w roku 1989 powołano 
na jej miejsce Conseil Superieur de l’Audiovisuel (CSA). 
Działa do dziś.

Radio we Francji podzielone jest między 
nadawców publicznych oraz prywatnych. 
CSA przyznaje prawo do nadawania 
programów dzieląc radiofonię prywatną na 
kilka kategorii:

• A: radiostacje gminne i wspólnotowe
• B: radiostacje lokalne lub regionalne, 

nieafiliowane przy żadnej z sieci 
ogólnokrajowej.

• C: radiostacje regionalne lub lokalne 

afiliowane przy sieciach ogólnokrajowych

• D: radiostacje nadające programy sieci 

tematycznych ogólnokrajowych bez podziału 
na regiony, mają zasięg ogólnokrajowy, 
ponadregionalny

• E: radiostacje o zasięgu ogólnokrajowym: 

Europe1, RTL, RMCInfo,

Radiofonia publiczna we Francji jako spadkobierca ORTF jest 

podzielona na Radio France (na terenie Francji) i RFI dla 

odbiorców zagranicznych.

RFI (Radio France 
International) ma trzy 
pasma:

• RFI I – informacyjny serwis 

światowy emitowany w 
języku francuskim

• RFI II – jako serwis 

światowy nadaje w 17 
innych językach

• RFI III – W całości ma 

profil muzyczny

Radio France jest 
podzielone na 
następujące stacje :

• France Inter 
• France Info
• France Bleu 
• France Culture 
• France Musique 
• Le Mouv’ 
• France Vivace 

RADIOSTACJE PRYWATNE:

• RTL : RTL, RTL 2, FUN RADIO 
• EUROPE1 : EUROPE1, 

EUROPE2,RFM

• NRJ : NRJ,CHERIE FM ,RIRE ET 

CHANSONS,NOSTALGIE

• NEXTRADIO : RMC, BFM
• SKYROCK

TELEWIZJA

We Francji sektor publiczny tworzą 
trzy kanały France Television oraz 
kanał Arte.

• France Television jako holding został 

oficjalnie powołany w roku 2000. W 
skład holdingu France 2, France 3, 
France 5, oraz na specjalnych prawach 
RFO

• Arte – Kanał francusko – niemiecki. Jest 

od 2003 roku telewizją niezależną od 
France Television.

Telewizja prywatna podzielona jest 
między trzy stacje w tym jeden kanał 
płatny.
Cechą tego rynku jest całkowita 
zależność od reklam a Francja jako 
członek UE wprowadziła wiele 
ograniczeń związanych z emisją 
reklam :

• TF1
• Canal + 
• M6

TELEWIZJA PRYWATNA :

KONCENTRACJA GRUP 

MEDIALNYCH:

• Na rynku francuskim istnieje wiele grup 

medialnych zarówno francuskich jak i 
zagranicznych. O stopniu koncentracji 
(jest dość wysoki)decydują następujące 
czynniki:

- spadek liczby tytułów
- istnienie dominujących w znaczącym 
stopniu organów medialnych w danym 
sektorze
- istnienie związków i organizacji, które 
kontrolują znaczną część przedsiębiorstw.

PODSTAWY PRAWNE 

DZIAŁALNOŚCI MEDIÓW :

• 1791 – Deklaracja praw człowieka i obywatela
• 29.07.1881 - Ustawa o prawie prasowym 
• Odpowiedzialność mediów w dużej mierze 

wyznaczana jest przez zasady zawarte w 
kodeksie prawnym i cywilnym.

• Francja również przyjęła Europejską Konwencji 

Praw Człowieka z 04.11.1950 roku.

• Do najważniejszych dokumentów należy również 

ochrona źródła informacji z 04.01.1993 roku.

• We Francji status zawodu dziennikarzy jest 

prawnie określony w dok. z lat 1935 i 1982.

Hiszpania

GEZENZA I ROZWÓJ HISZPAŃSKIEJ 
PRASY DRUKOWANEJ:

• 1661 – Gazeta Madrycka – raz w miesiącu
• 1758 – „Diaro noticioso curioso-euriditio y comercial 

publico y 

• Economico
• 1732 – Dziennik Historyczny (ale nie codziennie)
• 1093 – 1 wydanie dziennika ABC (do dziś)
• 1966 – dziennik Madryt

Najważniejsze dzienniki o zasięgu krajowym, to:

• Fi Pais – od 1976, 450 tyś. egz., 

właściciel Grupo Prisa.

• El Mundo – od 1989, 310 tys. egz., 

Grupo Unidada Editorial.

• ABC – od 1903, 275 tys. egz., Grupo 

Vocento

• La Razon – od 1990, właściciel La 

Razon.

Dzienniki regionalne:

Katalonia:

• La Vanguardia 
• El Periodico de Catalunya
• Avui

Kraj Basków:

• El Correo Espanol-El Puebla 
• El Diario Vasco 
• Deia
• Egin

Galicja:

• La Voz de Galicia 

Czasopisma:

• Interviu
• Tiempo de Hoy 
• Epoca
• Cambio16

  

Tygodniki: 

• Pronto, Hola, Diez Munitos, Semana, Lecturas, Que me 

dices, Interviu

  

Miesięczniki:

• Cosas de Casa, Muy Interesante, Cosmopolitian, El Meble, 

Quo, National Geographic, Saber Vivir

 

  Czasopisma kobiece:

• Pronto, Hola, czy Diez Munitos i one zostawiają w tyle 

światowe marki takie jak Cosmopolitian czy Elle

POCZĄTKI I ROZWÓJ RADIA 

HISZPAŃSKIEGO:

• 1916 - pierwsze połączenie radiowe między 

Madrytem a Parto (Antonio Castella). 

• 1924 – państwo udziela koncesji 

radiowych.Pierwszą koncesję otrzymało Radio 
Espana które rozpoczęło emisję 10.11.1924 
roku. 14.11.1924 roku rozpoczęło działalność 
Radio Barcelona

• 1937 - powołano Radio Nacional de Salamanca
•  1983 - powstało Catalunya Radio, rok później 

Radio Asociacio de Catalunya – obie podległe 
rządowi autonomicznemu

• 1985 - w Galicji powstało Radio Galega 

nadające w każdej prowincji w języku 
wspólnoty. W następnym roku powołano 
autonomiczne Onda Madrid 

• 1989 ukonstytuowano popularne Canal 

Sur w Andaluzji

WSPÓŁCZESNY RYNEK RADIOWY:

• 1987 - Ustawa o Regulacji Telekomunikacji 

porządkowała hiszpański system radiowy. 

• Funkcjonuje on w systemie dualnym, co oznacza, że 

radio publiczne skupione jest w państwowym holdingu 
RTVE.

•  Wśród rozgłośni radiowych wyróżnia się generalitas 

(ogólne, muzyczne , informacyjne) oraz tematyczne 
(np. muzyczne i informacyjne).

• Lata 90 - konsolidacja najpopularniejszych obecnie 

sieci radiowych tzn :
                    -RNE – Radio Nacional de Espana, 
                    -SER – Sociedad Espanola de Radiofusion,
                    -Onda Cero oraz COPE – Cadena de 
Ondas                                        Popularem de Espana.

TELEWIZJA:

• 29.10.1956 inauguracja  powstania
• 1965 - powstał drugi program telewizji państwowej – La2.
• 1982 rozpoczeła emisję pierwsza telewizja autonomiczna Euscal 

Telebista – z Kraju Basków. Rok później dołączyła do niej nadawana 
w Katalonii TV3. Do roku 1995 powstało osiem niezależnych 
kanałów autonomicznych nadawanych w sześciu regionach obok 
dwóch państwowych TVE – Jedynka i La2 - Dwójka.

•  W roku 1988 uchwalono Ustawę o Telewizji Prywatnej na 

podstawie której przyznano 3 kanały nadawcom prywatnym. 
Licencje otrzymały stacje: Antena 3, Tele 5 i Canal Plus. 
Obowiązywały w uchwale 3 główne zasady: 

- Przedsiębiorca nie mógł uzyskać więcej niż 1 z 3 przyznawanych 
koncesji
- 1 udziałowiec nie mógł posiadać więcej niż 25% akcji w spółkach 
będących właścicielami nowych telewizji.
- Jednocześnie łączny udział kapitału zagranicznego w spółce 
telewizyjnej nie mógł przekraczać 25%.

WSPÓŁCZESNY RYNEK 

TELEWIZYJNY

•

System dualny ( współistnienie mediów prywatnych i 
państwowych )

•

Media państwowe : 

Radio Television Espanola 

(RTVE) 

: - obiektywizm, prawdziwość i bezstronność 

informacji

    - oddzielenie informacji od opinii i oznaczenie kto 
jest ich autorem
   - wolność wyrażania opinii
   - poszanowanie: pluralizmu politycznego, religijnego 
itp.
  - poszanowanie: godności, dobrego mienia, życia 
osobistego itp.
  - ochrona dzieci i młodzieży

• Skład 

RTVE - 

Television Espanola, Television 

Espanola Internacional, Television Espanola 
Tematica, Radio Nacional de Espana, 
Państwowy Instytut Radia i Telewizji oraz 
Chór i Orkiestra Symfoniczna.

• TVE Tematica: Docu TVE, Canal 24 Horas, 

Teledeporte, Clan TVE oraz Canal Clasico

• Media prywatne : Antena 3, Telecinco, 

Canal Plus

PRAWNE PODSTAWY DIZAŁALNOŚCI 

INFORMACYJNEJ :

• Konstytucja Hiszpanii z roku 1978 

poddała ochronie wolność wypowiedzi i 
prawo do informacji. (art.20). 

• Klauzula Sumienia czerwiec 1997

Włochy :

• Piąty największy  rynek na świecie pod względem mediów
• Nakład gazet bezpłatnych stanowi 48 % całkowitego nakładu 

wszystkich gazet. Zaś 67% Włochów czyta gazety płatne.

Radio i TV:

• RAI  - Radio Audizioni Italia – od 1944.
• Ustawa z 1974 r. o działalności nadawczej działalnością publiczną.
• Podział kanałów – RAI 1  - chrześcijańscy demokraci, RAI 2 – 

socjaliści, RAI 3 – partia komunistyczna. Aktualnie system 
charakteryzowany jest jako mieszany, nadawca publiczny musi 
onkurować z prywatnym.

• Organ reglamentujący – Gwaranta ds. Radia, Telewizji i 

Wydawnictw, kadencja 3 letnia, powołuje prezydent.

• Obecnie media są zdominowane przez Berlusconiego, właściciela 3 

kanałów TV(MEDIASET) z oglądalnością 45 %, oraz największego we 
Włoszech wydawnictwa prasowego Mondadori.